Τη συνεργασία των Κύπριων εικαστικών Αλέξανδρου Ξενοφώντος και Ειρήνης Χένκιν παρουσιάζει η έκθεση In Vertisol, που εγκαινιάζεται την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου στον χώρο του Sic. Contemporary Culture στη Λευκωσία.
Με ηχητικό έργο της Έλενας Σαββίδου και επιμέλεια του Αλεσάντρο Κατσόλα, η έκθεση προσεγγίζει την αρχαιολογία ως πεδίο διερεύνησης της μνήμης, του χρόνου και των μηχανισμών μέσα από τους οποίους αποδίδουμε νόημα στο παρελθόν.
Η έκθεση αποτελεί μέρος του ευρύτερου επιμελητικού πρότζεκτ «An Archaeological Museum at the Threshold» του Κατσόλα, το οποίο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2026 και εστιάζει στη μεταβατική περίοδο του Κυπριακού Μουσείου στη Λευκωσία, καθώς αυτό προετοιμάζεται για τη μεταστέγασή του σε νέο κτήριο. Παράλληλα, συνδέεται με την πρωτοβουλία world-un-making του Sic. Contemporary Culture, σε επιμέλεια του Ευαγόρα Βανέζη, η οποία διερευνά εναλλακτικούς τρόπους δημιουργίας συλλογικών υποδομών και σχέσεων.
Φέρνοντας σε διάλογο τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους γύρω από την αρχαιολογία, οι δύο καλλιτέχνες εξετάζουν μια κατάσταση «ενδιάμεσου», όπου τα χωρικά, χρονικά και κοινωνικά όρια παραμένουν ρευστά. Η έκθεση κινείται ανάμεσα στην ανασκαφή και την ταφή, τη διατήρηση και την εξάλειψη, θέτοντας ερωτήματα γύρω από την επιθυμία να φέρουμε το παρελθόν στο φως και να του αποδώσουμε νόημα στο παρόν.
Ταυτόχρονα, διερευνά πώς τα συστήματα ταξινόμησης και οι καθιερωμένες αντιθέσεις μπορούν να αναπαράγουν μορφές αποκλεισμού και περιθωριοποίησης.

Αφετηρία της καλλιτεχνικής έρευνας είναι, μεταξύ άλλων, η θεωρία της βρωμιάς της ανθρωπολόγου Μέρι Ντάγκλας, η οποία την ορίζει ως «ύλη εκτός τόπου». Η βρωμιά, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, δεν αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό μιας ουσίας, αλλά συνθήκη που καθορίζεται από τα συστήματα που αποφασίζουν τι ανήκει κάπου και τι πρέπει να αποκλειστεί.
Μέσα από μια queer οπτική, οι καλλιτέχνες εξετάζουν πώς τέτοιοι μηχανισμοί μπορούν να οδηγήσουν στον στιγματισμό και την περιθωριοποίηση σωμάτων και ταυτοτήτων που αμφισβητούν τις κανονιστικές κατηγορίες.
Ο τίτλος «In Vertisol» παραπέμπει στο βερτισόλ ή στρεψέδαφος, έναν τύπο εδάφους που διογκώνεται και συρρικνώνεται, μετακινώντας και αναμοχλεύοντας τα υλικά του σε κάθετη κατεύθυνση. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με τη στρωματογραφική αναστροφή στην αρχαιολογία, κατά την οποία διαταράσσεται η αναμενόμενη χρονολογική σειρά των στρωμάτων. Με αφετηρία αυτή την ιδέα, η έκθεση στρέφει το βλέμμα σε όσα παραμένουν κάτω από την επιφάνεια.
Μέσα από τη δημιουργική προσωποποίηση των αρχαιολογικών αντικειμένων και σε διάλογο με το ηχητικό έργο της Έλενας Σαββίδου, τα αντικείμενα που βρίσκονται θαμμένα στο χώμα αποκτούν φωνή, λόγο, συναισθήματα και φόβους. Παύουν να είναι απλώς σιωπηλοί μάρτυρες του παρελθόντος και εκφράζουν τη δική τους ευαλωτότητα, αλλά και την ανάγκη τους για φροντίδα και διατήρηση.
Πού και πότε
- Λευκωσία, Sic. Contemporary Culture. Εγκαίνια: Παρασκευή 27 Νοεμβρίου, 7–10μ.μ. Διάρκεια: μέχρι 23 Δεκεμβρίου (Τετάρτη–Παρασκευή, 5–8μ.μ. Ξεναγήσεις και συζητήσεις: Σάββατο 28 Νοεμβρίου, 11π.μ. και Παρασκευή 11 Δεκεμβρίου, 7μ.μ.) siccontemporary.com