Η Κυριακή Κώστα παρουσιάζει στη Λεμεσός την ατομική της έκθεση «MURMUR kairos», ένα νέο σύνολο έργων που συνδυάζει γλυπτική, κέντημα και ζωγραφική και εστιάζει στους «ψιθύρους» που προειδοποιούν για έναν κόσμο σε κρίσιμο σημείο.
Με αφετηρία την αγγλική έκφραση «το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο» («canary in the coal mine»), η εικαστικός στρέφει το βλέμμα στην κλιματική κρίση, στην άνιση έκθεση στον κίνδυνο και στους μηχανισμούς που καθορίζουν ποιοι θα υποφέρουν πρώτοι.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Ντενίζ Αραούζου.
Η αγγλική έκφραση «το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο» αναφέρεται σε κάτι ή κάποιον που λειτουργεί ως προειδοποίηση για έναν επερχόμενο κίνδυνο. Η έκφραση προέρχεται από την πρακτική των ανθρακωρύχων να χρησιμοποιούν καναρίνια, των οποίων η ευαισθησία στις τοξικές αναθυμιάσεις μπορούσε να προειδοποιήσει έγκαιρα για τον κίνδυνο.
Η εργαλειοποίηση του καναρινιού στη μεταλλευτική βιομηχανία εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με το πώς ορισμένα συστήματα καθορίζουν ποια σώματα θα ζήσουν και ποια θα πεθάνουν πρώτα. Πιο συγκεκριμένα, ποιοι θυσιάζονται και ποιοι αναγκάζονται να υποφέρουν, ώστε κάποιοι άλλοι να συνεχίζουν να ζουν χωρίς να πλήττονται. Τα ερωτήματα αυτά είναι πιο επίκαιρα από ποτέ, καθώς αυτή η νεκροπολιτική λογική έχει κανονικοποιηθεί, ενώ η βίαιη εκμετάλλευση σωμάτων, εδαφών και μορφών ζωής συνεχίζεται ανεμπόδιστα. Η «ασφαλής» απόσταση που απολαμβάνουν όσοι παραμένουν προστατευμένοι αποτελεί ψευδαίσθηση· ένα λεπτό πέπλο που αργά ή γρήγορα θα σκιστεί, αποκαλύπτοντας αλληλεξαρτήσεις οι οποίες αγνοούνταν για πολύ καιρό.
Στο «MURMUR kairos» η μεταφορά αυτή αποκτά ευρύτερη πολιτική και οικολογική διάσταση. Η Κώστα θέτει ερωτήματα για το ποιοι βιώνουν πραγματικά τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, αλλά και για το πώς κοινωνικά και οικονομικά συστήματα καθορίζουν ποια σώματα εκτίθενται πρώτα στον κίνδυνο και ποια παραμένουν προστατευμένα. Στο επίκεντρο βρίσκεται έτσι η άνιση κατανομή της έκθεσης, της ευθύνης και της θυσίας.
Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση έχουν τα μυρμήγκια, τα οποία η καλλιτέχνις υφαίνει και χαράζει στα έργα της. Η επιλογή τους συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την ανακάλυψη μιας αποικίας μυρμηγκιών πίσω από τους τοίχους της γκαλερί κατά τη διάρκεια των εργασιών ανακαίνισης. Κυρίως όμως λειτουργούν ως αναφορά στα σύνθετα συστήματα συνεργασίας τους: υπόγειοι, σχεδόν αόρατοι κόσμοι που βασίζονται στη συλλογικότητα και την επάρκεια και μπορούν, παρά το μικρό τους μέγεθος, να επηρεάσουν ακόμη και δομές που θεωρούνται σταθερές.
Τα μυρμήγκια γίνονται έτσι μια διαφορετική εικόνα αντίστασης και συλλογικής δράσης. Απέναντι στην υπερβολή και την εκμετάλλευση, η Κώστα προτείνει την αλληλεξάρτηση και τη συνεργασία ως τρόπους να σκεφτούμε τις δυνατότητες αντίδρασης — ακόμη και όταν οι φωνές που προειδοποιούν μοιάζουν μικρές ή εύκολα αγνοήσιμες.
Η Κυριακή Κώστα είναι διεπιστημονική εικαστικός και ερευνήτρια, με πρακτική που αντιμετωπίζει την τέχνη ως μορφή ανθρωπολογικής έρευνας. Συνδυάζει κοινωνιολογία, μυθολογία και ιστορία με οικολογικά και κλιματικά ζητήματα, ενώ συχνά συνεργάζεται με τεχνίτες και ειδικούς της τεχνολογίας για τη δημιουργία έργων και συμμετοχικών περιβαλλόντων.
Το έργο της έχει παρουσιαστεί στην Κύπρο και στο εξωτερικό και περιλαμβάνεται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές.
Η Velychko Gallery, που ιδρύθηκε το 2022 από την Ουκρανή Βικτώρια Βέλιτσκο, δραστηριοποιείται μεταξύ Ουκρανίας και Ανατολικής Μεσογείου, με έμφαση στη διεθνή προβολή της ουκρανικής σύγχρονης τέχνης και στη συνεργασία με καλλιτέχνες, επιμελητές και πολιτιστικούς οργανισμούς.
Πού και πότε
- Λεμεσός, Velychko Gallery (96855580). Εγκαίνια: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, 5-9μ.μ. (στο πλαίσιο του Limassol Art Walks, 10-11/10 11π.μ.- 6μ.μ.). Μέχρι 15 Δεκεμβρίου
