Τα περιθώρια για αξιοποίηση κυπριακού δυναμικού -και κυρίως νέων- στην πραγματική οικονομία είναι τεράστια και πρέπει να αξιοποιηθούν.
Η καλπάζουσα αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην παραγωγή, στις υπηρεσίες και στη δημόσια διοίκηση δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό σενάριο για την κυπριακή οικονομία. Είναι ήδη εδώ και εξελίσσεται σε καθημερινή βάση.
Η κυπριακή οικονομία, ως μικρή και ανοιχτή οικονομία, επηρεάζεται άμεσα από αυτή τη μετάβαση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο το εκπαιδευτικό μας σύστημα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας στην εποχή της ΤΝ. Και όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν πως μόνο εν μέρει ανταποκρίνεται σε αυτές τις ανάγκες το εκπαιδευτικό σύστημα.
Η εκπαίδευση στη χώρα μας παραμένει έντονα προσανατολισμένη στη θεωρητική γνώση και στην πανεπιστημιακή κατεύθυνση, αποκομμένη σε σημαντικό βαθμό από τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το συνειδητοποιούμε εξετάζοντας τις σοβαρές ανάγκες σε προσωπικό που έχουν τεχνικά επαγγέλματα, όπως οι ηλεκτρολόγοι, οι υδραυλικοί, οι οικοδόμοι, οι οδηγοί λεωφορείων, οι χειριστές μηχανών σε εργοστάσια.
Επιπλέον, παρά την πρόοδο σε τομείς όπως η πληροφορική, παρατηρείται υστέρηση στη συστηματική καλλιέργεια ψηφιακών και τεχνικών δεξιοτήτων, αλλά και κενά στην επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση.
Αυτό το κενό προσπαθεί η κυπριακή Πολιτεία, με επιτυχία σε μεγάλο βαθμό, τα τελευταία 3-4 χρόνια, να καλύψει, παρέχοντας γενναιόδωρες φοροελαφρύνσεις σε εταιρείες και ταλέντα από το εξωτερικό, κατά προτεραιότητα στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.
Αλλά αυτή η πολιτική δεν μπορεί να αποτελέσει μόνιμη λύση. Χωρίς αναβάθμιση και επέκταση του περιεχομένου της κυπριακής εκπαίδευσης, είναι ορατός ο κίνδυνος να εδραιωθεί μια οικονομία δύο ταχυτήτων: Από τη μια οι υψηλά αμειβόμενοι ξένοι και καταρτισμένοι εργαζόμενοι και από την άλλη Κύπριοι εργαζόμενοι ή ανειδίκευτοι από τρίτες χώρες, περιορισμένων προοπτικών και χαμηλών απολαβών.
Εν μέσω αυτού του ευρύτατου προβληματισμού, προκάλεσε ικανοποίηση η πρόσφατη δημοσιοποίηση της απόφασης να παραχωρηθεί, από την επόμενη σχολική χρονιά, στους μαθητές του Λυκείου μια νέα μαθησιακή κατεύθυνση. Την κατεύθυνση 5β – «Εφαρμοσμένη Μάθηση στο Εμπόριο και τις Υπηρεσίες».
Η νέα κατεύθυνση για τους μαθητές του Λυκείου στοχεύει να προσφέρει στους μαθητές που θα την επιλέγουν πρόσθετες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε το ταχύτερο να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, ει δυνατό αμέσως μετά την αποφοίτησή τους από το σχολείο και δη σε επαγγέλματα για τα οποία δεν υπάρχουν προγράμματα σπουδών.
Απώτερος στόχος αυτής της καινοτομίας είναι η παροχή δεξιοτήτων βιωματικής μάθησης στους Κύπριους μαθητές, η μείωση της πρόωρης σχολικής εγκατάλειψης και της μαθητικής στασιμότητας στο Λύκειο, καθώς και η ευθυγράμμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Το εν λόγω πρόγραμμα αποτελεί μία από τις δράσεις του υπουργείου Παιδείας, που εντάσσονται στο Ορόσημο 239α της Μεταρρύθμισης C5.1R1 του ευρωπαϊκού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ), με προϋπολογισμό €189.400.
Η ολοκλήρωση του σχεδιασμού αυτής της δράσης αναμένεται να ολοκληρωθεί περί τα τέλη Μαρτίου, ώστε από τη νέα σχολική χρονιά (τον Σεπτέμβριο του 2026), να προσφέρεται πιλοτικά σε πρώτη φάση, σε τέσσερα Λύκεια.
Όπως ανακοινώθηκε, τα μαθήματα που θα διδάσκονται μέσω της κατεύθυνσης 5β θα αφορούν την Οργάνωση και Διαχείριση Γραφείου, τις Εφαρμογές Πληροφορικής, το Μάρκετινγκ – Τεχνική Πωλήσεων – Επιχειρηματικότητα, την Αγωγή Υγείας, την Πράσινη Μετάβαση και τον Σχεδιασμό και Τεχνολογία.
Η εξέλιξη αυτή είναι μια θετική ανταπόκριση του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς και θα πρέπει να δοθεί συνέχεια, με την ουσιαστική αναβάθμιση της Τεχνικής Εκπαίδευσης και της ενθάρρυνσης των μαθητών να επιλέγουν τα προγράμματα που προσφέρονται.
Η Κύπρος θα συνεχίσει δυστυχώς να αντιμετωπίζει έλλειψη τεχνιτών, τεχνικών, οδηγών, καταρτισμένων ξενοδοχοϋπαλλήλων και άλλων επαγγελμάτων πρώτης γραμμής. Η κοινωνική υποτίμηση της τεχνικής εκπαίδευσης σε μια μεγάλη μερίδα της κυπριακής κοινωνίας πρέπει να αναστραφεί μέσω της ενίσχυσης και ποιοτικής αναβάθμισης του επαγγελματικού προσανατολισμού και της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας σε τεχνικούς τομείς. Τα περιθώρια για αξιοποίηση κυπριακού δυναμικού -και κυρίως νέων- στην πραγματική οικονομία είναι τεράστια και πρέπει να αξιοποιηθούν.
