Ανάμεσα στις ήδη γνωστές αρνητικές συνέπειες των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων στην υγεία, μια νέα μελέτη στρέφει την προσοχή και σε έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα: τη γυναικεία γονιμότητα. Ειδικότερα, έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nutrition and Health δείχνει ότι οι γυναίκες που περιορίζουν την κατανάλωση αυτών των τροφίμων έχουν περισσότερες πιθανότητες να συλλάβουν.
Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερες από 2.500 γυναίκες που συμμετείχαν στην Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (NHANES), η οποία συνδυάζει συνεντεύξεις, καταγραφές διατροφής 24 ωρών και εργαστηριακές εξετάσεις, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα για τη διατροφή και την υγεία.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι ο βαθμός επεξεργασίας των τροφίμων μπορεί να παίζει ρόλο στην αναπαραγωγική υγεία, πέρα από τις θερμίδες ή το σωματικό βάρος. «Τα περισσότερα από όσα ακούμε για τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα επικεντρώνονται στις θερμίδες και την παχυσαρκία. Ωστόσο, τα ευρήματά μας δείχνουν κάτι πιο σύνθετο – φαίνεται να υπάρχει ένας άλλος μηχανισμός, που πιθανώς σχετίζεται με διαδικασίες πέρα από τις θερμίδες ή το βάρος, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε χημικές ουσίες που έχουν ήδη προταθεί στη βιβλιογραφία», εξηγεί η Άνθεα Χριστοφόρου, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Κινησιολογίας και κύρια συγγραφέας της μελέτης.
Στην κατηγορία των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων ανήκουν προϊόντα που έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία και περιέχουν πρόσθετα, όπως συντηρητικά, χρωστικές και ενισχυτικά γεύσης. Ενδεικτικά, περιλαμβάνουν αναψυκτικά, συσκευασμένα σνακ (πατατάκια, γαριδάκια), έτοιμα γεύματα, επεξεργασμένα αλλαντικά, γλυκά και μπισκότα του εμπορίου, δημητριακά με ζάχαρη, καθώς και προϊόντα fast food. Συνήθως πρόκειται για τρόφιμα με χαμηλή διατροφική αξία και υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά.
Οι διατροφικές συνήθειες που «δείχνουν» υπογονιμότητα
Οι ερευνητές εντόπισαν σαφείς διαφορές μεταξύ γυναικών με και χωρίς προβλήματα γονιμότητας. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες που ανέφεραν υπογονιμότητα κατανάλωναν περισσότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, τα οποία κάλυπταν περίπου το 31% της ημερήσιας πρόσληψης. Παράλληλα, φάνηκε ότι ακολουθούσαν σε μικρότερο βαθμό τη μεσογειακή διατροφή.
Η μεσογειακή διατροφή φάνηκε αρχικά να σχετίζεται θετικά με τη γονιμότητα. Ωστόσο, η συσχέτιση αυτή εξαφανίστηκε όταν συνυπολογίστηκε η παχυσαρκία, γεγονός που υποδηλώνει ότι η θετική της επίδραση πιθανόν σχετίζεται κυρίως με τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και μεταβολισμού.
Ακόμη, όμως, και όταν μια διατροφή φαίνεται επαρκής σε θρεπτικά συστατικά, η αυξημένη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνεπάγεται μεγαλύτερη έκθεση σε πρόσθετα και χημικές ουσίες.
«Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα συχνά περιέχουν χημικές ουσίες όπως φθαλικές ενώσεις, BPA και ακρυλαμίδια, οι οποίες μπορεί να μεταφέρονται από τις συσκευασίες ή ακόμη και από τα πλαστικά μηχανήματα που χρησιμοποιούνται κατά την επεξεργασία. Οι ουσίες αυτές είναι γνωστό ότι διαταράσσουν το ορμονικό σύστημα και αυτό ενδέχεται να εξηγεί τη σύνδεση που παρατηρούμε», αναφέρει η Angelina Baric, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Τι δείχνουν τα συνολικά στοιχεία
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία της διατροφής για τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Αν και πρόκειται για μελέτη που καταγράφει συσχετίσεις και όχι σχέση αιτίου-αποτελέσματος, η υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνδέθηκε με περίπου 60% μικρότερη πιθανότητα σύλληψης. Δεδομένου ότι τα τρόφιμα αυτά καταναλώνονται ευρέως, οι επιπτώσεις σε επίπεδο πληθυσμού ενδέχεται να είναι σημαντικές.
«Πολύ λίγες μελέτες έχουν θέσει ένα ερώτημα που αφορά αποκλειστικά τις γυναίκες: πώς επηρεάζει η διατροφή των γυναικών την αναπαραγωγική τους υγεία; Η γονιμότητα είναι ένα πολύ σημαντικό αποτέλεσμα και αυτή είναι η πρώτη φορά που εξετάζονται αυτά τα διατροφικά πρότυπα και η υπογονιμότητα σε τόσο μεγάλη κλίμακα», σημειώνει η Δρ. Χριστοφόρου.
«Τα ευρήματα δείχνουν ότι η διατροφή μπορεί να αποτελεί έναν σημαντικό και μετρήσιμο παράγοντα που σχετίζεται με την ικανότητα των γυναικών να συλλάβουν. Είναι άλλο να λέμε ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα συμβάλλουν στην αύξηση βάρους ή σε καρδιομεταβολικά νοσήματα και άλλο να επηρεάζουν και τις ορμονικές οδούς. Αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό και λιγότερο γνωστό στο κοινό», προσθέτει.
Μικρές αλλαγές με ουσία
Η μελέτη έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενα ευρήματα που συνδέουν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. «Η επεξεργασία επηρεάζει τα τρόφιμα με τρόπους που δεν αποτυπώνονται μόνο στα θρεπτικά συστατικά: από τη χημική έκθεση κατά την παραγωγή έως τα συστατικά που αντικαθιστούν ολόκληρα, προστατευτικά τρόφιμα», επισημαίνει η Δρ. Baric.
«Δεν πρόκειται για τελειότητα, αλλά για το να προσέχουμε τον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων, να επιλέγουμε περισσότερα τρόφιμα στη φυσική τους μορφή και να προτιμάμε συστατικά που αναγνωρίζουμε. Ακόμη και αυτή η απλή αλλαγή μπορεί να μειώσει την έκθεση σε παράγοντες που δεν έχουμε ακόμη κατανοήσει πλήρως» καταλήγει.
