Ο σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας για την εφαρμογή των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, συνεχίζεται με γοργούς ρυθμούς με στόχο να αρχίσει η επόμενη σχολική χρονιά.
Πρόκειται για τα Εργαστήρια που έχει εγκρίνει το Υπουργικό Συμβούλιο πριν από μερικές μέρες, έπειτα από σχετική πρόταση του υπουργείου Παιδείας και στο πλαίσιο των οποίων θα ενισχυθεί και η ολιστική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία, όπως αυτή προκύπτει και από την πρόσφατη νομοθεσία, την οποία ψήφισε τον περασμένο Δεκέμβριο η Βουλή.
Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων και αναλόγως της ηλικίας και της τάξης των μαθητών αναμένεται να συμπεριληφθούν εφαρμογές, ασκήσεις και εργασίες που θα καλύπτουν τους ακόλουθους τομείς ενδιαφέροντος:
>> Περιβαλλοντική εκπαίδευση και εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη: Στην περιγραφή αυτού του Εργαστηρίου επισημαίνεται ότι τα παιδιά εξοικειώνονται με τους 17 στόχους της αειφόρου ανάπτυξης και τις βασικές έννοιες και ζητήματα που σχετίζονται με αυτούς όπως η κλιματική κρίση, η βιοποικιλότητα, οι αειφόρες πόλεις και κοινότητες, η παραγωγή και κατανάλωση, η ενέργεια, πείνα και φτώχια κ.λπ., στη βάση των σχεδιασμών της Μονάδας Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη του υπουργείου Παιδείας και τον Εθνικό Στρατηγικό Σχεδιασμό Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη 2030.
Μέσω της ολιστικής σχολικής προσέγγισης, μελετούν, αναλύουν και επεξεργάζονται θέματα τοπικού, εθνικού και παγκόσμιου ενδιαφέροντος για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη, επιδιώκουν την αναζήτηση λύσεων και αναλαμβάνουν δράσεις στο σχολείο και στην κοινότητα στο πλαίσιο του σχεδιασμού και της υλοποίησης της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Πολιτικής του κάθε σχολείου. Επιδιώκουν, εφαρμόζοντας τις ικανότητες της αειφόρου ανάπτυξης (συστημική σκέψη, αναστοχασμού, οραματισμού, προσοχής, λήψης απόφασης, συμμετοχής κ.λπ.), στο σχεδιασμό δραστηριοτήτων και δράσεων, για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων και ζητημάτων της αειφορίας που αφορούν και απορρέουν από το σχολείο και την κοινότητα. Έρχονται σε επαφή με επαγγελματίες και ειδικούς ή σε συνεργασία με τοπικούς κοινωνικούς φορείς εργάζονται για την προώθηση παρεμβάσεων που σχετίζονται με τη βελτίωση του περιβάλλοντος του σχολείου και την καθιέρωση αλλαγών που αφορούν στο μετασχηματισμό του σε αειφόρο. Γνωρίζουν και εφαρμόζουν τις αρχές της αειφορίας μέσα από θέματα σχετικά με την πράσινη μετάβαση, την κυκλική οικονομία, της αειφόρου οικονομικής δραστηριότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας αξιοποιώντας το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Εξοικειώνονται με πρακτικές και συνήθειες καθημερινής ζωής συμβατές με την υιοθέτηση, στην καθημερινότητα τους (σχολείο, κοινότητα κ.λπ.), μέτρων φιλοπεριβαλλοντικού χαρακτήρα και αειφόρου τρόπου ζωής, σχετικών με την προστασία και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, την υπεύθυνη κατανάλωση, τη διαχείριση των απορριμμάτων, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη φιλοζωία και την ευημερία των ζώων κ.ο.κ.
>> Υγεία, ασφάλεια και διαπροσωπικές σχέσεις: Στο πλαίσιο αυτού του Εργαστηρίου γίνεται αναφορά για εισαγωγή και πρακτική άσκηση γύρω από μια σειρά από έννοιες και συνήθειες για την υγιεινή ζωή, την ανάγκη άσκησης και κινητικότητας και τη σωστή διατροφή. Όπως περιγράφεται θα δίνεται έμφαση στην εξοικείωση με το σώμα και τις έννοιες σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, στην πρόληψη και προστασία από εξαρτήσεις, στην εμπέδωση των εννοιών και της πρακτικής της οδικής ασφάλειας και της κυκλοφοριακής αγωγής, στην καθοδήγηση για την ασφαλή χρήση του Διαδικτύου και τις αρχές και έννοιες ασφαλούς πλοήγησης, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων για σωστές κοινωνικές σχέσεις, στην αντιμετώπιση του εκφοβισμού καθώς επίσης και στις αρχές της ψυχικής και της συναισθηματικής υγείας.
>> Δεξιότητες κοινωνικής ζωής και υγείας – Κοινωνική συναίσθηση και ευθύνη: Σε αυτή τη θεματική γίνεται λόγος για την ανάπτυξη και την εμπέδωση συμπεριφορών γύρω από τις εξής θεματικές ενότητες:
Α) Ανθρώπινα Δικαιώματα, αρχές πολιτειότητας, ισότητα των φύλων και συνείδηση και σεβασμός της διαφορετικότητας, αντιμετώπιση διακρίσεων.
Β) Εθελοντισμός, διαμεσολάβηση και επίγνωση δεδομένων γύρω από τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Γ) Συμπερίληψη και ευαισθητοποίηση σε θέματα αναπηρίας, αλληλοσεβασμός και ενσυναίσθηση.
>> Δεξιότητες επιστήμης, τεχνολογίας, δημιουργικής σκέψης και οικονομικού βίου: Κάτω από την ομπρέλα αυτής της ενότητας, οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν θεματικές από το χώρο του STEM/STEAM και να έρθουν σε επαφή με την επιστημονική και την υπολογιστική σκέψη, τα ψηφιακά περιβάλλοντα και εφαρμογές και την εισαγωγή στη ρομποτική. Επιπρόσθετα, σε αυτό το εργαστήριο περιλήφθηκαν και τομείς όπως είναι ο οικονομικός και χρηματοοικονομικός γραμματισμός, οι ηθικές αρχές οικονομικού βίου, η δημιουργική σκέψη, οι οργανωτικές ικανότητες, η καινοτομία και η επιχειρηματικότητα, ενώ παράλληλα θα γίνει και εισαγωγή στην επαγγελματική αγωγής, προσωπικότητα και στον προσανατολισμό των σπουδών.
Αναφορικά με το θέμα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία και συγκεκριμένα σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, στη βάση και της νέας νομοθεσίας που έχει ψηφιστεί, το υπουργείο Παιδείας εργάζεται προς την ενίσχυση και συμπλήρωσή της μέσα από συγκεκριμένο Εργαστήριο Δεξιοτήτων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που υπάρχει για το θέμα αυτό, εργαστήρια θα γίνονται στη Δημοτική Εκπαίδευση, στο Γυμνάσιο και το πρώτο έτος του λυκειακού κύκλου, καθώς σχεδιάζεται όπως στις δύο τελευταίες τάξεις Λυκείων και Τεχνικών Σχολών διεξάγονται σχετικά σεμινάρια.
Τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων για Δημοτικά, Γυμνάσια και πρώτο έτος Λυκείου έχουν σχεδιαστεί από το υπουργείο Παιδείας ως ακολούθως:
>> Στην Προδημοτική Εκπαίδευση και στις δύο πρώτες τάξεις του Δημοτικού, θα διεξάγονται δώδεκα Εργαστήρια Δεξιοτήτων ανά σχολικό έτος, διάρκειας δύο περιόδων έκαστο και κατανέμονται έξι ανά τετράμηνο (σύνολο 24 περίοδοι).
>> Στις τάξεις Γ’ και Δ’ του Δημοτικού θα διεξάγονται εννέα Εργαστήρια Δεξιοτήτων ανά σχολικό έτος διάρκειας δυο περιόδων έκαστο (σύνολο 18 περίοδοι).
>> Στις τάξεις Ε’ και Στ’ του Δημοτικού θα διεξάγονται οκτώ Εργαστήρια Δεξιοτήτων ανά σχολικό έτος διάρκειας δυο περιόδων έκαστο και κατανέμονται τέσσερα ανά τετράμηνο (σύνολο 16 περίοδοι).
>> Στην Α’, Β’ και Γ’ τάξη Γυμνασίου θα διεξάγονται οκτώ Εργαστήρια Δεξιοτήτων ανά σχολικό έτος διάρκειας τριών περιόδων έκαστο και κατανέμονται τέσσερα ανά τετράμηνο (σύνολο 24 περίοδοι).
>> Στην Α’ τάξη Λυκείου θα διεξάγονται οκτώ Εργαστήρια Δεξιοτήτων ανά σχολικό έτος διάρκειας δυο περιόδων έκαστο και κατανέμονται τέσσερα ανά τετράμηνο (σύνολο 16 περίοδοι).
>> Στις Β’ και Γ’ τάξεις Λυκείου και τις Τεχνικές Σχολές διατίθενται συνολικά 6-10 περίοδοι στη διάρκεια κάθε τάξης/έτους για τη διοργάνωση ειδικών σεμιναρίων σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, οικογενειακής αγωγής και η ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων. Το περιεχόμενο των σεμιναρίων σχεδιάζεται στη βάση του υφιστάμενου Αναλυτικού Προγράμματος, το οποίο και ενισχύεται με κατάλληλο περιεχόμενο και σχετικές παιδαγωγικές οδηγίες.
Ο Υπουργός Παιδείας προς ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ
Για το θέμα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και το πώς αυτή θα είναι ενισχυμένη στο σχολικό πρόγραμμα όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων από την επόμενη σχολική χρονιά, ενημέρωσε την ΟΕΛΜΕΚ και την ΟΛΤΕΚ, ο Υπουργός Παιδείας, Πρόδρομος Προδρόμου, στο πλαίσιο συνάντησης που είχε πριν από μερικές μέρες μαζί τους για διάφορα θέματα.
Όπως έχει ήδη γνωστοποιήσει το υπουργείο Παιδείας για τη συγκεκριμένη συνάντηση, «ο Υπουργός ενημέρωσε σχετικά με την ένταξη τόσο της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, σύμφωνα και με τη νομοθεσία που έχει πρόσφατα εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, όσο και άλλων θεματικών ενοτήτων στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων που θα λειτουργήσουν. Συγκεκριμένη αναφορά έγινε στην Κυκλοφοριακή Αγωγή και Οδική Ασφάλεια, σύμφωνα με προγραμματισμό που θα γίνει το επόμενο διάστημα σε συνεργασία και με το Υπουργείο Μεταφορών. Επικοινωνιών και Έργων και την Αστυνομία και στον Χρηματο-οικονομικό γραμματισμό στο πλαίσιο της σχετικής Εθνικής Στρατηγικής που εγκρίθηκε πρόσφατα από το Υπουργικό Συμβούλιο».
Επισημαίνεται ότι ειδικότερα για την ένταξη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο πρόγραμμα των σχολείων, ο κ. Προδρόμου υπογράμμισε ότι έγινε σχεδιασμός ούτως ώστε να επηρεαστεί κατά το ελάχιστο δυνατό το υφιστάμενο Ωρολόγιο Πρόγραμμα και αυτό είναι εφικτό στη Δημοτική Εκπαίδευση και στα Γυμνάσια, ενώ θα πρέπει να γίνουν πρόσθετες ρυθμίσεις για την ένταξη ειδικών Σεμιναρίων στα Λύκεια και τις Τεχνικές Σχολές.
Διευκρινίσθηκε ότι η διοργάνωση Εργαστηρίων Δεξιοτήτων σε Γυμνάσια θα καταστεί δυνατή εφ’ όσον ψηφιστεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων η νομοθετική πρόταση για την κατάργηση της στασιμότητας κατά τρόπο που θα υπάρχει διαθέσιμος χρόνος στο πλαίσιο του Ωρολογίου Προγράμματος. Σε αντίθετη περίπτωση, σημειώθηκε ότι θα πρέπει το θέμα να τύχει επεξεργασίας από τη θεσπισμένη Επιτροπή Παρακολούθησης του Ωρολογίου Προγράμματος, όπως εξάλλου θα γίνει για την ένταξη Σεμιναρίων Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης σε Λύκεια και Τεχνικές Σχολές.
Ακόμη ο κ. Προδρόμου διευκρίνισε ότι τη διδασκαλία και την ευθύνη των εργαστηρίων και σεμιναρίων θα έχουν οι εκπαιδευτικοί που μέχρι και τώρα έχουν αρμοδιότητα για τη διδασκαλία των αντίστοιχων μαθημάτων, με αναπροσαρμογές για τυχόν πρόσθετες ανάγκες ή για τις άλλες θεματικές ενότητες. Έγινε επίσης ενημέρωση στις ηγεσίες των δύο εκπαιδευτικών οργανώσεων ότι ήδη έχουν ξεκινήσει διεργασίες για την προσαρμογή, τον καθορισμό ή και τη συμπλήρωση των αντίστοιχων Αναλυτικών Προγραμμάτων και την προετοιμασία τυχόν απαραίτητου διδακτικού/εποπτικού υλικού μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου του έτους και ακολούθως θα γίνει επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Στόχος είναι να έχουν ολοκληρωθεί οι διεργασίες πριν την έναρξη του επόμενου σχολικού έτους.
Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι από πλευράς της η ΠΟΕΔ κατά την περασμένη εβδομάδα απέστειλε επιστολή στη Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας, με την οποία ζητά άμεσα συνάντηση για συζήτηση δύο θεμάτων που αφορούν και τα Δημοτικά σχολεία και για τα οποία θεωρεί ότι δεν έγινε διάλογος. Ένα από αυτά είναι και το θέμα της λειτουργίας ων εργαστηρίων δεξιοτήτων, στο πλαίσιο των οποίων θα περιληφθεί και η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση όπως αυτή θα διδάσκεται από την επόμενη σχολική χρονιά. Η οργάνωση των δασκάλων πέραν από τη συνάντηση που ζητά, εξέφρασε στην επιστολή της και δυσφορία για το γεγονός ότι το υπουργείο Παιδείας δεν προέβη σε διαβούλευση, παρά μόνο σε δημόσιες ανακοινώσεις και εξαγγελίες και δη, για σημαντικά ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία Δημοτικών σχολείων, για τα οποία μάλιστα θα έχουν εμπλοκή εκπαιδευτικοί.
Tα εργαστήρια αναλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί
Αναφέρεται ότι τη διεξαγωγή των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων θα αναλάβουν στη Δημοτική Εκπαίδευση οι διδάσκοντες το μάθημα της Αγωγής Υγείας εκπαιδευτικοί, στο πλαίσιο του ωραρίου εργασίας τους. Το περιεχόμενο της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο πλαίσιο των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων στα Γυμνάσια και την Α’ τάξη Λυκείου θα αναλάβουν εκπαιδευτικοί της ειδικότητας «Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία)». Τη διεξαγωγή σεμιναρίων σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στις Β’ και Γ’ τάξεις Λυκείου και στα τρία έτη των Τεχνικών Σχολών θα αναλάβουν εκπαιδευτικοί της ειδικότητας «Αγωγή Υγείας (Οικιακή Οικονομία)».
Σημειώνεται επίσης ότι προκειμένου να εισαχθεί η διεξαγωγή των ειδικών σεμιναρίων στις Β’ και Γ’ τάξεις Λυκείου και τις Τεχνικές Σχολές θα πρέπει να γίνουν αναπροσαρμογές του Ωρολογίου Προγράμματος, κατόπιν σχετικών διαβουλεύσεων στο πλαίσιο της θεσπισμένης Επιτροπής Παρακολούθησης Νέων Ωρολόγιων Προγραμμάτων. Επίσης, το Υπουργείο σημειώνει ότι ο απαραίτητος χρόνος για την εισαγωγή Εργαστηρίων Δεξιοτήτων στις τρεις τάξεις Γυμνασίου θα είναι διαθέσιμος σε περίπτωση που εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων η νομοθετική πρόταση που έχει κατατεθεί για την κατάργηση της στασιμότητας. Σε αντίθετη περίπτωση θα πρέπει να γίνουν και για τις τρεις τάξεις του Γυμνασίου οι αντίστοιχες διαβουλεύσεις, όπως για τα Λύκεια/Τεχνικές Σχολές, στο πλαίσιο της θεσπισμένης Επιτροπής Παρακολούθησης Ωρολόγιων Προγραμμάτων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι το τέλος Μαρτίου, το υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας θα καθορίσει το γενικό πλαίσιο σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και θα σχεδιάσει αναπροσαρμογή των προγραμμάτων διδασκαλίας σε συνάρτηση με το σχεδιασμό του περιεχομένου των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων. Κατά την ίδια περίοδο οι Διευθύνσεις Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας θα καταρτίσουν, σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το περιεχόμενο των σχετικών σεμιναρίων σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Ακολούθως αναμένεται να ετοιμαστεί το υποστηρικτικό εποπτικό υλικό και να καταρτιστεί πρόγραμμα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, το οποίο θα ολοκληρωθεί πριν την έναρξη του σχολικού έτους 2023 – 2024.
Εκτιμάται ακόμη πως για τις ανάγκες σε εκπαιδευτικό προσωπικό για τη γενική εισαγωγή της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης από το επόμενο σχολικό έτος, θα προκύψει ανάγκη πρόσθετης απασχόλησης δέκα εκπαιδευτικών με συνολικό κόστος €338.000.
Μάθηση μέσω έργου
Στην πρόταση που προώθησε το υπουργείο Παιδείας στο Υπουργικό Συμβούλιο γίνεται μία γενικότερη περιγραφή για τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι αυτά αποτελούν παιδαγωγικές ενότητες, στο πλαίσιο των οποίων θα αξιοποιούνται παιδαγωγικές προσεγγίσεις συμμετοχικής μάθησης και μάθησης μέσω έργου, πέραν της συμβατικής διδασκαλίας, και στοχεύουν στην καλλιέργεια και ανάπτυξη των βασικών δεξιοτήτων του 21ου αιώνα και συγκεκριμένα των δεξιοτήτων ζωής (life skills), των ήπιων δεξιοτήτων (soft skills) και δεξιοτήτων τεχνολογίας και επιστήμης. Επισημαίνεται ακόμη ότι η λειτουργία Εργαστηρίων Δεξιοτήτων στοχεύει επίσης στην ένταξη στο δημόσιο σχολείο μιας διευρυμένης θεματολογίας που αποτελεί προτεραιότητα των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων.
