Σωματεία ή και ιδρύματα φέρονται να εμπλέκονται σε φοροδιαφυγή ή σε ξέπλυμα χρήματος και το κακό φαίνεται ότι έχει παραγίνει αν ληφθεί υπόψιν, πως από τα 2.000 που έχουν ελεγχθεί από εξωτερικούς ελεγκτές, προκύπτει ότι το 20% κρίθηκαν ως υψηλού κινδύνου για τα πιο πάνω αδικήματα.
Με άλλα λόγια, από τα 2.000 σωματεία τα 400 θεωρούνται υψηλού κινδύνου και σύμφωνα με συντηρητικούς υπολογισμούς, η απόκρυψη χρημάτων για το καθένα κυμαίνεται μεταξύ €100.000-€200.000. Αυτό μεταφράζεται σε €40 – €80 εκατ. το χρόνο. Αν τα ευρήματα για τα 2.000 σωματεία αντανακλούν στο σύνολο των 4.500 εγγεγραμμένων σωματείων, τότε το 20% μεταφράζεται σε 900 σωματεία και η φοροδιαφυγή εκτιμάται ότι κυμαίνεται περίπου μεταξύ €100 – €200 εκατ.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Μειώθηκε το ενεργητικό των επενδυτικών οργανισμών
Η φοροδιαφυγή και το ξέπλυμα φαίνεται να επιτυγχάνεται μέσω ενεργών επιχειρήσεων οι οποίες κρύβονται πίσω από διάφορες αθλητικές σχολές. Όσον αφορά το πώς γίνεται αυτό, πηγή η οποία εμπλέκεται καθηκόντως στον τομέα όπως εξήγησε στον «Φ», ιδιοκτήτες εταιρειών συστήνουν σωματεία, ιδρύματα λέσχες κ.λπ., όπου διοχετεύουν χρήματα από την επιχείρηση τους, υπό μορφή δωρεάς/εισφοράς αλλά τα χρήματα συνήθως αποσύρονται την ίδια χρονιά χωρίς να φαίνεται που καταλήγουν. Στους λογαριασμούς καταγράφονται μεν ως εισφορές αλλά χωρίς να αναφέρεται προς ποιους απευθύνονται ή από ποιον γίνονται οι εισφορές. Όπως μας ελέχθη, αυτός θεωρείται εν δυνάμει μηχανισμός ξεπλύματος.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Ανεξάρτητη Aρχή: Διερεύνηση για ΔΗΣΥ, Μισιρλή, Αναστασιάδη
Για να λειτουργήσουν οι υπό κάλυψη εταιρείες, προσέγγισαν, για παράδειγμα, 20 γονείς παιδιών (αριθμός που απαιτείτο από τη νομοθεσία) που ενδιαφέρονταν να δραστηριοποιηθούν σε ένα αγώνισμα και συνέστησαν σωματείο, κάτι το οποίο οδηγούσε στην επιχορήγηση τους ενώ παράλληλα δεν πλήρωναν ΦΠΑ ούτε και φόρο εισοδήματος και ενώ εμφανίζονται ως σωματεία λειτουργούσαν ως επιχειρήσεις.
Όπως διαπιστώθηκε από τον έλεγχο, σε κάποια από τα σωματεία αυτά, όλα τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου προέρχονταν από την ίδια οικογένεια, δηλαδή την οικογένεια στην οποίαν ανήκε η εταιρεία. Βεβαίως, αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως, πως πίσω από κάθε διοικητικό συμβούλιο σωματείου που βρίσκονται μέλη της ίδιας οικογένειας, υπάρχει και οτιδήποτε μεμπτόν.
Σημειώνεται, πως για την λειτουργία σχολών (διαφόρων αθλημάτων) από εταιρείες, υπάρχουν προϋποθέσεις, περιλαμβανομένων και κτιριολογικών, ενώ θα πρέπει να εργοδοτούν κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό. Όμως, όταν λειτουργεί ένα σωματείο δεν απαιτούνται αυτές οι προϋποθέσεις, οπόταν είναι πιο εύκολο να δραστηριοποιηθούν με σχετική απόκρυψη στοιχείων.
Ο έλεγχος των σωματείων και η τροποποίηση της νομοθεσίας έγινε και κατόπιν πιέσεων από την Επιτροπή ΜΑΝΙΒΑΛ (του Συμβουλίου της Ευρώπης) η οποία εστιάζει το ενδιαφέρον της στη φοροδιαφυγή, τη φοροαποφυγή και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος.
Πριν την έγκριση της σχετικής νομοθεσίας το 2017 υπήρχαν 6.500-7.000 σωματεία/ιδρύματα τα οποία κλήθηκαν να υποβάλουν επικαιροποιημένο καταστατικό, ώστε να συνάδει με τη νέα νομοθεσία, η οποία απέβλεπε και στη διαφάνεια των διαδικασιών λειτουργίας τους αλλά και ελέγχου των οικονομικών τους δραστηριοτήτων.
Περίπου 2.500 σωματεία δεν ενδιαφέρθηκαν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους και όπως διαπιστώθηκε στην πορεία, τα πλείστα ήταν αδρανοποιημένα. Μόλις 60 από αυτά αποτάθηκαν στο υπουργείο Εσωτερικών δηλώνοντας, ότι εκ παραδρομής δεν εξεδήλωσαν ενδιαφέρον εγγραφής και ζήτησαν επανεγγραφή τους, κάτι το οποίο συνεπάγεται συμμόρφωση με τη νομοθεσία (ο Περί Σωματείων και Ιδρυμάτων και για άλλα συναφή θέματα Νόμος Ν 104(Ι)/2017) και οι αιτήσεις τους τέθηκαν στη βάσανο της εξέτασης.
Κατά τη διάρκεια όλης αυτής της διαδικασίας, διαπιστώθηκε ότι αρκετά από τα αδρανή σωματεία, ιδρύματα και λέσχες, οφείλουν στο κράτος είτε φόρο εισοδήματος είτε κοινωνικές ασφαλίσεις, κάτι το οποίο ελέγχεται μέσω των εμπλεκομένων υπηρεσιών. Ήδη, όπως πληροφορείται ο «Φ», το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων διαβίβασε κάποια στοιχεία στο υπουργείο Εσωτερικών. Πάντως, το ακριβές ποσό των οφειλών δεν διαπιστώθηκε, κάτι το οποίο δείχνει και το χάος που επικρατούσε τόσα χρόνια αλλά και την δουλειά που απαιτείται να διεκπεραιωθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Ο περαιτέρω χειρισμός του θέματος εκκρεμεί ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας και από εκεί θα δρομολογηθεί η κατάθεση των υποθέσεων ενώπιον του Δικαστηρίου για διάλυση, εκκαθάριση ή και άλλες ενέργειες.
Κάποια από τα σωματεία, ιδρύματα, λέσχες κ.λπ., εργοδοτούσαν υπαλλήλους και φαίνεται πως στην όλη διαδικασία δημιουργήθηκαν εκκρεμότητες. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, οι ενδείξεις για αρκετά από τα σωματεία/ιδρύματα κ.λπ., συγκλίνουν στο ότι αυτά ιδρύθηκαν απλώς για να πάρουν κρατικές επιχορηγήσεις. Σημειώνεται ότι, κάποια από τα σωματεία αυτά ιδρύθηκαν μετά το 1972, οπόταν άρχισε η επιχορήγηση κάποιων οργανώσεων.
Μαζί με τα ξερά κάηκαν και τα χλωρά
«Μαζί με τα ξερά κάηκαν και τα χλωρά» υπό την έννοια ότι μικρά σωματεία, μη κυβερνητικές οργανώσεις ή και οργανώσεις που όντως παράγουν φιλανθρωπικό έργο, υποχρεώθηκαν ή θα υποχρεωθούν να κλείσουν επειδή δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν λογιστές για να τους τηρούν τα βιβλία και τους λογαριασμούς, ώστε να ανταποκρίνονται στις πρόνοιες της νομοθεσίας.
Σημειώνεται, πως από την περίοδο 2012 – 2013 η Κύπρος έχει στοχοποιηθεί από την Επιτροπή ΜΑΝΙΒΑΛ του Συμβουλίου της Ευρώπης, ως παράδεισος φοροδιαφυγής γι’ αυτό άσκησε έντονες πιέσεις με σκοπό να τερματιστούν τέτοια φαινόμενα τα οποία άφησαν εκτεθειμένη την Κύπρο. Έκτοτε έγιναν βήματα αλλά, όπως αναγνωρίστηκε και από βουλευτές, φαίνεται πως δεν έχουν κλείσει όλες οι τρύπες, έστω κι αν οι κυπριακές Αρχές θεωρούν πως η χώρα έπαψε πλέον να αποτελεί παράδεισο φοροδιαφυγής.
Ένα από τα μέτρα που ελήφθησαν ήταν και η έγκριση της νομοθεσίας το 2017.
Μεγάλη πίεση στην έγκριση της άσκησε ο υπουργός Εσωτερικών Νίκος Νουρής επικαλούμενος και την αρνητική αξιολόγηση και τα σχόλια από την έκθεση ΜΑΝΙΒΑΛ (Manival). Μάλιστα, όταν το έτος 2020 ετέθη θέμα να δοθεί νέα παράταση στην εφαρμογή του Νόμου, ο οποίος δεν είχε εφαρμοστεί ακόμη (τρία χρόνια μετά την έγκρισή του) είχε υποδείξει, πως επέκειτο αξιολόγηση από τη ΜΑΝΙΒΑΛ και τόνισε πως η κυβέρνηση δεν επιθυμούσε νέα υποβάθμιση. Υπέδειξε επίσης πως είναι σαφείς οι υπαινιγμοί, ότι στο χώρο των σωματείων υπάρχουν δραστηριότητες που αφήνουν σκιές. Παρατήρησε εξάλλου, πως είχαν παρέλθει τρία χρόνια από την έγκριση της νομοθεσίας αλλά αρκετά σωματεία δεν αξιοποίησαν τον χρόνο προκειμένου να κινήσουν τις διαδικασίες εγγραφής τους στο σχετικό μητρώο.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η ΜΟΚΑΣ είχε υποδείξει, πως τυχόν νέα παράταση θα δημιουργούσε προβλήματα στην Κύπρο.
Βουλευτές είχαν υποστηρίξει ότι παρατηρήθηκαν στρεβλώσεις στη διαδικασία εγγραφής/διαγραφής σωματείων και ένα από αυτά αφορούσε απόρριψη αίτησης η οποία αφορούσε σωματείο καλλιτεχνών. Όπως αναφέρθηκε, σωματείο είχε 21 μέλη αλλά στη γενική συνέλευση παρευρέθηκαν 16-17 άτομα, οπόταν ο Έφορος απέρριψε την αίτηση εγγραφής υποδεικνύοντας ότι απαιτείτο η παρουσία 20 μελών.
Εκτός από το πιο πάνω παράδειγμα αναφέρθηκαν και παραδείγματα άλλων σωματείων. Τελικά η νομοθεσία εφαρμόστηκε και τώρα φαίνεται να αποκαλύπτεται πως κάποια σωματεία εκμεταλλεύθηκαν τα κενά που υπήρχαν.
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
Έλεγχος μέχρι τέλους
Οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες πρέπει να βρουν τρόπο να ελέγξουν αν όντως υπάρχει φοροδιαφυγή και ξέπλυμα χρήματος, ώστε να τερματιστεί αυτό το φαινόμενο, το οποίο εκθέτει την Κύπρο διεθνώς.
Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι όντως υπάρχει πρόβλημα, τότε πρέπει να ανακτηθούν τα ποσά που χάθηκαν αν και όσοι εμπλέκονται μάλλον είχαν όλο τον χρόνο να εξαφανίσουν και τα χρήματα και τα ίχνη τους. Ακόμη και αν κάποιοι τα έκρυψαν καλά και δεν μπορούν να εντοπιστούν, το μήνυμα που θα σταλεί είναι ότι δεν γίνονται πλέον αποδεκτές τέτοιες πρακτικές, αξίζει τον κόπο και τον χρόνο που θα αναλωθούν.
Την ίδια ώρα αξίζει να εξεταστούν τυχόν στρεβλώσεις, διότι πολλά σωματεία προσφέρουν όντως αυτό που δεν προσφέρει το ίδιο το κράτος.
