Ποντίκια και αρουραίοι σε πρώτο πλάνο διεθνώς με αφορμή την αλυσίδα μετάδοσης του ιού Χάντα των Ανδέων σε κρουαζιερόπλοιο στον Νότιο Ατλαντικό.
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων και αντίστοιχες αμερικανικές Αρχές στο πόδι εδώ και αρκετές ημέρες, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου ετοιμάστηκαν και εξειδικευμένα πρωτόκολλα, τα οποία το κυπριακό υπουργείο Υγείας έχει προσαρμόσει ανάλογα, δηλώνοντας έτοιμο να διαχειριστεί το κάθε πιθανό σενάριο προκύψει. Από όλους τους αρμόδιους Οργανισμούς όμως και παρά τη μεγάλη κινητοποίηση των τελευταίων ημερών, ο κίνδυνος για τον πληθυσμό, χαρακτηρίζεται ως «χαμηλός».
Το ξέσπασμα, ωστόσο, του χανταϊού των Άνδεων, στο κρουαζιερόπλοιο, έχει αναπόφευκτα στρέψει τα βλέμματα στα τρωκτικά, τα οποία αποτελούν, βεβαίως, αναπόσπαστο μέρος του φυσικού περιβάλλοντος αλλά την ίδια ώρα, μπορούν να λειτουργήσουν και ως φορείς μικροοργανισμών που προκαλούν σοβαρές ασθένειες στον άνθρωπο. Οι μικροοργανισμοί αυτοί, σε γενικές γραμμές, διαφοροποιούνται ανά γεωγραφική περιοχή του πλανήτη ενώ διαφορετικές είναι και οι επιπτώσεις τους στον άνθρωπο.
Έτσι, και ενώ για τη νότια Αμερική, οι χανταϊοί και οι επιπτώσεις τους, αποτελούσαν πάντοτε μια πιθανή απειλή, για την Ευρώπη, αν και συναντώνται σε κάποιες χώρες, σε γενικές γραμμές αποτελούσαν σπάνιο φαινόμενο.
Στην Κύπρο, για παράδειγμα, δεν υπάρχει καταγεγραμμένο κάποιο περιστατικό που να συνδέεται με χανταϊό, όμως, στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, φαίνεται ότι έχουν εντοπιστεί κάποια περιστατικά στο παρελθόν.
Ωστόσο, σχετικά συχνά, στην Κύπρο καταγράφονται περιστατικά λεπτοσπείρωσης, ενδημικού τύφου, σαλμονέλας και σπανιότερα «πυρετού από δήγμα (δάγκωμα) ποντικιού».
Τα τρωκτικά, εξήγησε στον «Φ» ο διευθυντής του Λοιμωξιολογικού Τμήματος του Γερμανικού Ιατρικού Ινστιτούτου, Νικόλαος Σπερνοβασίλης, «έχουν τεράστια σημασία για το φυσικό οικοσύστημα καθ’ ότι, μεταξύ άλλων, αποτελούν τροφή για ζώα όπως τα γεράκια, οι κουκουβάγιες, τα φίδια και οι αλεπούδες, ενώ μέσω της διάνοιξης στοών στο έδαφος συμβάλλουν στον πολύτιμο αερισμό του, ενισχύοντας συνάμα τη διαδικασία αποσύνθεσης οργανικών υλών». Από την άλλη, όμως, «αποτελούν δεξαμενές αρκετών παθογόνων μικροοργανισμών οι οποίοι είναι δυνατόν να μεταδοθούν στον άνθρωπο με ποικίλες οδούς μετάδοσης».
Η λεπτοσπείρωση «είναι ίσως η πιο διαδεδομένη στον δυτικό κόσμο νόσος η οποία προκαλείται από την αλληλεπίδραση με τρωκτικά. Η μετάδοση του υπεύθυνου βακτηρίου στον άνθρωπο γίνεται είτε μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένες εκκρίσεις του τρωκτικού ή μέσω της επαφής με μολυσμένο νερό ή έδαφος από ούρα του τρωκτικού». Στις περισσότερες περιπτώσεις «η λοίμωξη διαδράμει ασυμπτωματικά ή με ήπια αυτοπεριοριζόμενη συμπτωματολογία. Σε ορισμένες, όμως, περιπτώσεις η λοίμωξη αυτή χωρίς θεραπεία, μπορεί να προκαλέσει τον θάνατο του ασθενούς».
Ένα άλλο νόσημα «το οποίο μπορεί να μεταδοθεί από τρωκτικά (συνηθέστερα ποντίκια) στον άνθρωπο μέσω ψύλλων, οι οποίοι μεταφέρουν το υπεύθυνο βακτήριο, είναι ο ενδημικός τύφος. Πρόκειται, συνήθως, για αυτοπεριοριζόμενο νόσημα, το οποίο, όμως, «σε σπάνιες περιπτώσεις και χωρίς θεραπεία μπορεί να καταστεί απειλητικό για τη ζωή».
«Ο πυρετός από δήγμα ποντικού», είναι μια νόσος η οποία, επίσης, μπορεί να εμφανιστεί στον άνθρωπο εξαιτίας της επαφής με τρωκτικά. «Οφείλεται σε βακτήρια τα οποία διαβιούν στη στοματική και ρινική κοιλότητα των τρωκτικών και μεταδίδεται κυρίως (αλλά όχι αποκλειστικά) μετά από δήγμα (δάγκωμα) τρωκτικού. Είναι λιγότερο συχνό νόσημα από τη λεπτοσπείρωση και η συμπτωματολογία εκτείνεται από απλή εμπύρετη συνδρομή έως απειλητική για τη ζωή σήψη, εάν δεν χορηγηθεί αγωγή».
Τα τρωκτικά μπορεί ακόμα να επιμολύνουν είτε τροφές είτε επιφάνειες επεξεργασίας τροφών με το βακτήριο της σαλμονέλλας. Η μόλυνση και νόσηση του ανθρώπου από αυτό το βακτήριο προκαλεί συμπτώματα κυρίως από το γαστρεντερικό σύστημα, αλλά σε ακραίες ηλικίες ή σε ανοσοκατασταλμένα άτομα μπορεί να προκαλέσει σοβαρότερα προβλήματα.
Τέλος, «νοσήματα τα οποία δύναται να οφείλονται σε τρωκτικά είναι και ο επιδημικός τύφος και η πανώλη, αυτά όμως παρατηρούνται μόνο σε ακραίες συνθήκες κακής υγιεινής και συνωστισμού».
Ο ιός Χάντα
Τα τρωκτικά είναι η βασική δεξαμενή του ιού Χάντα, «ο οποίος μεταδίδεται από αυτά στον άνθρωπο κυρίως μέσω της εισπνοής σωματιδίων από αποξηραμένα ούρα ή περιττώματα τρωκτικών. Η συντριπτική πλειονότητα των διαφορετικών στελεχών του ιού δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο. Το μοναδικό στέλεχος, των Άνδεων, το οποίο μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων αυτό το επιτυγχάνει μονάχα μέσω στενής επαφής».
«Η βαρύτητα της λοίμωξης, η οποία γενικά μπορεί να είναι από ασυμπτωματική έως απειλητική για τη ζωή, καθορίζεται ισχυρά από το στέλεχος του ιού το οποίο θα προσβάλλει τον άνθρωπο. Ειδική θεραπεία για τον ιό δεν υφίσταται, παρά μόνο υποστηρικτική».
