Τη δική τους μάχη για την ενημέρωση παιδιών και γονέων γύρω από τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτύου, δίνουν οι γονείς του 15χρονου Χριστόφορου, ο οποίος έχασε τη ζωή του μετά από διαδικτυακό βασανισμό που υπέστη μέσω σειράς σκληρών διαδικτυακών challenges που διήρκησαν 50 ημέρες.
Ο Γιώργος και η Αρετή Νικολάου μετέτρεψαν τον πόνο τους σε δύναμη. Αφιέρωσαν την ζωή τους στον αγώνα κατά του διαδικτυακού εκφοβισμού, ενώ στόχος τους είναι να σώσουν όσες περισσότερες ζωές νέων μπορούν.
Μετά την τραγική απώλεια του γιου τους, αποφάσισαν να ιδρύσουν το Christoforos Charity Foundation, με στόχο την ευαισθητοποίηση για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ανήλικοι στο διαδίκτυο, αλλά και τη δημιουργία δράσεων που θα βοηθήσουν παιδιά να αποσυνδεθούν από την οθόνη και να επανασυνδεθούν με την πραγματική ζωή.
Μάλιστα, πριν από μερικές ημέρες πέτυχαν να πείσουν την Κυβέρνηση της Βρετανίας -όπου διαμένουν μόνιμα- να λάβουν την απόφαση για απαγόρευση της πρόσβασης σε ανήλικους χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο εφιάλτης 50 ημερών που κατέληξε σε τραγωδία
Ο πατέρας του Χριστόφορου, Γιώργος Νικολάου, είναι Ελληνοκύπριος που γεννήθηκε στο Λονδίνο, ενώ η σύζυγός του γεννήθηκε στη Γεωργία και είναι Ελληνίδα. Το ζευγάρι ζει στο Λονδίνο και έχει άλλα τρία παιδιά από προηγούμενους γάμους. Ο Χριστόφορος ήταν το μικρότερο παιδί τους και ο γιος που απέκτησαν μαζί.
Ο πατέρας του τον περιγράφει ως ένα ιδιαίτερο, εξαιρετικά έξυπνο, καλόκαρδο και ευγενικό παιδί. «Ο Χριστόφορος ήταν το 15χρονο αγγελούδι μας. Ο τρόπος του, ο χαρακτήρας του, η συμπεριφορά του ήταν τέλειος σε όλα. Ήταν ο καλύτερος μαθητής. Ήταν πιο έξυπνος και από τους δασκάλους του στο σχολείο». Όπως αναφέρει, είχε IQ 140 και ονειρευόταν να γίνει αρχιτέκτονας. Η προτεραιότητά του, σύμφωνα με τον πατέρα του, ήταν το σχολείο, ενώ έπαιζε ηλεκτρονικά παιχνίδια μόνο την Παρασκευή το απόγευμα και το Σάββατο.
Όπως εξήγησε μιλώντας στον «Φ» ο κ. Νικολάου, όλα ξεκίνησαν όταν ο Χριστόφορος έπαιζε ένα παιχνίδι και εμφανίστηκε στην οθόνη του πρόσκληση για να κατεβάσει δωρεάν ένα άλλο παιχνίδι. Όπως λέει, το παιδί πάτησε το σχετικό κουμπί και μεταφέρθηκε σε άλλη ιστοσελίδα που του ζητούσε προσωπικά στοιχεία, ονοματεπώνυμο, διεύθυνση κλπ.
Ο πατέρας του αναφέρει ότι ο Χριστόφορος του ζήτησε τα διαβατήριά του, λέγοντας πως έπρεπε να συμπληρώσει κάτι. «Γιατί να μην τον πιστέψω;», λέει ο ίδιος, περιγράφοντας ότι δεν είχε λόγο να υποψιαστεί τι θα ακολουθούσε.
Σύμφωνα με την οικογένεια, όταν το παιδί συμπλήρωσε τα στοιχεία του, άγνωστοι άρχισαν να το απειλούν, λέγοντάς του ότι θα έκαναν κακό στον ίδιο και στην οικογένειά του αν δεν ακολουθούσε τις εντολές τους. «Ποιο παιδί δεν θα φοβόταν;», διερωτάται ο πατέρας του.
«Στην οθόνη έπαιζε Roblox, Minecraft, Fortnite και Grand Theft Auto. Το παιχνίδι που έπαιζε την στιγμή εκείνη ήταν το Roblox που είναι το πιο επικίνδυνο παιχνίδι που υπάρχει πάνω στη γη. Μάλιστα το παιχνίδι αυτό σε κάποιες χώρες είναι απαγορευμένο. Υπάρχουν εκατοντάδες παράθυρα που μπορεί ένας “θηρευτής” να μπει στο παιχνίδι σου είτε το θέλεις είτε όχι. Δεν ξέρουμε γιατί το κάνουν. Είναι το ίδιο με το να πάει ένας να μαχαιρώσει κάποιον στον δρόμο. Δεν τον γνωρίζει αλλά τον μαχαιρώνει. Το ίδιο κάνουν κι αυτοί οι δράστες», εξηγεί ο κ. Νικολάου.
Ο πατέρας του υποστηρίζει ότι οι δράστες επικοινωνούσαν μαζί του μέσω της πλατφόρμας Discord και άρχισαν να του ζητούν να εκτελεί διάφορα «challenges».
«Για παράδειγμα τον ανάγκασαν να φάει τα δημητριακά του μέσα σε 2μιση λεπτά. Εγώ τον έβλεπα και τον ρώτησα: “Χριστόφορε γιατί τρως τόσο γρήγορα τα δημητριακά σου;”, για να μου λάβω την απάντηση: “Παπά, συγγνώμη αλλά πρέπει”».
Στη συνέχεια, τα challenges έγιναν πιο πιεστικά και ψυχοφθόρα, καθώς, όπως καταγγέλλει, του ζητούσαν να μένει ξύπνιος όλο το βράδυ και να βλέπει ταινίες τρόμου, ενώ του έδιναν συνεχώς νέες εντολές.
«Του έδωσαν 50 μέρες για να τα ολοκληρώσει. Τον απειλούσαν. Πώς μπορεί ένας 15χρονος να μην φοβηθεί; Του έλεγαν ότι αν μιλήσει θα το μάθουν, ενώ τον έκαναν να πιστεύει πως τον παρακολουθούν και γνωρίζουν κάθε στιγμή που βρίσκεται και τι κάνει. Τον ανάγκασαν να αποσυνδέσει τους συναγερμούς και τις κάμερες στο σπίτι, ενώ τον έκαναν να κρατά 24 ώρες την ημέρα το κινητό με το ακουστικό στο αυτί. Βασάνισαν πάρα πολύ το παιδί μου. Τα challenge γίνονταν όλο και χειρότερα. Του είπαν πως αν ολοκληρώσει το τελευταίο του challenge στις 50 μέρες, θα τον άφηναν ήσυχο και τον ίδιο και την οικογένειά του. Πίστευε ότι θα μπορέσει να σωθεί, αλλά αυτό το challenge του πήρε τη ζωή του», περιγράφει ο πατέρας του.
«Τον Χριστόφορο τον δολοφόνησαν»
«Ο Χριστόφορος δεν σκοτώθηκε από μόνος του. Τον Χριστόφορο τον δολοφόνησαν. Αυτό είναι κάτι που πρέπει όλος ο κόσμος στη γη να το αναγνωρίσει. Δεν το λέω μόνο για το παιδί μου. Μιλώ για όλα τα παιδιά που χάνονται λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», τονίζει.
Όπως λέει, στο discord ο Χριστόφορος φαινόταν ότι μιλούσε με τέσσερα διαφορετικά άτομα αλλά τελικά αποδείχθηκε ότι ήταν ένα άτομο που υποδυόταν και τους τέσσερεις χαρακτήρες. «Δεν εντοπίστηκε ποτέ ποιος κρυβόταν πίσω από όλα αυτά. Αλλά, πού αν τους βρεις; Αφού είναι όλα στο dark web», προσθέτει.
Η δράση του Christoforos Charity Foundation
Μετά τον θάνατο του Χριστόφορου, οι γονείς του ίδρυσαν το «Christoforos Charity Foundation». Σύμφωνα με τον Γιώργο Νικολάου, στο ίδρυμα συμμετέχουν 31 άτομα που έχασαν τα παιδιά τους λόγω περιστατικών που συνδέονται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το διαδίκτυο.
Στόχος του ιδρύματος είναι η ενημέρωση για τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτυακού εκφοβισμού. Τα μέλη του επισκέπτονται σχολεία, μιλούν σε παιδιά, κάνουν παρουσιάσεις και διοργανώνουν εκδρομές και δράσεις χωρίς κινητά τηλέφωνα, ώστε οι μαθητές να βιώνουν τη χαρά της κοινωνικής επαφής και της ψυχαγωγίας μακριά από τις οθόνες.
Ο Γιώργος Νικολάου αναφέρει ότι με το ίδρυμα έχει ταξιδέψει σε διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση. Όπως λέει, πολλά παιδιά τού έχουν πει ότι οι ομιλίες αυτές τα βοήθησαν να αντιληφθούν πόσο εξαρτημένα ήταν από το διαδίκτυο και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Ο ίδιος σημειώνει ότι τα παιδιά συχνά ακούν με ιδιαίτερη προσοχή τους γονείς που έχουν βιώσει τέτοια απώλεια. «Στα αγγλικά το λέμε “you can hear a penny drop”», λέει, περιγράφοντας την απόλυτη σιωπή που επικρατεί στις αίθουσες όταν μιλούν οι γονείς.
Στόχος η απαγόρευση χρήσης social media από ανηλίκους
Ο Γιώργος Νικολάου αναφέρει ότι ένας από τους βασικούς στόχους της δράσης τους είναι η απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 16 ετών. Όπως υποστηρίζει, η σχετική προσπάθεια στη Βρετανία έχει πρόσφατα οδηγήσει σε σημαντικές αποφάσεις, ενώ συνεχίζονται οι συζητήσεις για τον τρόπο εφαρμογής του συστήματος.
«Πετύχαμε να πείσουμε τη Βουλή να λάβει την απόφαση για απαγόρευση. Αυτό έγινε εξαιτίας μας και είμαστε πολύ χαρούμενοι», λέει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ζητούμενο είναι να υπάρξει ουσιαστική επαλήθευση ηλικίας, όχι απλώς με την καταχώριση ημερομηνίας γέννησης, αλλά με πιο αυστηρές διαδικασίες ταυτοποίησης, όπως με συστήματα αναγνώρισης προσώπου και επιβεβαίωση ταυτότητας. Εκτιμά ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος θα χρειαστεί τουλάχιστον 15 μήνες.
Ωστόσο, όπως αναφέρει «το σημαντικό είναι ότι λήφθηκε η απόφαση και θα γλιτώσουμε ζωές».
Απλές συμβουλές προς παιδιά και γονείς
Το Christoforos Charity Foundation καταγράφει πρακτικές συμβουλές για τη μείωση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης:
- Χρησιμοποιήστε μια εφαρμογή για να παρακολουθείτε πόσο χρόνο αφιερώνετε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάθε μέρα. Στη συνέχεια, ορίστε έναν στόχο για το πόσο θέλετε να τον μειώσετε.
- Απενεργοποιήστε το τηλέφωνό σας σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, όπως στο τραπέζι όταν τρώτε με την οικογένειά σας, όταν περνάτε χρόνο με φίλους εκτός σύνδεσης ή όταν παίζετε περνάτε χρόνο με τους γονείς σας. Μην παίρνετε το τηλέφωνό σας μαζί σας στην τουαλέτα.
- Μην φέρνετε το τηλέφωνο ή το tablet σας στο κρεβάτι. Απενεργοποιήστε τις συσκευές και αφήστε τις σε άλλο δωμάτιο όλη τη νύχτα για να φορτίσουν.
- Απενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι δύσκολο να αντισταθείτε στο συνεχές βουητό, τα ηχητικά σήματα και τους ήχους κουδουνίσματος του τηλεφώνου σας που σας ειδοποιούν για νέα μηνύματα. Η απενεργοποίηση των ειδοποιήσεων μπορεί να σας βοηθήσει να ανακτήσετε τον έλεγχο του χρόνου και της συγκέντρωσής σας.
- Περιορίστε τους ελέγχους. Αν ελέγχετε υποχρεωτικά το τηλέφωνό σας κάθε λίγα λεπτά, μειώστε τους περιορίζοντας τους ελέγχους σε μία φορά κάθε 30 λεπτά. Στη συνέχεια, μία φορά κάθε 40 λεπτά και έπειτα μία φορά την ώρα. Υπάρχουν εφαρμογές που μπορούν να περιορίσουν αυτόματα το πότε έχετε πρόσβαση στο τηλέφωνό σας.
- Δοκιμάστε να αφαιρέσετε τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης από το τηλέφωνό σας, ώστε να μπορείτε να ελέγχετε το Facebook, για παράδειγμα, μόνο από το tablet ή τον υπολογιστή σας. Αν αυτό σας φαίνεται πολύ δραστικό βήμα, δοκιμάστε να αφαιρέσετε μία εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης κάθε φορά για να δείτε πόσο πολύ σας λείπει πραγματικά.
Προς τους γονείς, ο Γιώργος Νικολάου απευθύνει έκκληση να μιλούν στα παιδιά τους χωρίς φωνές και με τρόπο που να τα βοηθά να ανοιχτούν. Όπως λέει, είναι κρίσιμο τα παιδιά να αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν για οτιδήποτε τους συμβαίνει.
Τονίζει, επίσης, ότι οι γονείς πρέπει να αποτελούν παράδειγμα, οπότε πρέπει και οι ίδιοι να αφήνουν τα τηλέφωνά τους στην άκρη την ώρα του φαγητού, της ταινίας ή κατά όταν συναναστρέφονται με τα παιδιά τους.
Καταληκτικά, στέλνει το μήνυμα πως όσο κι αν δεν θέλουμε να το πιστέψουμε «το κακό μπορεί να συμβεί σε κάθε παιδί. Γι’ αυτό πρέπει να γίνουν αλλαγές και μάλιστα τώρα, αυτό το δευτερόλεπτο».
