Μόλις 11 γυναίκες ανεδείχθησαν στην εκλογική αναμέτρηση για τις 56 θέσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων, με το ποσοστό τους να αναλογεί στο 19,6% των βουλευτών της Κύπρου, αναλογώντας μόλις σε μία στους πέντε. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται έναν από τους μεγαλύτερους αριθμούς εκλελεγμένων γυναικών στη χώρα μας (είχε επαναληφθεί και το 2016), εντούτοις κυριαρχούν οι έμφυλες ανισότητες στην εκπροσώπηση.
Τα παλιά παραδοσιακά κόμματα, αν και εκφράζουν προβληματισμό δεν μπόρεσαν βάλουν στη Βουλή περισσότερες γυναίκες με το σχηματισμό τους. Αντιθέτως, τα νεοσύστατα κόμματα έκαναν την αλλαγή. Το ΑΛΜΑ έχει 2 γυναίκες στους 4 βουλευτές (50%) και η Άμεση Δημοκρατία μία στους 4 (25%). Αντιθέτως, το ΔΗΚΟ έχει μόλις μία στους 8 (12,5%), το ΑΚΕΛ 3 στους 15 (20%), ο ΔΗΣΥ 4 στους 17 (23,5%), ενώ το ΕΛΑΜ αν και διπλασίασε τις έδρες του δεν κατάφερε, για δεύτερη φορά, να εκλέξει κάποια γυναίκα.
Η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων Τζόζη Χριστοδούλου εκφράζοντας προβληματισμό στον «Φ» για το γεγονός ότι δεν εκπροσωπείται το 50% του πληθυσμού της χώρας, που είναι γυναίκες, προτείνει μεταξύ άλλων εφαρμογή δεσμευτικών ποσοστώσεων τόσο στα ψηφοδέλτια όσο και εσωτερικά, στις κομματικές επιτροπές. Επίσης, εισηγείται τη δημιουργία πολιτικής ακαδημίας γυναικών. Επιπλέον, η πρόεδρος του Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS), Σουζάνα Παύλου, μιλά για δημοκρατικό έλλειμμα και για σαφή απόσταση από το 30% που θέτουν τα Ηνωμένα Έθνη.
Ο «Φ» συγκέντρωσε τα βιογραφικά για τις 11 που τα κατάφεραν στις Βουλευτικές Εκλογές 2026 καθώς και την πορεία των τριών γυναικών που γράφτηκαν στην Ιστορία ως οι πρώτες που έγιναν βουλεύτριες της Κύπρου.
Εισηγήσεις για ποσόστωση από την Επίτροπο Ισότητας
Ως πρόβλημα αντιμετωπίζει την απουσία γυναικών από την Βουλή των Αντιπροσώπων, η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων, Τζόζη Χριστοδούλου. «Θεωρώ ότι οι 11 βουλεύτριες πρέπει να είναι μοιρασμένες και να συμμετέχουν σε όλες τις Επιτροπές. Θα συζητούνται θέματα δημογραφικού, βίας, μητρότητας, μονογονεϊκών οικογενειών, πολυτέκνων, πρέπει να είναι παρούσες. Αυτά, βεβαίως, είναι τα τρανταχτά θέματα. Στην πραγματικότητα κάθε ζήτημα είναι έμφυλο και επηρεάζει άνδρες και γυναίκες, όπως η Φορολογική Μεταρρύθμιση», υπογράμμισε.
Το πιο ψηλό ποσοστό εκπροσώπησης στην Κύπρο είναι στο Υπουργικό Συμβούλιο, με 37,7% γυναίκες, υπογραμμίζει. Στη νέα Βουλή αναλογούν 19,6%, στην τοπική αυτοδιοίκηση 21%, στο Ευρωκοινοβούλιο 0%.
Ήδη από τις υποψηφιότητες, είπε, φαίνεται η υποεκπροσώπηση. «Ήταν μία στους 3 και εξελέγησαν μία στους 5. Γι’ αυτό τον λόγο και εισηγούμαστε εφαρμογή δεσμευτικών ποσοστόσεων στα ψηφοδέλφια αλλά και στις εσωτερικές τους διαδικασίες».
Το πρόβλημα της υποεκπροσώπησης, υπογραμμίζει, είναι ότι δημιουργείται μια Βουλή που δεν αντιπροσωπεύει την κοινωνία, στην οποία το 50% είναι γυναίκες. «Δεν πρόκειται για διαγωνισμό μεταξύ γυναίκων και αντρών. Είναι ότι έχουν διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικές εμπειρίες, διαφορετική οπτική για το πώς βλέπουν τα ζητήματα και πρέπει να καθρεφτίζεται στη νομοθετική εξουσία».
Τα μέτρα και οι εισηγήσεις που υποβάλει το Γραφείο της Επιτρόπου, μεταξύ άλλων, είναι:
• Εφαρμογή δεσμευτικών ποσοστώσεων τόσο στα ψηφοδέλτια των κομμάτων όσο και εσωτερικά, στις κομματικές επιτροπές
• Συνεργασία των κοινοβουλευτικών κομμάτων για την καθιέρωση υποχρεωτικών ποσοστώσεων μέσω νομοθετικής ρύθμισης, ως προσωρινό μέτρο
• Δημιουργία πολιτικής ακαδημίας γυναικών (και νέων) από πλευράς του κοινοβουλίου και με τη συνεργασία όλων των κομμάτων
• Δημιουργία βρεφονηπιακών σταθμών εντός ή πλησίον του κοινοβουλίου ή και των πολιτικών γραφείων των κομμάτων
• Μεταφορά της πρακτικής που ακολουθείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο υιοθέτησε πολιτική μηδενικής ανοχής της σεξουαλικής παρενόχλησης ενσωματώνοντας κανονισμούς που εμποδίζουν μέλη που δεν υπογράφουν τη δήλωση να αναλαμβάνουν την προεδρία κοινοβουλευτικών επιτροπών
• Επαναφορά της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών ως ξεχωριστής Επιτροπής
Σουζάνα Παύλου: Πολύ μακριά από τη βάση του 30% του ΟΗΕ
Δυσαρέσκεια και προβληματισμό για την αμελητέα εκπροσώπηση των γυναικών και κυρίως για τη στασιμότητα του αριθμού που εκλέγεται στις αναμετρήσεις, εξέφρασε η πρόεδρος του Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS), Σουζάνα Παύλου. Μιλώντας για δημοκρατικό έλλειμμα για απόσταση από το ελάχιστο του 30% που θέτει ο ΟΗΕ, υπογραμμίζει πως χρειάζεται να θεσμοθετηθεί η υποχρεωτική ποσόστωση.
«Έχουμε μείνει στάσιμοι. Οι 11 γυναίκες που εξελέγησαν δεν είναι πρόοδος και αυτό φαίνεται αν το εξετάσουμε και σε βάθος χρόνου. Είχαμε 8 γυναίκες το 2021, είχαμε 11 το 2016 και 7 το 2011. Δεν υπάρχει, καν, σταδιακή βελτίωση σε βάθος χρόνου», υπογράμμισε και πρόσθεσε πως δεν υπήρξε ουσιαστική αλλαγή στη σύνθεση του κοινοβουλίου, παρά το γεγονός ότι φέτος είχαμε τις περισσότερες υποψήφιες με ποσοστό 29,8%.
Εξέφρασε τον προβληματισμό ότι και τα ίδια τα κόμματα δεν προωθούν τις γυναίκες και ότι αυτές που έχουν αυξημένες πιθανότητες είναι εκείνες που είτε ήταν ήδη εκλελεγμένες, είτε που για κάποιον λόγο ήταν γνώστες στον κόσμο.
Το σοβαρότερο πρόβλημα με την απουσία γυναικών στη Βουλή, είναι ότι δημιουργείται «δημοκρατικό έλλειμμα καθώς το 51% του πληθυσμού δεν εκπροσωπείται. Δεν είναι μόνο θέμα ισοτιμίας, επειδή το δίκαιο και το σωστό. Είναι και θέμα ουσίας, ότι είναι πρωτίστως οι βουλεύτριες που θα ασχοληθούν με ζητήματα που αγγίζουν την καθημερινότητα των γυναικών. Διαχρονικά μόνο εκείνες (με κάποιες εξαιρέσεις, βεβαίως) έχουν προωθήσει νομοθεσίες για τις αμβλώσεις, τη βία κατά των γυναικών και την ενδοοικογενειακή βία και πολλά άλλα ποιο γενικά, όπως ο σεξισμός, οι μογονεϊκές οικογένειες και άλλα». Είπε, δε, πως είναι τα βιώματά τους που ενισχύουν αυτή τη στάση.
«Το επιθυμητό ελάχιστο για να αρχίσουμε να μιλάμε για αλλαγή είναι 30%, από το οποίο έχουμε πολύ μεγάλη απόσταση αφού ούτε μια φορά δεν φτάσαμε στο 20%. Πρόκειται για την κριτική μάζα που χρειάζεται για να φέρει την αλλαγή στην πολιτική ζωή. Είναι το σημείο που αρχίζει αλλαγή κουλτούρας και τρόπου λειτουργίας με βάση και τα πρότυπα των Ηνωμένων Εθνών».
Οι γυναίκες που έδειξαν τον δρόμο
Η πρώτη γυναίκα που μπήκε στην κυπριακή Βουλή, ήταν η Τουρκοκύπρια Αϊλά Χαλίτ Κιαζίμ, το 1963. Ακολούθησε η δεύτερη, σχεδόν 20 χρόνια αργότερα. Επρόκειτο για την πρώτη Ελληνοκύπρια, Ρήνα Κατσελλή, η οποία εξελέγη το 1981 στην εκλογική περιφέρεια Κερύνειας με το ΔΗΚΟ. Η τρίτη βουλεύτρια της Κύπρου ήταν η Καίτη Κληρίδη. Εξελέγη το 1991 στη Λευκωσία με τον συνασπισμό ΔΗΣΥ – Κόμμα Φιλελευθέρων.
Αϊλά Χαλίτ Κιαζίμ
Η Αϊλά Χαλίτ Κιαζίμ ήταν Τουρκοκύπρια γεωργός και πολιτικός. Υπήρξε βουλεύτρια εκλογικής περιφέρειας Πάφου της Ανεξάρτητης Τουρκικής Ομάδας από τις 25 Οκτωβρίου 1963 μέχρι τον Δεκέμβριο 1963, όταν οι Τουρκοκύπριοι αποχώρησαν από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη Βουλή.
Ρήνα Κατσελλή
Η Ρήνα Κατσελλή ήταν βουλεύτρια Κερύνειας του ΔΗΚΟ από το 1981 μέχρι το 1996. Ήταν η πρώτη Ελληνοκύπρια βουλεύτρια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Κατσέλλη ήταν συγγραφέας και διευθύντρια του εκδοτικού οίκου «Χρυσοπολίτισσα». Το 1978 δημιούργησε τις πρώτες ομάδες που αργότερα ίδρυσαν την γυναικεία οργάνωση του ΔΗΚΟ, και τη ΓΟΔΗΚ. Ως βουλεύτρια, ήταν μέλος των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Εξωτερικών, Παιδείας, Εργασίας, Προσφύγων, Εγκλωβισμένων, Αγνοουμένων και Παθόντων καθώς και Περιβάλλοντος.
Καίτη Κληρίδη
Η Καίτη Κληρίδη υπηρέτησε ως βουλεύτρια Λευκωσίας με το Συνασπισμό ΔΗΣΥ – Κόμμα Φιλελευθέρων από το 1991 έως το 2001 και ως επιλαχούσα από το 2004 έως το 2006. Ήταν η τρίτη εκλεγμένη βουλεύτρια στην ιστορία της Κυπριακής Βουλής και η πρώτη γυναίκα Αντιπρόεδρος του ΔΗΣΥ.
Ποιες είναι οι 11 της Βουλής
ΔΗΣΥ
Αννίτα Δημητρίου
Γεννήθηκε το 1985 στους Τρούλλους Λάρνακας και σπούδασε Κοινωνικές και Πολιτικές Επιστήμες. Είναι η πρώτη γυναίκα και το νεαρότερο πρόσωπο που υπηρέτησε ως Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων. Παράλληλα, εξελέγη πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού τον Μάρτιο του 2023. Από το 2016 είχε εκλεγεί βουλεύτρια Λάρνακας.
Σάββια Ορφανίδου
Η Σάβια Ορφανίδου είναι βουλεύτρια του ΔΗΣΥ Λευκωσίας από τον Δεκέμβριο του 2019 και αντιπρόεδρος του κόμματος από τον Μάιο του 2023. Γεννήθηκε το 1979, με καταγωγή από το Ακάκι και τον Κάτω Δρυ. Αποφοίτησε από την Αγγλική Σχολή Λευκωσίας και σπούδασε Οικονομικά και Πολιτικές Επιστήμες.
Φωτεινή Τσιρίδου
Γεννήθηκε το 1979 και είναι πτυχιούχος Νομικής από το City University του Λονδίνου. Τον Δεκέμβριο του 2018 διορίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο ως αντιπρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου. Το 2022 χειροθετείται Αρχόντισσα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής, ένας τιμητικός τίτλος που διατηρεί μέχρι σήμερα.Από τον Ιούνιο του 2021 υπηρετεί ως βουλεύτρια της εκλογικής περιφέρειας Λεμεσού.
Νικολέττα Κωνσταντίνου
Γεννήθηκε στην Πάφο το 1986. Σπούδασε Νομική στο Λονδίνο, εργάζεται ως δικηγόρος και διδάσκει Νομική στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφος. Από τον Νοέμβριο του 2024 έχει αναλάβει το χαρτοφυλάκιο Μετανάστευσης στο Συμβούλιο Παρακολούθησης του Κυβερνητικού Έργου, ενώ είναι μέλος του διευρυμένου Πολιτικού Γραφείου του ΔΗΣΥ. Είναι η πρώτη γυναίκα που εξελέγη στην Πάφο.
ΑΚΕΛ
Μαρίνα Νικολάου
Γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1986 και κατάγεται από το Πελένδρι. Σπούδασε Κοινωνικές και Πολιτικές Επιστήμες. Είναι βουλεύτρια του ΑΚΕΛ και μέλος του κόμματος από το 2004.
Αργεντούλα Ιωάννου
Γεννήθηκε το 1963 στην Αμμόχωστο και διαμένει στη Λεμεσό. Είναι δικηγόρος, πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Μονογονεϊκών Οικογενειών και Φίλων, καθώς και πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου.
Αναστασία Χάσικου
Γεννήθηκε το 1984 κατάγεται από το Δίκωμο και διαμένει Λευκωσία. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες καθώς και Μουσική. Από το 2009, εργάζεται ως καθηγήτρια εθνομουσικολογίας και μουσικής παιδαγωγικής στη Μουσική Ακαδημία ΑRΤΕ.
ΔΗΚΟ
Χριστιάνα Ερωτοκρίτου
Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1973. Τον Ιούνιο του 2018 εξελέγη αναπληρώτρια πρόεδρος του ΔΗΚΟ, θέση την οποία κατέχει μέχρι σήμερα. Από το 2016 επανεκλέγεται βουλεύτρια Λευκωσίας.
Αλμα
Ειρήνη Χαραλαμπίδου
Γεννήθηκε το 1964 στη Λεμεσό και μεγάλωσε στη Λευκωσία. Σπούδασε Δημοσιογραφία και Ψυχολογία και εργάστηκε για χρόνια ως δημοσιογράφος. Το 2011 εξελέγη για πρώτη φορά βουλεύτρια ΑΚΕΛ – Αριστερά – Νέες Δυνάμεις, ενώ το 2016 επανεξελέγη καταγράφοντας ιστορικό ορόσημο ως η πρώτη γυναίκα που αναδείχθηκε πρώτη σε σταυρούς προτίμησης παγκύπρια σε εθνικές βουλευτικές εκλογές. Το 2020 διορίστηκε Ειδική Εκπρόσωπος κατά της Διαφθοράς. Στην τελευταία αναμέτρηση εξελέγη με το ΑΛΜΑ Λευκωσίας.
Θεοδουλίτσα Δρουσιώτου
Γεννήθηκε στην Αμμόχωστο το 1972. Σπούδασε Οδοντιατρική και διατηρεί το δικό της ιατρείο. Είναι πρόεδρος του Οδοντιατρικού Συλλόγου Λεμεσού και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Παγκύπριου Οδοντιατρικού Συλλόγου.
Άμεσης Δημοκρατίας
Νταϊάνα Κωνσταντινίδη
Γεννήθηκε το 1988. Είναι μάχιμη δικηγόρος (barrister) με έδρα το Λονδίνο και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αγγλίας και Ουαλίας, με εξειδίκευση στο διεθνές ποινικό δίκαιο, το διεθνές δημόσιο δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Είναι, επίσης, Αντιπρόεδρος της Άμεσης Δημοκρατίας.
Οι θέσεις των κομμάτων
Δυσαρέσκεια και προβληματισμό για τον μικρό αριθμό βουλευτριών εκφράζουν τα κόμματα.
ΔΥΣΗ
Δεν υπάρχει ικανοποίηση για τη μικρή εκπροσώπηση των γυναικών στη Βουλή και στον Δημοκρατικό Συναγερμό. Ωστόσο, εκφράστηκε ικανοποίηση για το γεγονός ότι είναι το κόμμα με τον μεγαλύτερο αριθμό βουλευτηρίων. Χρειάζεται προσπάθεια σε όλα τα κέντρα λήψης των αποφάσεων για να αυξηθεί η εκπροσώπηση γυναικών και να μην υπάρχουν ανισότητες, υπογραμμίστηκε.
ΑΚΕΛ
Προφανώς έχουμε ακόμα δρόμο να διανύσουμε μέχρι να επιτευχθεί έμφυλη ισορροπία στην πολιτική ζωή του τόπου. Το ζήτημα απασχόλησε ιδιαίτερα το ΑΚΕΛ στο τελευταίο του Συνέδριο το 2025, όπου αποφασίσαμε ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή. Όχι τυχαία, λοιπόν, σημειώθηκε μια σημαντική αύξηση στην παρουσία γυναικών στο ψηφοδέλτιό του, φτάνοντας στο 38%. Με τις εκλογές, δε, οι γυναίκες στην 15μελή Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΑΚΕΛ Αριστερά Κοινωνική Συμμαχία αυξήθηκαν κατά μία, φτάνοντας τις 3, δηλαδή 20%.
Οι γυναίκες, υπογραμμίζεται, έχουν να αντιμετωπίσουν πολλές προκλήσεις. Πέρα από τα σεξιστικά στερεότυπα και τα εμπόδια της καθημερινότητά της και της συμφιλίωσης με επαγγελματική, οικογενειακή και πολιτική ζωή.
ΕΛΑΜ
Άνδρες και γυναίκες έχουν ισότιμη δυνατότητα και δικαίωμα να προσφέρουν στο κοινοβουλευτικό έργο και δεν προσεγγίζουμε τα πρόσωπα με βάση το φύλο, αλλά με κριτήριο τις ικανότητες, την επάρκεια και τη διάθεση για προσφορά προς την κοινωνία. Στο ψηφοδέλτιό μας, υπήρχε πλειάδα άξιων και ικανών γυναικών, οι οποίες εφόσον εκλέγονταν, θα μπορούσαν να συμβάλουν ουσιαστικά και να επιτελέσουν σημαντικό κοινοβουλευτικό έργο. Σεβόμαστε απολύτως την ετυμηγορία των πολιτών. Το στοίχημα πρέπει να είναι η διαρκής ενίσχυση της συμμετοχής όλων των πολιτών στα κοινά, με όρους ισότητας και αξιοκρατίας.
ΔΗΚΟ
Η εκπροσώπηση των γυναικών στη Βουλή παραμένει σε χαμηλά επίπεδα και αυτό σίγουρα δεν ικανοποιεί κανέναν. Για το ΔΗΚΟ, η ισότιμη συμμετοχή τους στην πολιτική είναι ζήτημα ποιότητας της Δημοκρατίας, ουσιαστικής αντιπροσώπευσης και συμμετοχής στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Σε ό,τι αφορά το ΔΗΚΟ, το ποσοστό της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης των γυναικών είναι ασφαλώς χαμηλότερο από αυτό που θα θέλαμε. Όμως η αποτίμηση δεν μπορεί να γίνεται μόνο αριθμητικά. Έχει σημασία και ποιοι ρόλοι ευθύνης αναλαμβάνονται από τις γυναίκες, γι’ αυτό έχει εκλέξει γυναίκα στη θέση της Αναπληρώτριας Προέδρου.
ΑΛΜΑ
Η πολιτική εκπροσώπηση δεν μπορεί να είναι πλήρης χωρίς ουσιαστική ισότητα των φύλων. Σε αυτό το πλαίσιο, το Άλμα καταγράφει μια ιστορική πολιτική παρακαταθήκη, επιτυγχάνοντας απόλυτη ισορροπία 50-50 στην κοινοβουλευτική του παρουσία. Το ΑΛΜΑ ήταν το μόνο κόμμα, στο οποίο η αναλογία ανδρών και γυναικών στους συνδυασμούς του ήταν η πλησιέστερη στο 50 – 50. Καταδείξαμε στην πράξη ότι η πολιτική ανανέωση περνά μέσα από τη συμπερίληψη και τη δίκαιη εκπροσώπηση. Την ίδια στιγμή, παραμένει έντονος ο προβληματισμός για το συνολικά χαμηλό ποσοστό γυναικείας εκπροσώπησης στη Βουλή.
