Η πλήρης εφαρμογή του «περί Δημιουργίας Μητρώου Αγροτών και Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων (Τροποποιητικού) Νόμου του 2026» φέρνει ριζικές αλλαγές, απλοποιώντας τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και ανοίγοντας την πόρτα σε χιλιάδες δικαιούχους. Στόχος, η απλοποίηση των διαδικασιών εγγραφής, η άρση πρακτικών δυσκολιών που είχαν εντοπιστεί κατά την εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου και η διεύρυνση της δυνατότητας συμμετοχής περισσότερων αγροτών και γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο μητρώο.
Μέχρι πρότινος, το μητρώο λειτουργούσε ως ένας απλός μηχανισμός καταγραφής αγροτών και γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Με πρωτοβουλία της υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρίας Παναγιώτου, το εργαλείο αυτό ενεργοποιήθηκε ουσιαστικά και συνδέθηκε άμεσα με την παραχώρηση στοχευμένων ενισχύσεων και την εφαρμογή σημαντικών μέτρων στήριξης.
Σήμερα, η εγγραφή στο μητρώο αποτελεί το βασικό κριτήριο για τη συμμετοχή σε κρίσιμα σχέδια στήριξης, όπως, το Μέτρο 23 για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της παρατεταμένης ανομβρίας, το σχέδιο επιδότησης του αγροτικού ρεύματος και τα προγράμματα οικονομικής στήριξης για την αγορά λιπασμάτων και γεωργικών εφοδίων.
Η στρατηγική αυτή οδήγησε σε θεαματική αύξηση των μελών. Ενδεικτικά, το 2023 στο μητρώο ήταν εγγεγραμμένα μόλις 2.407 φυσικά και νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων μόλις 497 επαγγελματίες. Σήμερα, ο αριθμός αυτός έχει εκτοξευθεί σε περίπου 7.700 εγγραφές, περιλαμβάνοντας περίπου 2.000 επαγγελματίες γεωργούς. Η εξέλιξη αυτή επιτρέπει τον σαφή διαχωρισμό των επαγγελματιών, οι οποίοι αποτελούν προτεραιότητα για το Υπουργείο, διασφαλίζοντας παράλληλα ταχύτερες διαδικασίες αποζημιώσεων.
Η σημαντικότερη ίσως πτυχή της νέας νομοθεσίας αφορά τη διευκόλυνση της ανανέωσης των γενεών στον αγροτικό τομέα, καθώς παρατηρείται έντονο ενδιαφέρον από νέους ανθρώπους για ενασχόληση με τη γη.
Μέχρι σήμερα, υπήρχε ένα σοβαρό νομικό κενό. Νομικά πρόσωπα (εταιρείες) που είχαν εγκριθεί από τον ΚΟΑΠ για να συμμετάσχουν στο «Μέτρο Ενίσχυσης Πρώτης Εγκατάστασης Νέων Γεωργών» δεν είχαν το δικαίωμα να ενταχθούν στην αντίστοιχη κατηγορία του Μητρώου Αγροτών, καθώς το δικαίωμα αυτό αναγνωριζόταν αποκλειστικά σε φυσικά πρόσωπα. Με τη νέα τροποποίηση, το εμπόδιο αυτό αίρεται οριστικά. Πλέον, παρέχεται η δυνατότητα και στα νομικά πρόσωπα που πληρούν τις προϋποθέσεις του ΚΟΑΠ να εντάσσονται στην Κατηγορία 8 (νέοι γεωργοί πρώτης εγκατάστασης) του μητρώου, δίνοντας τεράστια ώθηση σε σύγχρονες, εταιρικές αγροτικές επιχειρήσεις νέων ανθρώπων.
Σημαντικές ελαφρύνσεις και νέες κατηγορίες δικαιούχων
Ο νέος τροποποιητικός Νόμος του 2026, ο οποίος διαμορφώθηκε μέσα από στενή συνεργασία του Υπουργείου, του Τμήματος Γεωργίας και των αγροτικών οργανώσεων, εισάγει μια σειρά από ρυθμίσεις που βάζουν τέλος σε χρόνιες πρακτικές δυσκολίες, με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών και την ορθή στοχοθέτηση των κριτηρίων για συμμετοχή των αγροτών στις επιμέρους κατηγορίες του μητρώου, αλλά και την περαιτέρω διευκόλυνση των αγροτών στην υποβολή αιτήσεων.
>> Μειώνεται από 7 σε 5 έτη η απαιτούμενη περίοδος καταβολής εισφορών Κοινωνικών Ασφαλίσεων για την εγγραφή συνταξιούχων γεωργών, αλιέων και υδατοκαλλιεργητών.
>> Δίνεται πλέον δικαίωμα εγγραφής και στα επανεγκατεσταθέντα πρόσωπα (δηλαδή σε Ε/κ ή μέλος της Μαρωνίτικης κοινότητας που έχει εγκατασταθεί μόνιμα στις κατεχόμενες περιοχές).
>> Για τα νομικά πρόσωπα με γεωργική δραστηριότητα, ο απαιτούμενος χρόνος εγγραφής στο Μητρώο Εργοδοτών των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων μειώνεται δραματικά από τους 12 μήνες ή 2 έτη ανά περίπτωση σε μόλις 3 μήνες πριν από την υποβολή της αίτησης.
>> Οι ερασιτέχνες γεωργοί μπορούν πλέον να εγγράφονται όχι μόνο ως φυσικά πρόσωπα, αλλά και μέσω νομικών προσώπων και συνεταιρισμών.
>> Διευρύνονται τα κριτήρια για τους συνεταιρισμούς, επιτρέποντας τη συμμετοχή και σε συνταξιούχους που ασκούσαν γεωργική δραστηριότητα για τουλάχιστον 5 έτη πριν τη συνταξιοδότησή τους.
>> Δημιουργεί νέα κατηγορία για νομικά πρόσωπα αποκλειστικά γεωργικής δραστηριότητας, των οποίων το 50% του μετοχικού κεφαλαίου κατέχεται από πρόσωπα που εργοδοτούνται σε αυτά και καταβάλλουν εισφορές ως μισθωτοί τουλάχιστον τους τελευταίους 3 μήνες πριν να υποβάλουν την αίτησή τους.
>> Δημιουργείται ειδική νέα κατηγορία για φυσικά πρόσωπα που πληρούν τα απαιτούμενα γεωργικά κριτήρια, αλλά εκκρεμεί η υποβολή ή ο φορολογικός έλεγχος της δήλωσης εισοδήματός τους.
Μ. Παναγιώτου: Πιο γρήγορες αποζημιώσεις
Για μια σημαντική μεταρρύθμιση, η οποία γεννήθηκε μέσα από τη στενή και εποικοδομητική συνεργασία του Υπουργείου με το Τμήμα Γεωργίας και τις αγροτικές οργανώσεις, έχοντας ως ξεκάθαρο προσανατολισμό την απλοποίηση των διαδικασιών, την άρση των γραφειοκρατικών δυσκολιών και τη διεύρυνση της βάσης των δικαιούχων, κάνει λόγο η υπουργός Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου.
Σύμφωνα με την Υπουργό, η αξιοποίηση του αναβαθμισμένου αυτού μητρώου επιτρέπει στο κράτος να ανταποκρίνεται με πολύ πιο γρήγορες διαδικασίες στην καταβολή αποζημιώσεων και στη χρηματοδότηση έκτακτων μέτρων στήριξης, όπως είναι η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ανομβρίας (Μέτρο 23), η επιδότηση του αγροτικού ρεύματος και η στήριξη για αγορά λιπασμάτων και εφοδίων. Παράλληλα, τονίζει, μέσω της ορθής στοχοθέτησης των νέων κριτηρίων, επιτυγχάνεται ένας σαφής, δίκαιος και διαφανής διαχωρισμός ανάμεσα στους επαγγελματίες και τους μη επαγγελματίες γεωργούς, διασφαλίζοντας ότι οι πόροι κατευθύνονται εκεί που πραγματικά υπάρχει ανάγκη.
