Μπορεί ένας μαθητής να βρίσκεται στην τάξη του και ταυτόχρονα να περπατά μέσα σε μια εκκλησία με πλούσια ιστορία; Μπορεί ενώ είναι στο σχολείο του και παρακολουθεί κανονικά το ωρολόγιο του πρόγραμμα, να παρατηρεί από κοντά εξέχουσας σημασίας και αξίας έργα, όπως ψηφιδωτά που κουβαλούν στις πλάτες τους πολλούς αιώνες; Η λογική απάντηση στα πιο πάνω ερωτήματα είναι σαφώς το «όχι». Η απάντηση όμως σήμερα, την εποχή της τεχνολογίας και της εικονικής πραγματικότητας, είναι διαφορετική. Επομένως, ναι! Μαθητές και μαθήτριες ενώ θα βρίσκονται στα θρανία τους θα μπορούν να περπατούν στο εσωτερικό μιας βυζαντινής εκκλησίας, να παρατηρούν από κοντά ψηφιδωτά αιώνων ή να «επισκέπτονται» τόπους λατρείας διαφορετικών θρησκευτικών παραδόσεων. Πώς θα γίνει αυτό; Φορώντας ένα ζευγάρι γυαλιά εικονικής πραγματικότητας, στο πλαίσιο του μαθήματος των Θρησκευτικών, το οποίο από τη νέα σχολική χρονιά μπαίνει σε τροχιά καινοτομίας όσον αφορά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Αυτό που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε με σενάριο επιστημονικής φαντασίας αρχίζει σταδιακά να γίνεται μια ρεαλιστική παιδαγωγική δυνατότητα, καθώς το μάθημα των Θρησκευτικών αξιοποιεί δημιουργικά τις νέες αυτές δυνατότητες και εισέρχεται σε νέα φάση ψηφιακού εμπλουτισμού.
Συγκεκριμένα, μέσα από τη χρήση τεχνολογιών Εκτεταμένης Πραγματικότητας (eXtended Reality – XR), η οποία περιλαμβάνει την Εικονική (VR) και την Επαυξημένη (AR) Πραγματικότητα, οι μαθητές και οι μαθήτριες έχουν τη δυνατότητα να εξερευνούν βιωματικά το θρησκευτικό στοιχείο μέσα στην τάξη τους. Για να μπορούν όμως οι μαθητές να γνωρίσουν αυτή την πτυχή του μαθήματος, έπρεπε πρώτα να επιμορφωθούν οι εκπαιδευτικοί τους, ούτως ώστε να είναι και αυτοί έτοιμοι τη νέα σχολική χρονιά. Έτσι, πραγματοποιήθηκε πριν από μερικές μέρες στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, επιμορφωτικό σεμινάριο, στο οποίο έλαβαν μέρος 35 καθηγητές και καθηγήτριες Θρησκευτικών. Το σεμινάριο συνδιοργανώθηκε από τη Διεύθυνση Μέσης Εκπαίδευσης, το Γραφείο Επιθεώρησης Θρησκευτικών και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου, με την ενεργή συνδρομή του Συνδέσμου Θεολόγων – ΟΕΛΜΕΚ και τη στήριξη του αναπληρωτή διευθυντή Μέσης Εκπαίδευσης, Γιώργου Κουτσίδη, ενώ την επιμόρφωση και τον συντονισμό του εργαστηρίου ανέλαβε ο δρ Χρίστος Ρουσιάς, καθηγητής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Όπως αναφέρθηκε στον «Φ», ο όρος «Εκτεταμένη Πραγματικότητα» περιλαμβάνει τόσο την Εικονική (VR) όσο και την Επαυξημένη (AR) Πραγματικότητα. Πρόκειται για τεχνολογίες που επιτρέπουν στους μαθητές και μαθήτριες να προσεγγίσουν τη μάθηση βιωματικά, διερευνητικά και πολυαισθητηριακά. Αντί να διαβάσουν απλώς για ένα μνημείο ή ένα έργο τέχνης, μπορούν να το «δουν» και να το εξερευνήσουν σε βάθος, μετατρέποντας την αφηρημένη γνώση σε ζωντανή εμπειρία. Έρευνες στον χώρο της εκπαιδευτικής τεχνολογίας δείχνουν ότι η εμπλοκή πολλών αισθήσεων ενισχύει τόσο την κατανόηση, όσο και τη συγκράτηση της γνώσης.
Για το μάθημα των Θρησκευτικών, οι δυνατότητες που ανοίγονται είναι ιδιαίτερα πλούσιες και προσφέρουν νέους τρόπους προσέγγισης του γνωστικού αντικειμένου. Η περιήγηση σε χώρους λατρείας, η μελέτη θρησκευτικών μνημείων και έργων τέχνης, η κατανόηση ιστορικών και πολιτισμικών συμβόλων ή η γνωριμία με στοιχεία της θρησκευτικής πολιτιστικής κληρονομιάς αποκτούν μια νέα, βιωματική διάσταση. Ένας μαθητής μπορεί, για παράδειγμα, να «εισέλθει» σε ένα ναό που βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά, να εξετάσει την αρχιτεκτονική του ή να παρακολουθήσει την αναπαράσταση μιας ιστορικής στιγμής, αποκτώντας μια αίσθηση του χώρου και του χρόνου που δύσκολα μπορεί να αποδοθεί μέσα από μια συμβατική φωτογραφία ή ένα βίντεο.
Για ένα μάθημα, όπως τα Θρησκευτικά, το οποίο συνδέεται στενά με την παράδοση, η αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών αναδεικνύει νέες δυνατότητες παιδαγωγικής προσέγγισης. Το μάθημα μπορεί έτσι να διαλέγεται δημιουργικά με το παρόν, αξιοποιώντας σύγχρονα μέσα για να προσεγγίσει διαχρονικά ερωτήματα γύρω από τον άνθρωπο, την πίστη, τον πολιτισμό και το νόημα της ζωής.
