Από τον Πατέρα Σάββα Μιχαηλίδη, ιερέα Ρωσικής Εκκλησίας Λεμεσού.
Ο λεγόμενος εξορθολογισμός της κρατικής παιδείας δεν έχει καμιά σχέση με το κύριο πρόβλημα κάθε μορφής παιδείας: Κρατικής, ιδιωτικής ή κατ’ οίκον. Εάν ο διδάσκων δεν κατορθώσει να κινήσει το ενδιαφέρον του μαθητή στο διδακτέον θέμα, εάν δεν επινοήσει έναν ελκυστικό τρόπο διδασκαλίας, τότε ματαιοπονεί. Στην καλύτερη περίπτωση ο μαθητής θα μάθει κάποια πράγματα λόγω ανάγκης και πιέσεως και θα ξεχάσει σύντομα όλα αυτά, που δεν έχουν πρακτική χρησιμότητα στη μετέπειτα ζωή του.
Ευτύχησα να έχω δύο χαρισματούχους δασκάλους στην παιδική και νεανική ηλικία μου. Ο πρώτος ήταν ο δάσκαλός μου στην Δ’ τάξη της Δ’ Αστικής Λεμεσού κατά την εποχή της ΕΟΚΑ, Βάσος Πούππης, που αργότερα σπούδασε οφθαλμολογία στη Μόσχα. Προ έτους τον επισκέφθηκα με έναν συμμαθητή μου του δημοτικού, για να τον καλέσουμε στη συνεστίασή μας. Τα πρώτα λόγια που είπα στον δάσκαλό μου ήταν στα Ρωσικά: «Ο αγαπημένος μας δάσκαλος». Δεν επρόκειτο για φιλοφρόνηση· κατά γενική ομολογία όλων των μαθητών του ήταν ο καλύτερος δάσκαλός μας στο δημοτικό.
Η δεύτερη περίπτωση ήταν αυτή της δασκάλας μου των Ρωσικών στη Γαλλία, μοναχής Σεραφείμας (Αντωνίνας) Οσόργκινα. Η δασκάλα μου ίδρυσε ως λαϊκή στο Παρίσι ένα επιτυχημένο σχολείο, στο οποίο δίδαξε τη ρωσική γλώσσα και λογοτεχνία σε πολλούς Ρώσους μετανάστες. Εγώ ήμουν ένας από τους τελευταίους μαθητές της, όταν ήδη σε μεγάλη ηλικία έγινε μοναχή στη Μονή της Αγίας Σκέπης στη Βουργουνδία. Το αξιοσημείωτο ήταν το ότι δεν πήγε ποτέ σε κανονικό σχολείο στην τσαρική Ρωσία. Η εξαιρετική εκπαίδευσή της στις ξένες γλώσσες, στη ρωσική ιστορία και λογοτεχνία, στη μουσική, ζωγραφική κ.τ.λ. ήταν αποτέλεσμα της συνήθειας της ρωσικής αριστοκρατίας να παρέχει κατ’ οίκον διδασκαλία στα παιδιά. Η μητέρα Σεραφείμα με δίδαξε τα Ρωσικά χρησιμοποιώντας και κείμενα από την ιστορία και τη λογοτεχνία. Βαθιά χαραγμένη στη μνήμη μου είναι μια μικρή θαυμάσια διήγηση του Σολζιενίτσιν με τίτλο «Το παπάκι». Ήταν η απάντηση του συγγραφέως στην κρατική αθεϊστική προπαγάνδα και στην έπαρση που προκαλούσε η σοβιετική τεχνολογική πρόοδος.
Ως πρώην εκπαιδευτικός δεν αγνοώ τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος δάσκαλος στο να προκαλέσει το ενδιαφέρον των μαθητών του στο μάθημα που διδάσκει: Ακατάλληλα εγχειρίδια, πίεση καλύψεως της διδακτέας ύλης, αδιαφορία μέρους των μαθητών και άλλα. Πιστεύω όμως ότι ένας εφευρετικός δάσκαλος μπορεί να υπερβεί αυτές τις δυσκολίες. Αναφέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε ώριμη ηλικία ανέπτυξα μια αγάπη για τα Αρχαία Ελληνικά και ιδίως για τα πρωτότυπα ομηρικά κείμενα. Νόμιζα ότι ήμουν η εξαίρεση μεταξύ των ατόμων της ηλικίας μου ως προς το ενδιαφέρον μου για τον Όμηρο. Όμως έτυχε να συναντήσω σε διαφορετικό χρόνο και τόπο δύο πρόσφυγες από την Αμμόχωστο, που είχαν μεγάλο ενθουσιασμό για τον Όμηρο. Και οι δύο ήταν μαθητές του διαπρεπούς φιλολόγου Κυριάκου Χατζηιωάννου. Αυτό λέγει πολλά.
Υ.Γ. Η μεγάλη διαδήλωση των εκπαιδευτικών μού δημιούργησε την εξής σκέψη: Αν η Διοικούσα Εκκλησία οργάνωνε μια τέτοια διαδήλωση κατά του επαισχύντου εκτρωτικού νομοσχεδίου, πιθανότατα δεν θα είχαμε σήμερα ένα νόμο, που δίνει στη μητέρα δικαίωμα ζωής και θανάτου στο αγέννητο παιδί της.
