To Top
01:48 Δευτέρα
30 Μαρτίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Λ. Κωστρίκκης: Μένουμε σπίτι μακρυά από συναναστροφές
ΑΡΧΙΚΗΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΙΝΩΝΙΑ • Λ. Κωστρίκκης: Μένουμε σπίτι μακρυά από συναναστροφές
Τελευταία Ενημέρωση: 22 Μαρτίου 2020, 8:20 πμ

Συλλογική προσπάθεια και προσωπική κοινωνική ευθύνη. Μένουμε σπίτι και μένουμε μακριά από κοινωνικές συναναστροφές. Απλές αλλά σωτήριες συμβουλές προς όλους από τον Δρα Λεόντιο Κωστρίκη, ακαδημαϊκό καθηγητή στο Τμήμα Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου, τακτικό μέλος της κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, ο οποίος μετέχει στην Επιτροπή ειδικών που συστάθηκε για να συμβουλεύει τον υπουργό Υγείας για το κορωνοϊό.

Τονίζει στον «Φ» ότι είναι άκρως απαραίτητα τα μέτρα που λήφθηκαν και τα οποία τονίζει πως πρέπει να τηρούνται από όλους με ευλάβεια για να ξεπεράσουμε την πανδημία. Δεν σηκώνει να είμαστε ασυνεπείς, επισημαίνει, και προσθέτει πως συλλογική είναι η προσπάθεια και προσωπική κοινωνική ευθύνη, να τηρούμε τα μέτρα που ανακοινώνει η Κυβέρνηση. Και σημειώνει πως η Κύπρος αυτή τη στιγμή είναι πιο μπροστά από Ιταλία και Ελλάδα. 

-Πώς βλέπετε τα μέτρα που λήφθηκαν αυτή τη βδομάδα; 

-Είμαι φοβερά υπέρ αυτών των δραστικών μέτρων, είναι ακριβώς αυτά που χρειαζόμαστε για να έχουμε μια σημαντική ελπίδα να σταματήσουμε τις αλυσίδες διάδοσης του ιού στην Κύπρο. Ανέμενα να είχαν αναγγελθεί από τον Πρόεδρο την περασμένη Παρασκευή. Άργησε τρεις ημέρες. 

-Οι τρεις μέρες μας κόστισαν; 

-Σε τρεις μέρες διπλασιάστηκαν τα κρούσματα. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία αυτά τα μέτρα αναμένονται να επιφέρουν μείωση των λοιμώξεων με COVIC-19 περίπου 60% την πρώτη βδομάδα, 80% τη δεύτερη βδομάδα και 96% την τρίτη βδομάδα. Η Ιταλία για παράδειγμα έχασε το τραίνο γιατί εφάρμοσε τα μέτρα 2-3 βδομάδες πιο αργά.

-Μόλις εμφανιστεί ένα κρούσμα όλοι οι υπόλοιποι πρέπει να κλειστούν στο σπίτι; 

-Όχι. Όταν ξεκινήσει αυτού του είδους η επιδημία όπου μεταφέρεται ο ιός από τον αέρα, μόλις βρεις ένα κρούσμα, ανακαλύπτεις με ποιους ήλθε σε επαφή, τους βάζεις σε απομόνωση και κάνεις διάγνωση. Όταν φτάσεις σε ένα σημείο που αυτή η μεθοδολογία δεν μπορεί πια να εφαρμοστεί, διότι υπάρχουν πολλαπλές εστίες λοίμωξης και το να προσπαθείς να κάνεις ιχνηλάτηση πολλών δειγμάτων δεν φέρνει κανένα σημαντικό αποτέλεσμα, τότε προχωράς στη μεθοδολογία που ονομάζεται social distancing, στα ελληνικά κοινωνική αποστασιοποίηση.

-Δηλαδή; 

-Δημιουργείς αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων. Είναι περίπου αυτά τα μέτρα που εφάρμοσε η Κυβέρνηση. «Κλείνεις» τα σύνορα ώστε να ελαχιστοποιήσεις αν είναι δυνατόν στο μηδέν τις νέες λοιμώξεις που έρχονται από το εξωτερικό και κλείνεις τους χώρους που έχουν συγκεντρώσεις ανθρώπων εκτός από τα άκρως απαραίτητα όπως είναι φαρμακεία, βενζινάδικα, υπεραγορές κ.λπ. Έτσι ο κόσμος μαζεύεται στο σπίτι του με σκοπό αυτοί που έχουν τη λοίμωξη να μην βρουν την ευκαιρία να την περάσουν σε άλλα άτομα. Όταν το κάνεις αυτό για 3-4 βδομάδες, τότε μπορεί να πετύχεις να σταματήσεις την επιδημία. Διότι δεν θα υπάρχει μετάδοση του ιού. Όταν σταματήσεις τις συγκεντρώσεις των ανθρώπων τότε δεν θα μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο, διότι θα είναι σε απομόνωση. 

-Όπως τα λέτε σε 3 βδομάδες η Κύπρος θα είναι καθαρή; 

-Αν εφαρμοστούν σωστά τα μέτρα αναμένω σε τρεις βδομάδες να έχουμε 96% μείωση των νέων κρουσμάτων.

-Πότε θα δούμε τα πρώτα αποτελέσματα των μέτρων; 

-Θα το ανάμενα σε δύο βδομάδες. 

-Προς το παρόν αυξάνονται καθημερινά, ίσως θρηνήσουμε και θανάτους. 

-Τώρα δεν θα ανάμενα άμεσα να μειωθούν, διότι μέχρι πρόσφατα υπήρχαν άτομα έξω που μόλυναν τους άλλους.

-Συμμετέχετε στην Επιτροπή ειδικών που συστάθηκε για να συμβουλεύει τον υπουργό Υγείας για το κορωνοϊό; 

-Ναι, είμαστε σύμβουλοι του υπουργού Υγείας, ο οποίος συμβουλεύει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ειδοποιήθηκα πριν 15 μέρες. Είναι μια πολυσύνθετη Επιτροπή με κλινικούς λοιμωξιολόγους, μοριακούς ιστολόγους όπως εμένα, επιδημιολόγους, παιδίατρους, καλύπτει όλες τις πτυχές. Είμαστε όλοι σε συνεχή ηλεκτρονική επικοινωνία και είναι σχεδόν full time job (εργασία πλήρους απασχόλησης).

-Υπάρχει ομοφωνία; 

-Δεν υπάρχει ομοφωνία, αλλά οι πιο έμπειροι ακαδημαϊκοί όπως είμαι κι εγώ, συμφωνούμε με τα μέτρα που εξήγγειλε η Κυβέρνηση. Βλέπω ότι επιδημιολογικά αυτά τα μέτρα, το social distancing, εφαρμόστηκε όταν το μοντέλο της άμεσης εύρεσης και απομόνωσης πλέον είναι προς το τέλος του.

-Υπήρχε ως επιλογή και η στάση που τηρεί το Ηνωμένο Βασίλειο; 

-Η στάση που τηρεί το Ηνωμένο Βασίλειο κατά την ταπεινή μου άποψη είναι καταστροφικότατη για το λαό. Η φιλοσοφία του Μπόρις Τζόνσον αυτή τη στιγμή είναι ότι αφού δεν μπορούν να ελέγξουν την επιδημία, ας την αφήσουν να μολύνει όσους περισσότερους γίνεται. Ορισμένοι θα πεθάνουν και αυτοί που θα επιβιώσουν θα έχουν ένα φυσικό εμβολιασμό έτσι θα προστατεύονται από μελλοντικές επιδημίες. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι εμβολιάζει αυτή τη στιγμή τον πληθυσμό του με ένα εμβόλιο το οποίο έχει θνησιμότητα 3%, το οποίο εξ ορισμού είναι κακό. Ένα καλό εμβόλιο πρέπει να έχει θνησιμότητα λιγότερο από ένα στο εκατομμύριο. Πιστεύω ότι πολιτικά απέτυχε να βάλει φραγμό σε αυτή την επιδημία και προσπαθεί τώρα με ψευτοεπιστημονικό τρόπο να κρύψει την ανικανότητά του. Αυτό θα μείνει στην ιστορία ως παράδειγμα προς αποφυγήν.

-Εξάγεται και στις άλλες χώρες…

- Το πρόβλημα με αυτή την ασθένεια είναι ότι για να προστατευτείς, θα πρέπει να σε προστατεύσει και αυτός που είναι δίπλα σου. Οι χώρες με ανοικτά σύνορα είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Το κλείσιμο των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για διάστημα 30 ημερών, προκειμένου να αναχαιτιστεί η εξάπλωση κορωνοϊού, που αποφάσισαν οι ηγέτες των χωρών μελών την Τρίτη, θα βοηθήσει αισθητά. Η Κύπρος αυτή τη στιγμή είναι πιο μπροστά από Ιταλία και Ελλάδα. 

-Βέβαια μπορεί να έκλεισαν οι καφετέριες κ,λπ. αλλά ο κόσμος πηγαίνει σε πάρκα και παραλίες παρέα, οι υπεραγορές μπορεί να μετρούν πόσοι μπαίνουν αλλά συνωστίζονται μπροστά στα καθαριστικά, βασικά δεν τηρούνται οι κανονισμοί. 
-Λέμε ότι δεν πρέπει να υπάρχει περισσότερη πυκνότητα από ένα άτομο κάθε 8 τετραγωνικά μέτρα, άρα η απόσταση των ανθρώπων πρέπει να είναι 1,5 - 2 μέτρα, άρα δεν πρέπει να υπάρχει αυτό το φαινόμενο. 

-Γίνεται μάχη για τα απολυμαντικά, ποια θεωρείτε ότι είναι η καλύτερη μέθοδος απολύμανσης; 

-Το αλκοόλ είναι το πιο σημαντικό και γενικά τα αλκοολούχα διαλύματα. 

-Πόσο βοηθά το να φορούμε γάντια; 

-Εξαρτάται τι λειτούργημα κάνεις. Όταν θα πάει κάποιος στην υπεραγορά είναι πολύ σοφό να φορεί γάντια και μάσκα. Δεν θα ήθελα να αγγίζει για παράδειγμα το ψωμί με τα χέρια του. 

-Όσοι παρουσιάζουν συμπτώματα κορωνοϊού COVIC-19 πρέπει ή δεν πρέπει να παίρνουν αντιφλεγμονώδη σκευάσματα ή κορτιζόνη;

-Υπάρχουν μερικές δημοσιευμένες μελέτες που δεικνύουν ότι φάρμακα αυτού του είδους δημιουργούν επιπλοκές παρά ωφέλεια στον ασθενή με συμπτώματα κορωνοϊού COVIC-19. Επομένως οι ασθενείς δεν πρέπει να παίρνουν αντιφλεγμονώδη σκευάσματα ή κορτιζόνη.  

-Μεταλλάσσεται ο ιός, γιατί στην Ιταλία υπάρχουν πολύ περισσότεροι θάνατοι; 

-Έχει δημοσιευτεί από έγκριτο επιστημονικό περιοδικό ότι υπάρχουν δύο στελέχη του ιού, το ένα ονομάζεται S και το άλλο L. Το S είναι το ήπιο και το L είναι το πιο επιθετικό. Αυτά τα δύο έχουν εμφανιστεί στην Κίνα, το επιθετικό L εμφανίστηκε πρώτο αλλά στο τέλος επιβίωσε ο γονότυπος S. Αν μπορώ να τα παρομοιάσω με αθλητές στίβου, ο L είναι αθλητής των 100 μέτρων ενώ ο S είναι αθλητής του μαραθώνιου. Φαίνεται ότι αυτή τη στιγμή επικρατεί εκτός Κίνας το ήπιο S. Αν κοιτάξει κανείς τους θανάτους της Ιταλίας εκεί η θνησιμότητα είναι 5% αντί 3,2%. Μια εύκολη εξήγηση αυτού του φαινομένου είναι ότι οι Ιταλοί δεν έχουν καταφέρει να εξιχνιάσουν ακόμα όλα τα κρούσματα, γι’ αυτό δεν είναι σωστό το ποσοστό θνησιμότητας.

-Αληθεύει ότι σε κάθε γνωστή περίπτωση κορωνοϊού αντιστοιχούν τουλάχιστον πέντε έως δέκα άλλες που ακόμη δεν έχουν ανιχνευθεί;

-Αυτοί είναι υπολογισμοί από την SARS-CoV-2 λοίμωξη στη Ιταλία. Πιστεύω ότι στην Κύπρο οι αντίστοιχοι αριθμοί είναι πολύ χαμηλότεροι. 

-Είναι η κορύφωση αυτό που ζούμε στην Κύπρο; 

-Νομίζω όχι ακόμα, έχουμε ακόμη μεγάλο ανήφορο. Αν δεν λαμβάναμε αυτά τα μέτρα θα ήταν δραματική η κατάσταση διότι οι αλυσίδες μόλυνσης μεγαλώνουν συνεχώς. Γνωρίζουμε ότι ένας ασθενής μεταφέρει τον ιό σε 2-3 άτομα. Άρα υπάρχει μια επιθετική άνοδος, είμαστε σε αυτή τη φάση της εκθετικής ανόδου. Αυτό θα σταματήσει με τα μέτρα που λήφθηκαν.

-Όταν έχουμε κάποιο άτομο στην οικογένεια που είναι σε αυτοπεριορισμό; 

-Αυτό το άτομο πρέπει να είναι μόνο σε ένα δωμάτιο, να τρώει μόνο, να χρησιμοποιεί αν είναι δυνατόν δικό του αποχωρητήριο. Αν δεν υπάρχει άτομο σε αυτοαπομόνωση μέσα στο σπίτι, θα πρέπει και πάλι να έχουμε μια γενική έγνοια μέσα στην οικογένειά μας, χωρίς πανικό. 

-Τι δείχνει το ότι συζητούσαμε για μέρες να μην έλθουν για τις διακοπές του Πάσχα οι φοιτητές μας; 

-Διατελέσαμε όλοι φοιτητές, εγώ σπούδαζα στην Αμερική έκανα 2-3 χρόνια να έλθω Κύπρο και δεν έπαθα απολύτως τίποτε. Τι θα πάθουν αν δεν έλθουν το Πάσχα; Πρέπει να έχουμε δημιουργικότητα. Πρέπει και οι γονείς να τους προτρέπουν να μην έλθουν. Ο υπουργός Υγείας το είπε ξεκάθαρα κατά την άποψή μου, ότι τα μέτρα είναι αποτρεπτικά και πολύ σωστά. 

-Ξεπεράσαμε τα όρια μας και αναγκαζόμαστε να κάνουμε δραματική έκκληση στην ιατρική κοινότητα να ανταποκριθεί στο κάλεσμα του υπουργείου Υγείας για να στελεχωθούν τα Κέντρα Γρίπης; 

-Δεν πιστεύω ότι τα έχουμε ξεπεράσει ακόμα. Η έκκληση του υπουργείου Υγείας έχει προληπτικό ρόλο στα πλαίσια προετοιμασιών για πιθανά μελλοντικά σενάρια.

Πρέπει να έχουμε αυτοαπομόνωση και στο σπίτι

-Γι’ αυτό μιλούμε για συλλογική προσπάθεια; 

-Ναι, πρέπει όλοι μας να προσπαθήσουμε. Επειδή αυτός ο ιός μεταδίδεται με αυτό τον συγκεκριμένο τρόπο, όλοι πρέπει να εφαρμόζουμε ευλαβικά αυτά τα μέτρα. Δηλαδή έκλεισαν τις καφετέριες, μπαρ, εστιατόρια για να μην υπάρχει πυκνή συνάθροιση ατόμων, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να καλούμε στο σπίτι 10 άτομα για φαΐ ή 8 φίλους για καφέ. Πρέπει να έχουμε αυτοαπομόνωση και στο σπίτι.

Επίσης, πρέπει να προστατεύουμε τους ηλικιωμένους, το κοινωνικό φαινόμενο που παρατηρείται στην Κύπρο οι παππούδες και γιαγιάδες να προσέχουν τα εγγόνια είναι κακό αυτή την στιγμή, διότι τα παιδιά μπορεί να μολυνθούν, να έχουν εξαιρετικά ήπια ασθένεια ή να μην το καταλάβουν καν, αλλά να τη μεταδίδουν στους ηλικιωμένους που είναι ομάδες υψηλού κινδύνου. Εκεί η θνησιμότητα δεν είναι 3% αλλά 18%. Επομένως όλοι πρέπει να αυτοαπομονωθούμε, να μην βρισκόμαστε σε συναθροίσεις ανθρώπων.

Η επιδημία θα διαρκέσει μήνες

-Τι γνωρίζουμε μέχρι τώρα για την ασθένεια και τον ιό; 

-Αυτή είναι μια νέα ασθένεια που προκαλείται από νέο ιό για τα οποία δεν έχουμε εμβόλιο ούτε φάρμακα. Μπορεί να έχει συμπτώματα γρίπης αλλά δεν είναι, είναι ένας νέος ιός, ο οποίος είναι συγγενικός γενετικά με τον ιό της επιδημίας του SARS το 2001. 

-Αληθεύει ότι υπάρχει πειραματικό αντι-ιικό φάρμακο για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού; 

-Υπάρχουν δυο φάρμακα, το ένα είναι το πανάρχαιο φάρμακο που χρησιμοποιείτο για την ελονοσία, ονομάζεται χλωροκυνίνο, είναι ένα πολύ φτηνό μόριο το οποίο οι Κορεάτες το χρησιμοποίησαν για τον κορωνοϊό με φοβερά καλά κλινικά αποτελέσματα. Γι' αυτό η θνησιμότητα στην Κορέα ήταν πάρα πολύ χαμηλή, έχει να κάνει με τη θεραπευτική αγωγή που χρησιμοποίησαν οι Κορεάτες ιατροί. Υπάρχει και ένα άλλο φάρμακο το kaletra το οποίο δίνεται στους ασθενείς με HIV. Αυτό είναι σε πατέντα γι' αυτό είναι ακριβό και από κλινικές δοκιμές φαίνεται να λειτουργεί καλά για τον κορωνοϊό. 

-Αφού υπάρχουν στην αγορά γιατί δεν τα χρησιμοποιούμε; 

-Διότι χρειάζονται ειδικά κλινικά πρωτόκολλα ώστε οι γιατροί να ξέρουν πώς θα τα χρησιμοποιήσουν στην ασθένεια αυτή.

-Πότε περιμένουμε να εμφανιστούν; 

-Νομίζω σε 1-2 μήνες θα εμφανιστούν αυτά τα πρωτόκολλα. Σίγουρα αντι-ιικά φάρμακα θα είναι πολύ πιο γρήγορα από το εμβόλιο. 

-Έχει βρεθεί η πατέντα του εμβολίου σε ένα Κέντρο στη Γερμανία; 

-Στην κούρσα του εμβολίου οι δύο πρώτοι είναι μια γερμανική ομάδα και στην Αμερική το Εθνικό Κέντρο Υγείας NIH. Βρίσκονται και οι δύο στη φάση ένα των κλινικών δοκιμών όπου δοκιμάζεται σε υγιή άτομα με μικρό αριθμό. Μετά έχουμε τη φάση 2 σε μεγαλύτερο αριθμό και τέλος τη φάση 3 που καθορίζει πόσο καλό είναι το εμβόλιο. Στη φάση 3 πρέπει να γίνει εμβολιασμός σε χίλια άτομα με το εμβόλιο και χίλια με ψεύτικο εμβόλιο, χωρίς να ξέρει κανείς ποιος είναι με ποιο, για να μην μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα. Μετά από μια χρονική περίοδο 6-12 μήνες βλέπεις την προστασία που είχε το εμβόλιο στους ασθενείς. Η κλινική μελέτη είναι επιδημιολογική, γι’ αυτό χρειάζεται χρόνος.

-Δεν μπορεί ο χρόνος να μειωθεί; 

-Νομίζω ότι θα μειωθεί ο χρόνος όσο είναι το δυνατόν ώστε να υπάρχει η στατιστική διαφορά της προστασίας. Η δική μου εντύπωση είναι ότι θα δοκιμαστεί για περίοδο 6 μηνών. 

-Ως πανεπιστημιακός μαζεύετε για έρευνα υλικό από τις εμπειρίες της κάθε χώρας; 

-Υπάρχουν διάφορες μορφές έρευνας. Μια έρευνα που ξεκίνησε από πολλές ομάδες και ενδιαφέρομαι να την ξεκινήσω για την Κύπρο είναι αυτό που ονομάζουμε μοριακή επιδημιολογία. Γίνεται μια γενετική ταυτοποίηση όλων των στελεχών από ασθενείς που μολύνθηκαν και μια γενετική σύγκριση των στελεχών ώστε να μπορείς να ανακαλύψεις τη δυναμική της μετάδοσης. Υπάρχουν αυτή την στιγμή ομάδες που καταθέτουν πολύ σημαντικά αποτελέσματα όσον αφορά τη δυναμική της μετάδοσης του ιού από μια χώρα στην άλλη, από πληθυσμό σε πληθυσμό. Η άλλη έρευνα που γίνεται είναι βασική επιστημονική έρευνα για να μάθουμε περισσότερο πώς καλλιεργείται αυτός ο ιός, ποιος είναι ο κύκλος ζωής του, αυτό που ονομάζουμε βασική μοριακή βιολογία. 

-Χρειάζονται κι αυτές χρόνο; 

-Ναι, η βασική έρευνα είναι πολύ χρονοβόρα αφού πρόκειται για τη βασική γνώση. Ένας από τους λόγους που έχουμε καταπληκτικά φάρμακα αυτή την στιγμή για τον HIV  είναι ότι είχαμε εξαιρετική γνώση για τη βασική έρευνα του ιού. Μάθαμε πώς λειτουργεί και τι κάνει. Βέβαια δεν θα περιμένουμε 20 χρόνια για τον κορωνοϊό, θα χρησιμοποιήσουμε την εμπειρία που έχουμε από άλλους ιούς, από άλλα φάρμακα, από άλλα εμβόλια για να μπορέσουμε να έχουμε κάτι στα χέρια μας όσο πιο γρήγορα γίνεται.

-Το καλοκαίρι με τη ζέστη ο ιός μπορεί να εξαφανιστεί; 

-Δεν είναι έτσι τα πράγματα και ο λόγος είναι επιδημιολογικός. Όταν είναι ζεστός ο καιρός και ψηλή η θερμοκρασία τότε ο κόσμος δεν βρίσκεται συγκεντρωμένος σε κλειστούς χώρους, βγαίνει έξω, άρα δεν μεταδίδεται τόσο εύκολα. Αυτό είναι το πρώτο. Το δεύτερο είναι η υγρασία, τους καλοκαιρινούς μήνες είναι πιο ξηρός ο καιρός και ξέρουμε ότι στην ξηρασία η ζωή του ιού είναι δραστικά μικρότερη από ό,τι όταν είναι σε υγρασία και αυτό το σημείο είναι εξαιρετικής σημασίας για τη μετάδοσή του. Σε μια υγρή επιφάνεια μπορεί να ζήσει 3 μέρες, σε μια ξηρή επιφάνεια όχι περισσότερο από τρεις ώρες. Αυτός είναι ο λόγος που το καλοκαίρι θα μειωθεί. 

-Ο ιός ήλθε και θα μείνει στη ζωή μας; 

-Αυτή είναι μια δύσκολη ερώτηση, νομίζω ναι και αυτό το λέω για δύο βασικούς λόγους. Ξέρουμε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών που έχουν αποθεραπευτεί όταν εξετάστηκαν μετά από μερικές βδομάδες βρέθηκαν θετικοί στον ιό. Φαίνεται ότι ο ιός ζει σε μια λανθάνουσα μορφή και όπως λέμε στα κυπριακά κρυφοπαίρνει ακόμα. Ο ιός βρίσκεται εν ζωή κάπου στον οργανισμό χωρίς να έχουν εκδηλωμένα συμπτώματα της ασθένειας.

-Τον μεταδίδουν; 

-Όχι, δεν υπάρχουν ακόμα επιβεβαιωμένα περιστατικά. 

  Αντιγόνη Σολωμωνίδου- Δρουσιώτου   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...