Λίγο πριν ανοίξει τις πύλες του στη νότια πλευρά του Σικάγο, το Κέντρο Ομπάμα προκαλεί έντονες συζητήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τον Guardian, το έργο συνολικού κόστους περίπου 850 εκατομμυρίων δολαρίων, αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο φιλόδοξο συγκρότημα που έχει δημιουργηθεί ποτέ για πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ και παρουσιάζεται ως ένας χώρος που θα στηρίζει τους “μελλοντικούς φορείς αλλαγής”, φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως κέντρο κοινοτικής δραστηριότητας και δημόσιας συμμετοχής. Παράλληλα, όμως, έχει βρεθεί στο επίκεντρο επικρίσεων για το μέγεθός του και τις επιπτώσεις του στην τοπική κοινότητα.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι προεδρικές βιβλιοθήκες έχουν εξελιχθεί σε θεσμούς που ξεπερνούν κατά πολύ τον ρόλο ενός απλού αρχείου. Από την εποχή του προέδρου Φράνκλιν Ρούζβελτ, ο οποίος εγκαινίασε την παράδοση το 1940 με τη βιβλιοθήκη του στη Νέα Υόρκη, κάθε πρόεδρος επιδίωξε να αφήσει πίσω του ένα μόνιμο αποτύπωμα, συνδυάζοντας ιστορικά αρχεία, μουσεία και χώρους δημόσιας παρουσίας.
Στην καρδιά του συγκροτήματος που φέρει το όνομα του Μπαράκ Ομπάμα, δεσπόζει ένας επιβλητικός πύργος ύψους 70 μέτρων, επενδυμένος με γρανίτη, ο οποίος θυμίζει σύγχρονο οβελίσκο και κυριαρχεί στον ορίζοντα της περιοχής.
Η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του έχει οδηγήσει επικριτές να το παρομοιάζουν με «φυλακή των Κλίνγκον» από το Star Trek, με πύργο αντιαεροπορικής άμυνας ή ακόμη και με μαυσωλείο.
Το κτίριο αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο ενός συγκροτήματος 19 στρεμμάτων που περιλαμβάνει χώρους εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη, αθλητικές εγκαταστάσεις, εστιατόρια και υπαίθριους χώρους.
Η αρχιτέκτονας Μπίλι Τσιέν, η οποία ανέλαβε τον σχεδιασμό του έργου, έχει αποκαλύψει ότι ο ίδιος ο Ομπάμα συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση της τελικής μορφής του κτιρίου.
Η πρόθεση των δημιουργών ήταν να κατασκευαστεί ένας «φάρος» που θα συμβολίζει την ελπίδα και τη δικαιοσύνη. Ωστόσο, η αυστηρή μορφή του κτιρίου και οι σχεδόν τυφλές όψεις του έχουν οδηγήσει αρκετούς επικριτές να το παρομοιάσουν με οχυρό ή ακόμη και με σκηνικό επιστημονικής φαντασίας.
Το συγκρότημα περιλαμβάνει επίσης αίθουσα εκδηλώσεων, καταστήματα, καφέ, εστιατόριο και παράρτημα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης του Σικάγου. Σε ειδικό χώρο οι επισκέπτες μπορούν να δουν βιβλία που συγκαταλέγονται στις αγαπημένες αναγνώσεις του Ομπάμα, ενώ στον περιβάλλοντα χώρο έχουν φυτευτεί δεκάδες είδη δέντρων και φυτών, συμπεριλαμβανομένης και μιας ποικιλίας τουλίπας που φέρει το όνομά του.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις αθλητικές εγκαταστάσεις. Το Home Court, ένα μεγάλο αθλητικό κέντρο που σχεδιάστηκε από την εταιρεία Moody Nolan, διαθέτει κλειστό γήπεδο μπάσκετ προδιαγραφών NBA, με συνθήματα που συνδέθηκαν με τις προεκλογικές εκστρατείες του πρώην προέδρου, όπως το «Yes We Can».
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές προεδρικές βιβλιοθήκες, το Κέντρο Ομπάμα δεν θα στεγάζει φυσικό αρχείο. Πρόκειται για το πρώτο προεδρικό αρχείο που λειτουργεί αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή, ενώ τη διαχείρισή του θα έχει το Ίδρυμα Ομπάμα και όχι τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ. Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει προβληματισμό σε ιστορικούς και ερευνητές, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχίες για τη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της αντικειμενικότητας του αρχείου.
Οι επισκέπτες θα μπορούν να περιηγηθούν σε τέσσερις ορόφους διαδραστικών εκθεμάτων αφιερωμένων στην πορεία του Μπαράκ και της Μισέλ Ομπάμα, από το κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων μέχρι τα χρόνια τους στον Λευκό Οίκο. Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνεται και πλήρης αναπαράσταση του Οβάλ Γραφείου, καθώς και προσωπικά αντικείμενα, αναμνηστικά προεκλογικών εκστρατειών και διαδραστικές παρουσιάσεις.
Παρά τις φιλοδοξίες του έργου, η κατασκευή του έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Το συγκρότημα καταλαμβάνει τμήμα του ιστορικού Jackson Park, γεγονός που οδήγησε σε δικαστικές προσφυγές από πολίτες και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Παράλληλα, κάτοικοι της περιοχής υποστηρίζουν ότι η επένδυση συνέβαλε στην αύξηση των τιμών ακινήτων και των ενοικίων.
