Οι γάτες θεωρούνται συχνά από τα πιο παρεξηγημένα κατοικίδια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την ικανότητά τους να κατανοούν την ανθρώπινη γλώσσα. Σε σύγκριση με τους σκύλους, πολλοί πιστεύουν ότι δεν μπορούν να μάθουν λέξεις ή να ανταποκριθούν σε αυτές.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υστερούν σε εξυπνάδα. Αντίθετα, η νοημοσύνη τους εκφράζεται με διαφορετικό τρόπο. Στο ερώτημα «πόσες λέξεις μπορεί να μάθει μια γάτα;» δεν υπάρχει απόλυτη απάντηση, αλλά μπορούμε να καταλήξουμε σε εκτιμήσεις μέσα από επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις συμπεριφοράς.
Οι γάτες δεν αντιλαμβάνονται τις λέξεις όπως οι άνθρωποι. Αντίθετα, συνδέουν ήχους με καταστάσεις, εμπειρίες και αποτελέσματα. Σύμφωνα με μελέτες, μια μέση γάτα μπορεί να μάθει να ανταποκρίνεται σε περίπου 20 έως 40 λέξεις, ενώ κάποιες μπορεί να ξεπεράσουν ακόμη και τις 50, ιδιαίτερα όταν μεγαλώνουν σε περιβάλλον με έντονη αλληλεπίδραση.
Οι λέξεις που μαθαίνουν πιο εύκολα σχετίζονται με την καθημερινότητά τους, όπως το όνομά τους, το φαγητό, το νερό ή το παιχνίδι, αλλά και με αντικείμενα που χρησιμοποιούν συχνά.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ανταποκρίνονται έντονα σε ήχους που συνδέονται με σημαντικές εμπειρίες. Για παράδειγμα, ο ήχος από το άνοιγμα μιας συσκευασίας τροφής μπορεί να προκαλέσει άμεση αντίδραση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι γάτες αντιλαμβάνονται όχι μόνο τον ήχο, αλλά και τον τόνο, τον ρυθμό και το συναίσθημα που τον συνοδεύει.
Η ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ακοή τους επιτρέπει να ξεχωρίζουν λεπτές διαφορές στη φωνή και στον τρόπο ομιλίας. Έτσι, πολλές φορές ανταποκρίνονται περισσότερο στον τόνο παρά στην ίδια τη λέξη.
Μπορούν οι γάτες να αναγνωρίσουν τη φωνή μας;
Έρευνες δείχνουν ότι οι γάτες είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τη φωνή του ανθρώπου με τον οποίο έχουν δεθεί. Ακόμη και αν κάποιος άλλος προσπαθήσει να τη μιμηθεί, μπορούν να ξεχωρίσουν την αυθεντική φωνή. Αυτό αποδεικνύει ότι διαθέτουν ισχυρή ακουστική μνήμη, που συμβάλλει και στην εκμάθηση λέξεων.
Η μάθηση βασίζεται κυρίως στην επανάληψη και τη συνέπεια. Όταν μια λέξη συνδέεται σταθερά με μια συγκεκριμένη ενέργεια, η γάτα δημιουργεί έναν ισχυρό συσχετισμό. Για παράδειγμα, αν η λέξη «φαΐ» συνοδεύεται κάθε φορά από γεύμα, θα μάθει να τη συνδέει με κάτι θετικό. Αντίστοιχα, η λέξη «όχι», όταν χρησιμοποιείται με σταθερό τόνο, γίνεται αντιληπτή ως απαγόρευση.
Επιπλέον, οι γάτες μαθαίνουν παρατηρώντας. Παρακολουθούν τις καθημερινές συνήθειες, τη γλώσσα του σώματος και τα μοτίβα των ανθρώπων γύρω τους, ενισχύοντας έτσι την κατανόηση του περιβάλλοντός τους.
Ποια λέξη μαθαίνουν πρώτη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η πρώτη λέξη που αναγνωρίζει μια γάτα είναι το όνομά της. Μπορεί μάλιστα να το ξεχωρίζει ανάμεσα σε άλλες λέξεις με παρόμοιο ήχο. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ανταποκριθεί, καθώς ο ανεξάρτητος χαρακτήρας της την οδηγεί πολλές φορές να επιλέγει πότε θα αντιδράσει.
Υπάρχουν γάτες που μαθαίνουν περισσότερα;
Όπως συμβαίνει και με τους ανθρώπους, η προσωπικότητα, η εμπειρία, η κοινωνικοποίηση και το περιβάλλον επηρεάζουν σημαντικά την ικανότητα μάθησης. Μια γάτα που ζει σε ένα περιβάλλον με συχνή επικοινωνία και σταθερή ρουτίνα έχει περισσότερες πιθανότητες να μάθει μεγαλύτερο αριθμό λέξεων.
Παρότι δεν φτάνουν τα επίπεδα εκπαίδευσης των σκύλων, οι γάτες μπορούν να συνδέσουν λέξεις με συγκεκριμένες καταστάσεις και να ανταποκριθούν με εντυπωσιακή ακρίβεια.
Συμπερασματικά, οι γάτες κατανοούν πολλά περισσότερα απ’ όσα πιστεύουμε, όχι όμως με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν οι άνθρωποι. Αντιλαμβάνονται τον τόνο της φωνής, τη συναισθηματική κατάσταση και τη γλώσσα του σώματος. Έτσι, μπορεί να αντιδρούν διαφορετικά ανάλογα με τον τρόπο που τους μιλάμε.
Παρόλο που δεν χρησιμοποιούν τη γλώσσα όπως εμείς, διαθέτουν αξιοσημείωτη ικανότητα να συνδέουν ήχους και λέξεις με εμπειρίες. Οι περισσότερες μπορούν να μάθουν 20 έως 40 λέξεις, ενώ υπό τις κατάλληλες συνθήκες ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί. Το πιο σημαντικό, όμως, δεν είναι πόσες λέξεις γνωρίζουν, αλλά η ποιότητα της σχέσης και της επικοινωνίας που αναπτύσσουμε μαζί τους.
