Με την ευκαιρία του προγραμματισμού της παρουσίασης, την προσεχή Πέμπτη, των αποτελεσμάτων της 12ης έρευνας της PwC Κύπρου ανάμεσα στους CEOs κυπριακών επιχειρήσεων για το πώς βλέπουν την οικονομία και τις επιχειρήσεις τους το 2023 και μεταγενέστερα, ο «Φιλελεύθερος» δημοσιεύει σήμερα συνέντευξη με τον Φίλιππο Σώσειλο, διευθύνοντα σύμβουλο της PwC Κύπρου. Στο πλαίσιο της έρευνας, 159 CEOs κυπριακών επιχειρήσεων μοιράστηκαν τις σκέψεις και τις ανησυχίες τους για το μέλλον των επιχειρήσεών τους αλλά και της οικονομίας γενικότερα. Τα ευρήματα που προέκυψαν είναι άκρως ενδιαφέροντα και διαφωτιστικά.
Κύριε Σώσειλε, η ετήσια παγκόσμια έρευνα της PwC ανάμεσα στους CEOs αποτελεί διαχρονικά μία σημαντική ένδειξη σε σχέση με τις στρατηγικές, τους στόχους αλλά και τις ανησυχίες των επιχειρηματικών ηγετών, τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Ποια είναι τα κύρια ευρήματα της φετινής έρευνας;
Στην 26η Ετήσια Παγκόσμια Έρευνα της PwC για τους CEOs συμμετείχαν 4.410 επιχειρηματικοί ηγέτες από 105 χώρες. Στην Κύπρο είναι η 12η χρονιά που διενεργήθηκε η έρευνα και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι πλέον διαθέτουμε μια αξιόλογη και περιεκτική βάση δεδομένων, ώστε να κατανοούμε τον τρόπο που σκέφτονται και λειτουργούν οι επικεφαλής των κυπριακών επιχειρήσεων. Οι 159 CEOs από την Κύπρο που συμμετείχαν στην έρευνα, μας δίνουν μια ξεκάθαρη εικόνα για όσα τους δημιουργούν αισιοδοξία αλλά κυρίως για όσα τους προβληματίζουν σ’ αυτή τη δύσκολη χρονική συγκυρία.
Η πλειοψηφία των CEOs από την Κύπρο αλλά και των CEOs στην Ευρωζώνη και παγκόσμια θεωρούν ότι η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα μειωθεί κατά τους επόμενους 12 μήνες. Η απαισιοδοξία αναφορικά με την οικονομική ανάπτυξη απλώνεται και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ανησυχώντας για τον πληθωρισμό, για τους γεωπολιτικούς κινδύνους και για τη μακροοικονομική αστάθεια.
H έρευνα εντοπίζει ενδιαφέροντα συμπεράσματα σε τρεις περιοχές: 1) Στον αγώνα των CEOs για το μέλλον: Οι CEOs καλούνται να επανεξετάσουν την εταιρική στρατηγική τους και τον ρόλο που έχει σε αυτήν η κλιματική αλλαγή, ώστε να βρίσκονται ένα βήμα μπροστά από τις μακροπρόθεσμες απειλές που αφορούν στις επιχειρήσεις τους, στην κοινωνία και σε ολόκληρο τον πλανήτη. 2) Στις σημερινές απειλές: Οι CEOs θα πρέπει να βρουν τους τρόπους ώστε να ενδυναμώσουν τις εταιρείες τους και να διατηρήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους, εν μέσω γεωπολιτικών και άλλων κρίσεων. 3) Στην ανάγκη εξεύρεσης ισορροπίας: Οι CEOs επαναξιολογούν τον χρόνο και τις επενδύσεις τους, αναθεωρώντας τον ηγετικό τους ρόλο, έτσι ώστε να ενδυναμώσουν την αλλαγή που απαιτείται και να δημιουργήσουν νέες πηγές αξίας.
Οι σχεδόν 4.500 CEOs που συμμετείχαν στην παγκόσμια έρευνα της PwC δήλωσαν «ή εξελισσόμαστε ή πεθαίνουμε». Θεωρείτε πως κάτι τέτοιο ισχύει και για τις κυπριακές επιχειρήσεις; Τι πιστεύουν οι 159 CEOs στην Κύπρο που συμμετείχαν στην έρευνα;
Οι Κύπριοι CEOs συμμερίζονται αυτή την παγκόσμια άποψη και μάλιστα στα ίδια ποσοστά! Το 40% των CEOs στην Κύπρο θεωρεί ότι η εταιρεία τους δεν θα είναι οικονομικά βιώσιμη μέσα στη δεκαετία, εάν συνεχίσει να λειτουργεί όπως σήμερα, και άρα, ή εξελισσόμαστε ή πεθαίνουμε!
Θεωρώ ότι οι επιχειρηματικοί ηγέτες δικαίως ανησυχούν, καθώς οι αλλαγές που παρατηρούνται στο επιχειρείν τα τελευταία χρόνια είναι πρωτοφανείς και ραγδαίες. Δεν είναι τυχαίο που οι κύριες πηγές ανησυχίας τους, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την κερδοφορία του οργανισμού τους μακροπρόθεσμα, είναι: η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού και δεξιοτήτων, η επέλαση της τεχνολογίας και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ποιες είναι οι συγκλίσεις και ποιες οι διαφορές ανάμεσα στους CEOs στην Κύπρο και σε εκείνους παγκόσμια; Τι συμπεράσματα μπορούμε να αντλήσουμε για τις κυπριακές επιχειρήσεις;
Τα αποτελέσματα δείχνουν κυρίως συγκλίσεις, τόσο στα επίπεδα απαισιοδοξίας αναφορικά με την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, όσο και στις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, τους γεωπολιτικούς κινδύνους και τη μακροοικονομική αστάθεια. Η χαρακτηριστική ανησυχία των CEOs στην Κύπρο για τους γεωπολιτικούς κινδύνους δεν πηγάζει μόνο από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, αλλά και από τη γεωστρατηγική θέση της χώρας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Η κλιματική αλλαγή έχει το δικό της μερίδιο στις ανησυχίες, αν και οι CEOs δεν εμφανίζονται πεπεισμένοι για μεγάλες επιπτώσεις στην εταιρεία τους. Υπάρχει βεβαίως μια κινητοποίηση από πλευράς τους, εφαρμόζοντας μια σειρά από πρωτοβουλίες για τη μείωση των εκπομπών ρύπων και έχοντας αναπτύξει μια εταιρική στρατηγική, βάσει δεδομένων.
Η κυπριακή οικονομία έχει την τάση να προσαρμόζεται γρήγορα και να εκπλήσσει θετικά τους αναλυτές και αυτό είναι κάτι που θα φανεί τους αμέσως επόμενους μήνες. Οι Κύπριοι CEOs καλούνται, σε ένα γεμάτο προκλήσεις περιβάλλον, να επενδύσουν στο ανθρώπινο δυναμικό τους και στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους, να ενθαρρύνουν τον διάλογο και να γίνουν οι ίδιοι φορείς της αλλαγής για μια νέα κουλτούρα. Μόνο έτσι θα επανεφεύρουν τον ίδιο τον οργανισμό τους.
Το μυστικό και η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων
Μέσα σε έναν κυκεώνα από γεωπολιτικές εντάσεις, αλλαγές στην αγορά εργασίας, την απειλή της κλιματικής αλλαγής και την προέλαση της τεχνολογίας, ποιο θεωρείτε εσείς, κ. Σώσειλε, πως είναι το μυστικό για να ανταπεξέλθει επιτυχώς μία επιχείρηση;
Οι πολλαπλές κρίσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα οφείλονται κατά κύριο λόγο στην επιτάχυνση των λεγόμενων megatrends και στη δυσκολία να τις προλάβουμε. Κάποια συμβάντα των τελευταίων ετών, όπως η πανδημία του COVID-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχουν επιταχύνει τις μέγα-τάσεις, όπως η τεχνολογική καινοτομία και εξέλιξη, η κλιματική αλλαγή, οι γεωπολιτικές μεταβολές και η κοινωνική αβεβαιότητα. Το στοίχημα πλέον είναι να κινηθούμε έγκαιρα και μετασχηματιστικά σε όλο το εύρος της κοινωνίας, της οικονομίας, της επιχειρηματικότητας και της διακυβέρνησης.
Στον νέο κόσμο που διαμορφώνεται, οι CEOs αλλά και ολόκληρη η επιχειρηματική κοινότητα έχουν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν. Επιβάλλεται να λειτουργήσουν ως μια αποτελεσματική δύναμη μεταρρυθμιστικής αλλαγής για όλη την οικονομία και κοινωνία. Καλούμαστε όλοι να λειτουργήσουμε συνεργατικά, ώστε να συνδημιουργήσουμε την εύρωστη Κύπρο του αύριο. Μία χώρα δυναμική και σύγχρονη, που στηρίζεται σε ένα βιώσιμο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης το οποίο υπηρετεί τις ανάγκες του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
Το Όραμα Κύπρος 2035 στοχεύει στον μετασχηματισμό του οικονομικού μοντέλου ανάπτυξης της χώρας με σκοπό να τη μετατρέψει σε μία από τις καλύτερες χώρες στον κόσμο, για να ζούμε, να εργαζόμαστε και να επιχειρούμε. Αυτό βέβαια απαιτεί οριζόντιες μεταρρυθμίσεις, όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη ενεργειακή μετάβαση. Στοιχεία απαραίτητα για τη διαμόρφωση μιας νέας κοινωνικής κουλτούρας, απαραίτητης για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος.
Φρονούμε ότι η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων είναι κάτι που θα απασχολήσει και τον νέο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον οποίο επί τη ευκαιρία συγχαίρουμε για την εκλογή του.
Η ανάγκη για ισορροπία
Πόσο εύκολο είναι να ισορροπήσουν οι CEOs επιτυχώς μεταξύ της διαχείρισης της γεμάτης προκλήσεις κατάστασης και της προετοιμασίας του οργανισμού, ώστε να είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμος και επιτυχημένος;
Όντως, οι CEOs των κυπριακών επιχειρήσεων εμφανίζονται διχασμένοι ανάμεσα στις απαιτήσεις για βραχυπρόθεσμη διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης και της υλοποίησης του μακροπρόθεσμου μετασχηματισμού των εταιρειών τους. Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι σε προσωπικό επίπεδο θα ήθελαν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε στρατηγικά και μεταρρυθμιστικά θέματα για να εξελίξουν την εταιρεία τους και να την προετοιμάσουν για τις μελλοντικές αλλαγές και λιγότερο χρόνο για να διαχειρίζονται την τρέχουσα λειτουργική απόδοση. Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες και η κοινωνία σήμερα είναι αλληλένδετοι και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ξεχωριστά. Οι CEOs αναγνωρίζουν επίσης πως πρέπει να συνεργάζονται αποτελεσματικά με τους φορείς του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, προκειμένου να μετριάσουν αυτούς τους κινδύνους, να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη και να δημιουργήσουν μακροπρόθεσμη αξία – για τις εταιρείες, την κοινωνία και τον πλανήτη.
