Το επενδυτικό στόρι των κυπριακών τραπεζών αρχίζει να ξαναγεννιέται και να γίνεται ελκυστικό, καθώς φαίνεται να μπορούν πλέον να αντέχουν κλυδωνισμούς, κρατώντας σταθερή την κεφαλαιακή τους ευρωστία, εν μέσω σημαντικών προκλήσεων που δημιουργεί το επιτοκιακό περιβάλλον και υπό τον φόβο της αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Τον δρόμο της επιστροφής στην κανονικότητα στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα, κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες, άνοιξε τη Μεγάλη Πέμπτη η Τράπεζα Κύπρου, λαμβάνοντας έγκριση από τον ευρωπαϊκό Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) για καταβολή μερίσματος προς τους μετόχους της, μετά από 12 χρόνια. Ουσιαστικά είναι η πρώτη έμπρακτη ψήφος εμπιστοσύνης από τον Ευρωπαίο επόπτη στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα μετά τις τελευταίες αναταράξεις. Κρίνεται, εν ολίγοις, ότι η κερδοφορία της βασίζεται σε σταθερή και επαναλαμβανόμενη απόδοση και τα εποπτικά κεφάλαια αντέχουν για διανομή μερίσματος.
Το 2023 θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η χρονιά ανταμοιβής των μετόχων των τραπεζών, οι οποίοι τόσα χρόνια έβαζαν λεφτά στις αυξήσεις κεφαλαίων και δεν έπαιρναν ούτε ένα σεντ, είτε γιατί οι τράπεζες δεν είχαν κέρδη είτε γιατί έπρεπε να “κτίσουν” κεφαλαιακά αναχώματα, όταν δημιουργούσαν κερδοφορία. Η ανακοίνωση της Τράπεζας Κύπρου για καταβολή €22,3 εκατ. προς τους μετόχους από τα κέρδη του 2022 δείχνει ότι ο δρόμος πιθανότατα θα ανοίξει και για τους μετόχους της Ελληνικής Τράπεζας, οι οποίοι περιμένουν σχεδόν δέκα χρόνια να πάρουν χρήματα από τη διανομή κερδών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Επιτόκια καταθέσεων: Μεγάλο χάσμα μεταξύ Κύπρου-Ευρώπης
Μέχρι πριν μερικούς μήνες το περιβάλλον στο τραπεζικό σύστημα ήταν πάντως πιο αισιόδοξο. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη φαίνεται ότι έφερε ανατροπές, καθώς ο στόχος της επαναφοράς του στα επίπεδα του 2% αναγκάζει το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ να ανεβάζει συνεχώς τα επιτόκια, δημιουργώντας κινδύνους για την εξυπηρέτηση των δανείων. Στην πράξη, αυτό σημαίνει μεγαλύτερες προβλέψεις για επισφάλειες και μεγαλύτερη διακράτηση κεφαλαίου, για να μπορούν οι τράπεζες να το χρησιμοποιούν ως κεφαλαιακό ανάχωμα σε τυχόν αρνητικές καταστάσεις. Με απλά λόγια, κεφάλαιο είναι τα χρήματα που έχει λάβει η τράπεζα από τους μετόχους της και άλλους επενδυτές και τα κέρδη που έχει πραγματοποιήσει αλλά δεν έχει διανείμει. Αυτή είναι η μια όψη του νομίσματος, γιατί τα αυξημένα επιτόκια μπορεί να δημιουργούν φόβους για αύξηση των προβληματικών δανείων, αλλά αυξάνουν και σημαντικά τα κέρδη των τραπεζών, λόγω των μεγαλύτερων επιτοκιακών εσόδων ειδικά σε μια περίοδο τα επιτόκια καταθέσεων παραμένουν καθηλωμένα.
Δεν είναι απλή υπόθεση
Τα σχέδια που έκαναν οι τράπεζες για «επιβράβευση» των μετόχων, μετά από 12 σχεδόν χρόνια, αξιολογήθηκαν από τον ευρωπαϊκό εποπτικό μηχανισμό και ήρθε η πρώτη θετική απάντηση για την Τράπεζα Κύπρου. Ο Ευρωπαίος επόπτης αξιολογεί τα οικονομικά αποτελέσματα του 2022, σε συνδυασμό με τα business plans των τραπεζών για την επόμενη τριετία, αλλά ακόμη περισσότερο στην απόφαση επιμετρούν οι επιδόσεις των τραπεζών στα stress tests που βρίσκονται σε εξέλιξη, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών και αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Ιούλιο.
Η προληπτική διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου, ώστε να αποφευχθεί ένα νέο κύμα κόκκινων δανείων λόγω των συνεχιζόμενων αυξήσεων των επιτοκίων από την ΕΚΤ, αποτελούν τις βασικές προτεραιότητες της εποπτείας του ευρωσυστήματος και πάνω σ’ αυτό το πλαίσιο λαμβάνονται αποφάσεις. Στα συν των τραπεζών είναι ότι έχουν καθαρίσει τους ισολογισμούς τους από μη εξυπηρετούμενα δάνεια, μέσω πωλήσεων του προβληματικού χαρτοφυλακίου, ενώ με τα προγράμματα εθελούσιας εξόδου, τα οποία εφάρμοσαν, έχουν μειώσει σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα.
Επίσης, η θωράκιση της κερδοφορίας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των τραπεζών έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν εκτιμήσεις για διψήφιο δείκτη απόδοσης κεφαλαίων, με στόχο την τήρηση των δεσμεύσεων για επιστροφή σε μερισματική πολιτική.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Καταθέσεις με επιτόκιο 2% από κυπριακή τράπεζα
Ο επικεφαλής του SSM Αντρέ Ενρία προειδοποίησε πρόσφατα όλες τις τράπεζες στην Ευρωζώνη για το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων, λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών που προκαλούν ο υψηλός πληθωρισμός και η αναπόφευκτη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ για την αντιμετώπισή του.
Οι συνθήκες διαφοροποιήθηκαν
Οι δύο συστημικές τράπεζες άρχισαν να προετοιμάζουν το έδαφος με συγκρατημένες δηλώσεις περί προθέσεως για διανομή μερίσματος από τα τέλη του 2021, αυτές έγιναν πιο έντονες το 2022 και το 2023 θα γίνουν πράξη καθώς ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός άναψε το πράσινο φως για την Τράπεζα Κύπρου.
Οι μέτοχοι της Τράπεζας Κύπρου σταμάτησαν να απολαμβάνουν μερισματική πολιτική από το 2010 και της Ελληνικής από το 2012, καθώς κρίθηκε από την ευρωπαϊκή εποπτική Αρχή ότι αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει με βάση τους ισολογισμούς που παρουσίαζαν οι τράπεζες. Στη συνέχεια, η Αρχή είχε απαγορεύσει τη διανομή μερισμάτων από τις ευρωπαϊκές τράπεζες κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ενώ, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία και την επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης, αξιωματούχοι του ευρωσυστήματος συνιστούσαν στις διοικήσεις των τραπεζών να ακολουθήσουν συνετή διαχείριση μερισμάτων.
Οι μέτοχοι περιμένουν πώς και πώς
Η απόδοση των δεικτών είναι το Α και το Ω για να δώσουν οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές εγκρίσεις για την καταβολή μερίσματος. Η Τράπεζα Κύπρου ανέφερε, με αφορμή τα ετήσια αποτελέσματα του 2022, ότι «πέτυχε επαναλαμβανόμενη Απόδοση Ενσώματων ΙδίωνΚεφαλαίων (recurring ROTE) ύψους 11.3% για το έτος. Η θετική επίδοση αναμένεται να συνεχιστεί το 2023, οδηγώντας σε αναβάθμιση του στόχου Απόδοσης Ενσώματων Ιδίων Κεφαλαίων (ROTE) σε πάνω από 13%, από πάνω από 10%, η οποία βασίζεται στην ευνοϊκή θέση του συγκροτήματος όσον αφορά τις αυξήσεις των επιτοκίων, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, στο υγιές δανειακό χαρτοφυλάκιο και στην ισχυρή κεφαλαιακή θέση. Το συγκρότημα αναμένει να πετύχει Απόδοση Ενσώματων Ιδίων Κεφαλαίων (ROTE) πάνω από 13% για το 2024, λόγω της σταθεροποίησης των περιθωρίων και της αύξησης του δανειακού χαρτοφυλακίου».
Η Ελληνική Τράπεζα στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων του 2022 ανέφερε ότι «η τράπεζα αναμένει ότι το κέρδος πριν τη φορολογία για το έτος 2023 θα είναι υψηλότερο από €200 εκατ., κυρίως λόγω των αναμενόμενων αλλαγών στα επιτόκια και της βελτιωμένης δομής κόστους, μετά το επιτυχημένο σχέδιο εθελούσιας πρόωρης αποχώρησης, που ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2022». Η τράπεζα καταλήγει αναφέροντας ότι «λαμβάνοντας υπόψη τις αναμενόμενες οικονομικές επιδόσεις της τράπεζας και μετά την ολοκλήρωση του Project Starlight που αναμένεται στις αρχές του 2023, η τράπεζα θα συνεργαστεί με τις ρυθμιστικές αρχές για την έναρξη καταβολής μερίσματος από το 2023 και μετά, με την επιφύλαξη των σχετικών εγκρίσεων των ρυθμιστικών αρχών».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Μείωση στα δάνεια και άνοδο στις καταθέσεις το ’22
Καλή χρονιά το 2022
Το 2022 ήταν μια πολύ καλή χρονιά για τις δυο συστημικές τράπεζες και η αύξηση των επιτοκίων έχει θετική επίδραση στην κερδοφορία, την κεφαλαιακή τους θέση και την ποιότητα του ενεργητικού. Αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος. Η δεύτερη είναι ότι οι τράπεζες πρέπει να διαχειρίζονται προληπτικά τον κίνδυνο επιτοκίου και να είναι προσεκτικές σε ό,τι αφορά την έκθεση τους σε τομείς που είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις αυξήσεις των επιτοκίων και αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Στις 26 Μαΐου είναι προγραμματισμένη η ετήσια συνέλευση των μετόχων της Τράπεζας Κύπρου και μέχρι τότε θα έχει ξεκαθαρίσει το θέμα ως προς την καταβολή μερίσματος προς τους μετόχους.
