Tο 2020, δύο διακεκριμένοι οικονομολόγοι συναντήθηκαν σε ένα μπαρ στο Σαν Ντιέγκο και έβαλαν ένα στοίχημα που, αν και φαινομενικά μικρού χρηματικού διακυβεύματος, αντικατόπτριζε βαθύτερες ανησυχίες για το μέλλον της εργασίας: ο Erik Brynjolfsson, επικεφαλής του Stanford Digital Economy Lab, πόνταρε ότι από το 2020 έως το 2030 η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγούσε την παραγωγικότητα της εργασίας στις ΗΠΑ σε μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης άνω του 1,8%. Ο Robert Gordon, καθηγητής στο Northwestern University, προέβλεπε ότι η πρόοδος μέσω AI θα ήταν πιο αργή και η παραγωγικότητα θα παρέμενε κάτω από ρυθμό αύξησης 1,8%. Το στοίχημα ήταν 400 δολάρια, τα οποία θα δίνονταν σε φιλανθρωπικούς σκοπούς, ωστόσο η πραγματική σημασία του είναι πολύ μεγαλύτερη: πώς θα επηρεάσει η AI την οικονομία, πόσο γρήγορα, και αν θα ωφελήσει ή θα εκτοπίσει τους εργαζόμενους.
Ο πιο άμεσος τρόπος για να εκτιμήσει κανείς την επίδραση της AI στην καθημερινότητα είναι να κοιτάξει την παραγωγικότητα της εργασίας, η οποία έχει επνισχυθεί στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια. Η ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών που παράγει μια οικονομία ανά ώρα εργασίας αποτελεί βασικό δείκτη οικονομικής υγείας και, όπως σημειώνει η Diane Coyle, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, συνδέεται άμεσα με το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Τεχνολογικές καινοτομίες, από την ατμομηχανή και το ηλεκτρικό ρεύμα μέχρι το διαδίκτυο και τώρα την AI, επιτρέπουν στους εργαζόμενους να παράγουν περισσότερο. “Σκεφτείτε ένα εργοτάξιο”, λέει η Coyle. “Ένας εργάτης με εκσκαφέα θα είναι σαφέστατα πιο παραγωγικός από κάποιον ο οποίος διαθέτει και χρησιμοποιεί μόνον ένα φτυάρι”.
Η καινοτομία δεν είναι πάντα ευπρόσδεκτη. Στις αρχές του 20ού αιώνα, αγρότες στις ΗΠΑ και τη Βρετανία αντιδρούσαν έντονα σε μορφές εκμηχάνισης της γεωργίας όπως τα τρακτέρ. Σήμερα ωστόσο, ο David Vose στο Surprise της Αριζόνα αγκαλιάζει την AI αυτοματοποίηση. Στο βιολογικό του αγρόκτημα Blue Sky Organic Farms, το οποίο λειτουργεί εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, σμήνη πουλιών καταστρέφουν τα λαχανικά και τα φρούτα του, προκαλώντας ζημίες χιλιάδων δολαρίων κάθε μήνα. Η λύση ήρθε από μια ομάδα μηχανικών του Arizona State University, που ανέπτυξε ένα έξυπνο AI-σκιάχτρο, αυτόνομο μηχάνημα που διώχνει τα πουλιά χωρίς να καταστρέφει τα φυτά.
Παράδοξο
Ο Raghu Nandivada, CEO της Padma AgRobotics, εξηγεί ότι η μηχανή είναι περίπου στο μέγεθος ενός καροτσιού hot-dog και μπορεί να περιηγείται ανάμεσα σε ευαίσθητα φυτά. Το σύστημα κοστίζει περίπου 30.000 δολάρια, προσφέρεται ωστόσο και με συνδρομή ώστε οι αγρότες να το δοκιμάζουν πριν το αγοράσουν. Παράλληλα, η εταιρεία αναπτύσσει αυτόνομα ψεκαστικά μηχανήματα και συσκευές συλλογής και συσκευασίας προϊόντων, οι οποίες θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν εκατομμύρια δολάρια σε μεγάλες αγροτικές εκμεταλλεύσεις, θέτοντας όμως παράλληλα και ερωτήματα για την απασχόληση εργατικού δυναμικού.
Αυτό είναι το σκοτεινό σημείο της αύξησης της παραγωγικότητας. Όπως επισημαίνει ο Gordon, τεχνολογίες όπως το Microsoft Excel τη δεκαετία του 1980 εξαφάνισαν επαγγέλματα, κυρίως λογιστικού χαρακτήρα, πριν δημιουργήσουν νέα και καλύτερα αμειβόμενα, όπως οι χρηματοοικονομικοί αναλυτές. Η μετάβαση, όμως, μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Ο Gordon προβλέπει ότι μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια περίπου το ένα τρίτο των επαγγελμάτων “λευκού κολλάρου” στις ΗΠΑ θα μετασχηματιστεί ή θα εξαλειφθεί λόγω AI.
Η πρόκληση είναι το πότε θα εμφανιστούν τα νέα, βασισμένα στην AI επαγγέλματα. Ο Brynjolfsson, ο οποίος ως φοιτητής συνεργάστηκε με τον Robert Solow στο MIT, αναφέρεται στην παραδοξότητα της παραγωγικότητας της πληροφορικής: η αγορά, απλώς και μόνο, ενός υπολογιστή δεν επαρκούσε για να αυξηθεί η παραγωγικότητα· έπρεπε να επανασχεδιαστούν οι επιχειρησιακές διαδικασίες. Στην περίπτωση των προσωπικών υπολογιστών, χρειάστηκε σχεδόν μια δεκαετία για να φανεί η πραγματική τους επίδραση. Σήμερα, πολλές εταιρείες επενδύουν στην AI, ωστόσο οι επενδύσεις σε υποδομές και τεχνογνωσία χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν. Μελέτη του MIT έδειξε ότι το 95% των επιχειρήσεων δεν έχει προς το παρόν μετρήσιμη επιστροφή από τις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
https://player.hb.selectmedia.asia/prebid/iframe.html?adid=1002f33d1fd62e69&ref=https%3A%2F%2Fwww.capital.gr
Τρία χρόνια πριν από τη λήξη του στοιχήματος Brynjolfsson-Gordon, η εικόνα είναι ενδεικτική: η παραγωγικότητα στις ΗΠΑ από το 2020 έως το 2026 έχει αυξηθεί ετησίως περισσότερο από 2% κατά μέσο όρο, ξεπερνώντας την πρόβλεψη του Gordon. Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν αυτά τα κέρδη θα ωφελήσουν όλους τους εργαζόμενους με τον ίδιο τρόπο. Μεγάλες εταιρείες όπως η Meta, η Microsoft και η Amazon έχουν αυξήσει τα έσοδά τους, ταυτόχρονα όμως προχωρούν σε σημαντικές απολύσεις, εν μέρει για να αντισταθμίσουν οικονομικά τις επενδύσεις τους στην AI.
Κίνδυνος
Ο Brynjolfsson τονίζει ότι η κοινωνία πρέπει να αντιμετωπίσει άμεσα τη μεταβατική συνθήκη στο πεδίο της εργασίας λόγω AI, ώστε η ανάπτυξη να μην προκαλέσει κοινωνικό κόστος. “Θα ήταν τραγωδία να αυξήσουμε την πίτα και να τη μετατρέψουμε την ίδια στιγμή σε κάτι που θα βλάπτει πολλούς ανθρώπους”, λέει. Ο Vose, από την πλευρά του, βλέπει την AI στο αγρόκτημά του να οδηγεί σε νέες ευκαιρίες απασχόλησης και πιθανόν υψηλότερες αμοιβές για πιο εξειδικευμένους εργαζόμενους. Παράλληλα, η ζήτηση για γη γύρω από το Surprise εκτοξεύεται λόγω των data centers που υποστηρίζουν την AI, δημιουργώντας νέα προκλήσεις στην επέκταση των επιχειρήσεών του.
Η μάχη Brynjolfsson-Gordon δεν είναι απλώς ένα στοίχημα 400 δολαρίων· είναι μια υψηλού ρίσκου πρόβλεψη για το μέλλον της εργασίας, όπου η AI μπορεί να ενισχύει την παραγωγικότητα, αλλά ταυτόχρονα να δοκιμάζει την κοινωνική και οικονομική συνοχή. Η επόμενη δεκαετία θα δείξει ποια εκδοχή θα επικρατήσει και πώς θα επηρεάσει τον μέσο εργαζόμενο στις ΗΠΑ και σε ολοκληρο τον κόσμο.
Απόδοση – Επιμέλεια: Γιώργος Δ. Παυλόπουλος
