Στοιχεία από αναρτήσεις influencers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συγκεντρώθηκαν από ομάδες καταναλωτών σε όλη την Ευρώπη επιβεβαιώνουν την εκτεταμένη κρυφή διαφήμιση και την επίκληση στα συναισθήματα για τη διαμόρφωση των προτιμήσεων και της συμπεριφοράς των καταναλωτών, ιδίως μεταξύ των νεότερων.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταναλωτών BEUC και τα μέλη του, καλούν την ΕΕ να περιορίσει επειγόντως το μάρκετινγκ influencers. Η ΕΕ θέλει να αποτρέψει από τους influencers την προώθηση ανθυγιεινών τροφίμων για την προστασία της υγείας των νέων γενεών. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό σε μια εποχή που ένα στα τρία παιδιά στην Ευρώπη ζει με υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία, αναφέρει η Ευρωπαϊκή  Ομοσπονδία  Καταναλωτών BEUC. Μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου 2025, 14 οργανώσεις καταναλωτών της BEUC από 12 χώρες παρακολούθησαν περίπου 650 αναρτήσεις και βίντεο influencers στο TikTok, το Instagram, το YouTube και το Snapchat. Παρόλο που το μάρκετινγκ influencers εφαρμόζεται σε σχεδόν όλους τους τομείς, αυτή η συλλογή στοιχείων επικεντρώθηκε στα τρόφιμα και τη γρήγορη μόδα, οι οποίοι αποτελούν επικίνδυνους τομείς για τους καταναλωτές. Οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν μεγαλύτερες περιόδους χρήσης οθονών, υπερβολική κατανάλωση υφασμάτων που βλάπτει τον πλανήτη και ενθάρρυνση για κατανάλωση ανθυγιεινών τροφών και ποτών.

Η έρευνα έδειξε ότι το 67% των αναρτήσεων και δημοσιεύσεων στον κλάδο των τροφίμων δεν αποκάλυψαν εάν συνεργάζονται με επώνυμες μάρκες (brands). Τη χρήση κρυφών διαφημίσεων και τεχνικών συναισθηματικής χειραγώγησης που διαμορφώνουν τις προτιμήσεις και  συμπεριφορές των καταναλωτών, ιδίως των νέων και ανηλίκων. Τη ραγδαία ανάπτυξη της διαφήμισης, μέσω του influencer marketing, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα τελευταία χρόνια με αρνητική επίδραση στα παιδιά και στους εφήβους, με αποτέλεσμα να είναι αρκετά δύσκολο να αντισταθούν, όταν πρόκειται είτε για  αγορές  φθηνών ρούχων γρήγορης μόδας (fastfashion), είτε για κωδικούς έκπτωσης για την αγορά αεριούχων ποτών. Αλόγιστη χρήση νέων δημιουργικών τεχνικών, οι οποίες εστιάζουν ιδιαίτερα στο παιχνίδι χειραγώγησης των αισθήσεων και συναισθημάτων, με σκοπό τη δημιουργία δεσμών με τους καταναλωτές και προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών μέσω καταχρηστικών και αθέμιτων πρακτικών.

Τι ζητάει ο Οργανισμός

• Απαγόρευση του μάρκετινγκ μέσω influencers για ορισμένα προϊόντα που ενέχουν κινδύνους για τους καταναλωτές (π.χ. ανθυγιεινά τρόφιμα για παιδιά, υπερχρέωση κ.λπ.) στον επερχόμενο νόμο για την ψηφιακή δικαιοσύνη.

• Ορισμός του «μάρκετινγκ επιρροής» στην Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές.

• Διαφάνεια: θέσπιση εναρμονισμένου προτύπου της ΕΕ σχετικά με τις πρακτικές γνωστοποίησης από τους influencers με λεπτομερείς κανόνες.

• Εισαγωγή της υπόθεσης ότι ένα άτομο χαρακτηρίζεται ως influencer εάν προωθεί συχνά προϊόντα/υπηρεσίες προς τους καταναλωτές.

• Καθιέρωση κοινής ευθύνης μεταξύ των influencers, των πρακτορείων τους και των επωνυμιών τους σε περίπτωση παραβίασης της νομοθεσίας περί καταναλωτών.

Σαν κάλεσμα σειρήνας

«Το influencer marketing είναι σαν ένα κάλεσμα σειρήνας. Είναι απλά πολύ δύσκολο να του αντισταθούν τα παιδιά και οι έφηβοί μας. Είτε πρόκειται για «αγορές» φθηνών ρούχων γρήγορης μόδας είτε για κωδικούς έκπτωσης για την αγορά αεριούχων ποτών, κανείς με λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μπορεί να ξεφύγει από το influencer marketing. Τα στοιχεία μας από όλη την Ευρώπη δείχνουν ότι οι δημιουργικές τεχνικές είναι ατελείωτες, από το παιχνίδι με τα συναισθήματα, τα παιχνίδια και τις προκλήσεις των ανθρώπων έως την κοινοποίηση προσωρινού περιεχομένου που τροφοδοτεί τον «φόβο μήπως χάσουν κάτι». Η πληρωμένη προώθηση είναι πολύ συχνά κρυπτική, αν αναφέρεται καθόλου, οπότε ήρθε η ώρα για διαφάνεια », αναφέρει ο Agustín Reyna, γενικός διευθυντής του BEUC.  «Οι ισχύοντες κανόνες για την αντιμετώπιση του influencer marketing δεν είναι αποτελεσματικοί. Η ΕΕ πρέπει να συντονιστεί και να θεσπίσει σαφείς κανόνες, αν θέλουμε να προστατεύσουμε τους καταναλωτές, ιδίως τους μικρούς. Οι ομάδες καταναλωτών έχουν επανειλημμένα δείξει ότι η αυτορρύθμιση του κλάδου δεν προστατεύει τα παιδιά από το ανθυγιεινό μάρκετινγκ τροφίμων. Η ευθύνη δεν πρέπει να βαρύνει μόνο τους influencers, αλλά και τις μάρκες που τους προσλαμβάνουν και τις πλατφόρμες που τους προσφέρουν μια ευκαιρία»,καταλήγει.