Τα κόμματα λαμβάνουν θέσεις μάχης στη Βουλή για να αλλάξουν το νομικό πλαίσιο για τις εκποιήσεις πριν από τις βουλευτικές εκλογές του Μάιου, ώστε να ανακόψουν την ανοδική πορεία των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Εμπιστευτικά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας (ΚΤ) που προωθήθηκαν, δείχνουν πως η Κύπρος δεν λέει να απαλλαγεί από τον βραχνά των κόκκινων δανείων.
Αυτά, όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν ξεπερνώντας τα €25 δισ. Μάλιστα, παρουσιάζονται αυξημένα σε σχέση με την περίοδο της οικονομικής κρίσης, καθώς τότε κυμαίνονταν γύρω στα €15 δισ.
Αναλυτικότερα, σύμφωνα με στοιχεία της ΚΤ, μετά τις πωλήσεις δανείων στις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων, αυτές κατέχουν στα χαρτοφυλάκια τους δάνεια €19.7 δισ., από τα οποία μάλιστα τα €18.5 δισ. δεν εξυπηρετούνται. Μάλιστα το 87% των δανείων στις εταιρείες είναι τερματισμένα. Αξίζει να σημειωθεί πως οι συγκεκριμένες εταιρείες, σύμφωνα με την ΚΤ, αγόρασαν 141.478 δάνεια στην τιμή των €3.2 δισ., δηλαδή 20% πιο χαμηλά από την αξία τους. Μέχρι τον περασμένο Ιούνιο, οι εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων είχαν εισπράξει ποσό €5.7 δισ. μέσω των αποπληρωμών, ανάκτηση ακινήτων μετά από άγονο πλειστηριασμό και ανταλλαγή ακινήτων έναντι χρέους. Δηλαδή οι εταιρείες εισέπραξαν €3.6 δισ. μέσω της αποπληρωμής με μετρητά, άλλα €619 εκατ. τα έλαβαν από την ανάκτηση του ακινήτου μετά από άγονο πλειστηριασμό καθώς και €1.5 δισ. από την ανταλλαγή ακινήτου έναντι του χρέους. Συνεπώς, όπως δείχνουν τα στοιχεία οι εταιρείες έχουν υπερκαλύψει το ποσό που δαπάνησαν για την αγορά των δανείων, ενώ λόγω των τόκων που συνέχισαν να επιβάλλονται στα ΜΕΔ, αυτά εκτινάχθηκαν στα €18.5 δισ. Πάντως ο τοκισμός και ανατοκισμός των δανείων είναι κάτι που προβληματίζει την κυβέρνηση.
Στοιχεία ΚΕΔΙΠΕΣ και για τράπεζες
Από την άλλη, η ΚΕΔΙΠΕΣ είχε πάρει 77.561 δάνεια του Συνεργατισμού αξίας €7.5 δισ., από τα οποία το υπόλοιπο τους τον Ιούνιο του 2025 ήταν €5.7 δισ. εκ των οποίων τα €5 δισ. ήταν μη εξυπηρετούμενα. Τα ποσά μειώθηκαν μέσω της ανταλλαγής και ανάκτησης ακινήτων αλλά και της αποπληρωμής τους. Στο τραπεζικό σύστημα τον περασμένο Ιούνιο, βρίσκονταν συνολικά 24.736 μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους €1.45 δισ. Μάλιστα, από τον Δεκέμβριο του 2024 αυτά μειώθηκαν κατά €86 εκατ. εξαιτίας της αποπληρωμής τους, της μετακίνησης τους στα εξυπηρετούμενα δάνεια, των συμβατικών και λογιστικών διαγραφών μέσω της εξαγοράς ακινήτων. Το γεγονός ότι οι τράπεζες ξεφορτώθηκαν μεγάλο μέρος των κόκκινων δάνειων, τις καθιστά λιγότερο ευάλωτες, σε σχέση με την περίοδο του 2013.
Τα κόμματα και οι κυβερνητικές προθέσεις
Πλέον σύμφωνα με τα κόμματα, είναι πιο εύκολο να προχωρήσουν σε ρυθμίσεις όσον αφορά τις εκποιήσεις, καθώς δεν θα επηρεάσουν την χρηματοπιστωτική σταθερότητα των τραπεζών. Χθες τα μέλη της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών αποφάσισαν να συζητήσουν στις 9 Μαρτίου το γενικότερο θέμα των εκποιήσεων. Ενώπιον της Επιτροπής εκκρεμούν γύρω στις 20 με 30 προτάσεις νόμου που κατέθεσαν διαχρονικά όλα τα κόμματα. Παράλληλα, τις επόμενες ημέρες αναμένεται να κατατεθούν και άλλες προτάσεις νόμου τις οποίες θα εξετάσει η κυβερνητική πλευρά. Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν φαίνεται να είναι στις προθέσεις του υπουργείου Οικονομικών να προχωρήσει σε νομοθετικές αλλαγές, ωστόσο, εξετάζει το ενδεχόμενο επαναφοράς του Σχέδιου Ενοικίου Έναντι Δόσης στοχεύμενα σε συγκεκριμένες κατηγορίες δανειοληπτών. Πριν λάβει τις τελικές του αποφάσεις, θα εξετάσει το δημοσιονομικό κόστος για το κράτος. Η κυβέρνηση θεωρεί πως οι δανειολήπτες έχουν τα απαραίτητα εργαλεία στα χέρια τους για να προστατεύσουν την κύρια κατοικία τους, είτε μέσω του Φορέα Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών Χρηματοοικονομικής Φύσης, είτε μέσω της δικαιοσύνης. Αξίζει να σημειωθεί πως με την αλλαγή του νομικού πλαισίου το 2023 με την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Επιτρόπου, δεν χρησιμοποίησαν σε ικανοποιητικό βαθμό τα νέα μέτρα.
Οι προτάσεις ΑΚΕΛ και Οικολόγων
Πάντως, μπορεί να είναι πολλές οι προτάσεις νόμου που βρίσκονται στη Βουλή, το «παιχνίδι» θα παιχτεί σε συγκεκριμένες ρυθμίσεις. Συγκεκριμένα θα υπάρξει έντονη συζήτηση για την πρόταση νόμου του ΑΚΕΛ και των Οικολόγων θα αποκατασταθεί το δικαίωμα των δανειοληπτών να προσφεύγουν ενώπιον δικαστηρίου και να αναστέλλουν την εκποίηση της κατοικίας στην οποία διαμένουν, στις περιπτώσεις παράνομων χρεώσεων και καταχρηστικών ρητρών από μέρους των τραπεζών
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Άριστος Δαμιανού κατήγγειλε ότι σήμερα επικρατεί «πογκρόμ» εκποιήσεων, με χιλιάδες ανθρώπους να ξεσπιτώνονται. Επεσήμανε ότι δεν υπάρχει κανένας φραγμός στα ακίνητα που εκποιούνται, με αποτέλεσμα πολίτες να χάνουν την πρώτη τους κατοικία και τις μικρές τους επιχειρήσεις. Ο πρόεδρος των Οικολόγων Σταύρος Παπαδούρης, δήλωσε πως η Βουλή έχει μια τελευταία ευκαιρία να δώσει λύση στο ζήτημα των εκποιήσεων, αναφέροντας πως υπάρχει νομοθετικό κενό στο πλαίσιο εκποιήσεων.
ΔΗΣΥ: Κινείται προς τους εγγυητές
Στο τραπέζι θα τεθεί η πρόταση νόμου του ΔΗΣΥ, της ΔΗΠΑ, της ΕΔΕΚ και ανεξάρτητων βουλευτών για την θωράκιση των εγγυητών, η οποία σχηματίζει πλειοψηφία. Σύμφωνα με την πρόταση, σε περίπτωση που η τράπεζα ή εταιρεία εξαγοράς πιστώσεων επιλέξει είτε να πωλήσει οποιοδήποτε ενυπόθηκο ακίνητο στο πλαίσιο διαδικασίας πλειστηριασμού, είτε να προβεί σε ανάκτηση, τότε το ύψος της εγγύησης για το οποίο θα είναι υπόλογοι οι εγγυητές του δανείου περιορίζεται και δεν υπερβαίνει το ποσό του αρχικού δανείου, αφαιρουμένου, αναλόγως της περίπτωσης, του ποσού που θα εισπραχθεί από τον πλειστηριασμό, ή του ποσού για το οποίο έχει ανακτηθεί το ακίνητο από την τράπεζα ή την εταιρεία εξαγοράς πιστώσεων. Παράλληλα, σε περίπτωση που οι πιστωτές δεν προχωρήσουν σε πλειστηριασμό ή σε ανάκτηση του υποθηκευμένου ακινήτου, με την παράλληλη απαλλαγή των εγγυητών, τότε στην περίπτωση που υφίσταται αμφισβήτηση του οφειλόμενου ποσού του δανείου από τον δανειολήπτη στο Δικαστήριο, υποχρεούνται να αναμένουν την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου προτού προχωρήσει στη λήψη οποιονδήποτε μέτρων εναντίον των εγγυητών.
ΔΗΠΑ: Βάζει στο ψυγείο τις εκποιήσεις
Την Πέμπτη θα καταθέσει νέες προτάσεις στη Βουλή και η ΔΗΠΑ, τις οποίες παρουσίασε ο πρόεδρος του κόμματος Μάριος Κάρογιαν. Όπως είπε, η ΔΗΠΑ προχωρεί σε διορθώσεις με στόχο τη προστασία της κύριας κατοικίας και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Συγκεκριμένα η ΔΗΠΑ θα καταθέσει πρόταση για αναστολή των εκποιήσεων κύριας κατοικίας αξίας εώς €350 χιλ. μέχρι τέλος του χρόνου, για να δοθεί χρόνος στην πολιτεία να κλείσει τα κενά στο νομικό πλαίσιο. Άλλη πρόταση νόμου η ενίσχυση του θεσμού του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, παρέχοντας του/της τη δυνατότητα να λαμβάνει αποφάσεις, οι οποίες να είναι δεσμευτικές και τελεσίδικες, στην περίπτωση που η διαφορά μεταξύ του δανειολήπτη και του πιστωτή, δεν υπερβαίνει τις €50.000. Καθίσταται υποχρεωτική η εφαρμογή του κώδικα συμπεριφοράς της Κεντρικής Τράπεζας. Παράλληλα θα πρέπει οι τράπεζες να υποχρεωθούν σε περιπτώσεις αναχρηματοδότησης πρώτης κατοικίας μέχρι πρώτου βαθμού συγγένειας, να εφαρμόζουν πλήρως τις οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας, και ειδικότερα τα κριτήρια που αφορούν τα πραγματικά εισοδήματα των πρωτοφειλετών.
Ο κ. Καρογιάν κάλεσε την κυβέρνηση να επαναφέρει το Σχέδιο Ενοίκιο Έναντι Δόσης με στόχο να καταστεί πιο ανθρωποκεντρικό, για να μην αποκλείονται ειδικά οι ευάλωτες και οι ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού και να παραμείνει ανοικτό μέχρι το τέλος του 2026. Ζητά και την δημιουργία Ειδικού Ταμείου Αλληλεγγύης στο οποίο θα καταλήγουν τα έσοδα από την επιβολή ειδικού τέλους φορολόγησης μέχρι 15% – ανάλογα με την περίπτωση – σε κάθε ενυπόθηκο πιστωτή — τράπεζα ή επενδυτικό ταμείο — για κάθε ακίνητο που πλειστηριάζεται ή ανακτάται. Τέλος, ζητά να προωθηθούν και άλλες δύο προτάσεις που εκκρεμούν στη Βουλή για τη μη επιβολή επιπλέον τόκων από τις τράπεζες στις περιπτώσεις που η οφειλή του δανείου περιλαμβανομένου και τόκου είναι διπλάσια του αρχικού χρέους. Επίσης προτείνουν διαγραφή του υπολοίπου της οφειλής στις περιπτώσεις που μετά την εκποίηση ενυπόθηκου ακινήτου το προϊόν που εισπράττεται από την πώληση ή τον πλειστηριασμό δεν καλύπτει το ποσό του ενυπόθηκου χρέους, πλέον τόκοι, το υπόλοιπο της οφειλής να διαγράφεται.
