Μετά την παράταση που έδωσε πριν από δύο εβδομάδες η Βουλή για συνέχιση της εφαρμογής του προηγούμενου, χαλαρού νόμου για την επιβολή 5% ΦΠΑ κατά την αγορά ή την ανέγερση κύριας κατοικίας/διαμερίσματος, καθορίστηκε ο τρόπος εφαρμογής της νομοθεσίας.
Βάσει της πρόσφατης τροποποίησης του Κοινοβουλίου, οι μεταβατικές διατάξεις που εγκρίθηκαν το 2023 θα συνεχιστούν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026, έτσι ώστε όσοι είχαν υποβάλει αίτηση για πολεοδομική άδεια από τις αρχές Ιουνίου του 2023 μέχρι την 31η Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς, ανεξαρτήτως του πότε θα ολοκληρωθεί η ανέγερση της οικοδομής, να πληρώνουν ΦΠΑ 5%, όπως με το προηγούμενο, πιο ευνοϊκό καθεστώς.
Δηλαδή, θα καταβάλλουν 5% ΦΠΑ στα πρώτα 200 τετραγωνικά μέτρα ακινήτου, ανεξαρτήτως συνολικού εμβαδού, αντί των περιορισμών που προβλέπει το νέο νομικό πλαίσιο.
Μάλιστα, η Βουλή ενέπλεξε στη διαδικασία τον Έφορο Φορολογίας, σε μια προσπάθεια να αποφύγει τις περιπέτειες από την Κομισιόν, καθώς στην ουσία η Κύπρος συνεχίζει για άλλους έξι μήνες την προηγούμενη προβληματική νομοθεσία, με την οποία παραβιαζόταν η ευρωπαϊκή οδηγία, σύμφωνα με την οποία ο μειωμένος ΦΠΑ θα πρέπει να παραχωρείται για κοινωνικούς σκοπούς.
Ετοιμάζεται εγκύκλιος
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», πριν από μερικές ημέρες ο Έφορος Φορολογίας, Σωτήρης Μαρκίδης, συναντήθηκε με τον Σύνδεσμο Επιχειρηματιών Ανάπτυξης Γης και συζήτησαν τις αλλαγές που επήλθαν.
Όπως μας λέχθηκε, η συνάντηση έγινε σε κλίμα σύμπνοιας και συμφωνήθηκε ο τρόπος χειρισμού της διαδικασίας που προβλέπει η νομοθεσία. Το Τμήμα Φορολογίας θα εκδώσει σχετική ανακοίνωση, στην οποία θα παρατίθενται λεπτομέρειες, ενώ ταυτόχρονα ο Έφορος θα εκδώσει και εσωτερική εγκύκλιο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», στην εγκύκλιο θα αναφέρεται πως όσες άδειες οικοδομής έχουν εκδοθεί από τις πολεοδομικές αρχές μετά την 1η Ιανουαρίου 2024 θα θεωρείται ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί έγκαιρα. Συνεπώς, οι συγκεκριμένες περιπτώσεις θα εξετάζονται και θα εγκρίνονται από τον Έφορο Φορολογίας.
Δηλαδή, όσοι έχουν υποβάλει αίτηση μέχρι το τέλος Οκτωβρίου του 2023 για την έκδοση πολεοδομικών αδειών και αυτές δεν έχουν εγκριθεί εντός των μεταβατικών διατάξεων, ο Έφορος Φορολογίας θα μπορεί να εγκρίνει τις υπεύθυνες δηλώσεις που θα υποβάλλονται ενώπιόν του για τον μειωμένο ΦΠΑ, ώστε να επωφεληθούν από το προηγούμενο νομικό καθεστώς.
Το Κοινοβούλιο, στο παρά πέντε της αυτοδιάλυσής του λόγω των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου, προχώρησε σε παράταση, καθώς οι μεταβατικές διατάξεις αρχικά ολοκληρώνονταν στις 15 Ιουνίου.
Λόγω, όμως, της καθυστέρησης στην έκδοση των πολεοδομικών αδειών από τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι μετά τη μεταρρύθμιση έχουν τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα, πολλοί φορολογούμενοι που υπέβαλαν έγκαιρα τις αιτήσεις τους έμειναν εκτεθειμένοι.
Ο προηγούμενος και ο νέος νόμος
Ο νόμος του 2023 προβλέπει ότι 5% ΦΠΑ επιβάλλεται μόνο στα πρώτα 130 τ.μ. κατοικίας/διαμερίσματος, με αξία μέχρι €350 χιλ. Παράλληλα, εφαρμόζεται και κλιμακωτή επιβολή μειωμένου ΦΠΑ.
Για κατοικίες και διαμερίσματα με εμβαδόν από 131 τ.μ. μέχρι 190 τ.μ. και με αξία μέχρι €475 χιλ., επιβάλλεται 19% ΦΠΑ. Με την προηγούμενη νομοθεσία του 2016, επιβαλλόταν 5% ΦΠΑ στα πρώτα 200 τ.μ. του ακινήτου, ανεξαρτήτως συνολικού εμβαδού.
Το 2025 το Τμήμα Φορολογίας ενέκρινε 6.657 αιτήσεις για μειωμένο ΦΠΑ. Από αυτές, οι 3.718 εγκρίθηκαν με τον προηγούμενο νόμο, δηλαδή οι πολεοδομικές αιτήσεις υποβλήθηκαν μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2023, ενώ οι υπόλοιπες 2.939 εγκρίθηκαν με το νέο καθεστώς.
Στο μεταξύ, τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026 δόθηκαν 1.800 εγκρίσεις για μειωμένο ΦΠΑ, από τις οποίες οι 837 με την προηγούμενη νομοθεσία και οι υπόλοιπες 963 με το νέο νομικό πλαίσιο.
