Ενοποίηση των εσωτερικών αγορών και διεξαγωγή μάχης κατά των φαινομένων απάτης σε σχέση με τον ΦΠΑ συζητήθηκαν στο Συμβούλιο Ecofin (υπουργοί Οικονομικών), με στόχο τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης.
Στόχος είναι τα ερευνητικά όργανα της ΕΕ να έχουν ταχύτερη και πιο στοχευμένη πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για την έναρξη και υποστήριξη ερευνών σχετικά με ύποπτες υποθέσεις διασυνοριακής απάτης που αφορούν τον ΦΠΑ.
Η απάτη ΦΠΑ, ιδιαίτερα η λεγόμενη missing trader intra‑community ή «carousel» κοστίζει ετησίως από 12,5 έως 32,8 δισ. ευρώ στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τις οργανωμένες εγκληματικές ομάδες να αξιοποιούν τα κενά του συστήματος.
Η απάτη missing trader intra‑community συνίσταται κυρίως στην ενδοενωσιακή απόκτηση προϊόντων από μία χώρα της ΕΕ σε άλλη χωρίς επιβολή ΦΠΑ, βάσει του ενωσιακού καθεστώτος, και στην επακόλουθη πώλησή τους στη χώρα προορισμού με ΦΠΑ, ο οποίος όμως δεν αποδίδεται στο κράτος από τον ενδιάμεσο έμπορο, που εξαφανίζεται. Όταν τέτοιες συναλλαγές επαναλαμβάνονται κυκλικά και τα ίδια αγαθά διακινούνται επανειλημμένα μεταξύ εταιρειών και κρατών-μελών, η απάτη χαρακτηρίζεται ως carousel fraud.
Μάκης: Χάνουμε πολλά
Όπως τόνισε ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, «οι προϋπολογισμοί μας εξακολουθούν να χάνουν δισεκατομμύρια κάθε χρόνο και οι αρχές χρειάζονται τα κατάλληλα εργαλεία για να αντιμετωπίζουν πιο γρήγορα αυτές τις εγκληματικές δραστηριότητες», χαρακτηρίζοντας τη χθεσινή συμφωνία ως βήμα που εξοπλίζει τις ευρωπαϊκές αρχές με στοχευμένες πληροφορίες για την ταχεία δίωξη των δραστών και την προστασία των εθνικών και ενωσιακών εσόδων.
Οι νέοι κανόνες λαμβάνουν τη μορφή κανονισμού που τροποποιεί τον κανονισμό 904/2010 για τη διοικητική συνεργασία στην καταπολέμηση της απάτης ΦΠΑ και συνδέονται με την ήδη συμφωνημένη πλήρη ψηφιοποίηση, έως το 2030, των υποχρεώσεων αναφοράς ΦΠΑ για διασυνοριακές συναλλαγές.
Η δέσμη μέτρων για τον ΦΠΑ στην ψηφιακή εποχή προβλέπει τη δημιουργία ενός συστήματος για την κεντρική ανταλλαγή και επεξεργασία πληροφοριών όσον αφορά ενδοενωσιακές συναλλαγές και πληροφοριών σχετικά με την εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ (κεντρικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών ΦΠΑ – VIES). Με νομική τροποποίηση θεσπίζεται η πρόσβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της OLAF (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης) στις κεντρικές πληροφορίες του VIES, μόλις αυτή τεθεί σε εφαρμογή.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «τα κράτη-μέλη ήταν σε γενικές γραμμές θετικά στην τροποποίηση του νομικού πλαισίου όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ενώ επισήμαναν παράλληλα την πρόκληση που συνιστά η μη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την ανάγκη πρόσβασης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε δεδομένα ΦΠΑ στο πλαίσιο εν εξελίξει ερευνών της. Οι απόψεις των ενδιαφερομένων μερών ελήφθησαν υπόψη κατά τη σύνταξη της παρούσας πρότασης».
Μετά την έκδοση γνώμης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που αναμένεται τον Ιούλιο 2026, το Συμβούλιο θα προχωρήσει στην τυπική έγκριση και ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην επίσημη εφημερίδα της ΕΕ.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο κανονισμό 904/2010, οι χώρες μπορούν να ζητήσουν πληροφορίες από άλλο κράτος-μέλος, χρησιμοποιώντας ένα ενιαίο έντυπο που τους επιτρέπει να αξιολογήσουν σωστά μια διασυνοριακή συναλλαγή. Οι Αρχές στις οποίες υποβάλλεται η αίτηση πρέπει να απαντούν στις αιτούσες Αρχές εντός 3 μηνών από την παραλαβή της αίτησης ή εντός ενός μηνός εάν οι πληροφορίες βρίσκονται ήδη στη διάθεσή τους.
Ορισμένες πληροφορίες ανταλλάσσονται αυτόματα όταν: οι πληροφορίες από το κράτος-μέλος καταγωγής είναι ουσιώδεις για το σύστημα ελέγχου του κράτους-μέλους προορισμού της ΕΕ όπου θα πραγματοποιηθεί η φορολόγηση, μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι διαπράχθηκε ή θα διαπραχθεί παραβίαση της νομοθεσίας για τον ΦΠΑ στο κράτος-μέλος προορισμού, υφίσταται κίνδυνος διαφυγής φορολογικών εσόδων στο κράτος-μέλος προορισμού. Επιπλέον, τα κράτη-μέλη δύνανται να ανταλλάσσουν πληροφορίες αυθόρμητα και να ζητούν ανατροφοδότηση από τις χώρες στις οποίες διαβιβάζονται οι εν λόγω πληροφορίες.
Με τις αλλαγές που προωθούνται μετά τις χθεσινές αποφάσεις, επιδιώκεται μια πολύ πιο γρήγορη, αυτόματη και κεντρικά οργανωμένη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ φορολογικών Αρχών και παράλληλα δίνεται ευχέρεια άμεσης πρόσβασης στην OLAF και την EPPO 9 Ευρωπαϊκή Εισαγγελία) σε δεδομένα ΦΠΑ, για ταχεία και καίρια επέμβαση ή δίωξη απατεώνων.
