Τριπλά οφέλη και θωράκιση θα έχουν οι δανειολήπτες αλλά και οι εγγυητές δανείων, μέσω των έξι νέων νομοθετημάτων για τις εκποιήσεις.
Συγκεκριμένα, από τη μια ενισχύεται ο θεσμός του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου για επαλήθευση του χρέους των δανειοληπτών και, παράλληλα, ενδυναμώνεται το δικαίωμα των οφειλετών να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη.
Επίσης, ενδυναμώνεται το πλαίσιο αφερεγγυότητας, ενώ, πριν οδηγηθεί το ακίνητο σε πλειστηριασμό, τίθενται ασφαλιστικές δικλείδες για την αξία του, καθώς και περιορισμοί για τις πρόσθετες εξασφαλίσεις.
Κοινός παρονομαστής των νομοθετικών ρυθμίσεων είναι η επιβράδυνση των διαδικασιών εκποίησης, η προστασία των ενυπόθηκων ακινήτων και ειδικά της κύριας κατοικίας, καθώς και το πάγωμα των πλειστηριασμών μέχρι και για έναν χρόνο.
Κωδικοποίηση νέου πλαισίου
Ο «Φ» κωδικοποίησε τις αλλαγές που επήλθαν, τα οφέλη που προκύπτουν, καθώς και τα επιπρόσθετα όπλα που δόθηκαν τόσο στους δανειολήπτες όσο και στους εγγυητές. Πλέον, οι επηρεαζόμενοι απέκτησαν επιπρόσθετες επιλογές για να προστατεύσουν τα ενυπόθηκα ακίνητά τους, είτε μέσω της διαδικασίας εξώδικης επίλυσης διαφορών του Φορέα είτε μέσω των δικαστηρίων.
H αναστολή πλειστηριασμών
Αναλυτικά, με την ενίσχυση της πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, μέσω της πρότασης νόμου του ΔΗΚΟ, θα παγώνουν για 12 μήνες, και ίσως περισσότερο, οι εκποιήσεις μέχρι το δικαστήριο να λάβει την τελική απόφαση. Μάλιστα, μέσω του νέου νόμου προστατεύονται οι δανειολήπτες αλλά και οι εγγυητές για διαφορές ενυπόθηκων δανείων.
Συγκεκριμένα, μόλις ο οφειλέτης λάβει την ειδοποίηση Τύπου «ΙΑ», με την οποία θα ενημερώνεται πως αρχίζουν οι διαδικασίες για να βγει στο σφυρί το ενυπόθηκο ακίνητο, θα πρέπει εντός 45 ημερών να απευθυνθεί στο Επαρχιακό Δικαστήριο, ζητώντας την έκδοση απόφασης παραμερισμού της ειδοποίησης. Αυτό συνεπάγεται αυτόματα πάγωμα των διαδικασιών εκποίησης.
Στην πορεία, μόλις ληφθεί απόφαση για παραμερισμό της ειδοποίησης, η οποία αναμένεται να εκδίδεται σύντομα, θα ακολουθεί η ακρόαση της ουσίας της υπόθεσης, που θα αφορά είτε καταχρηστικές ρήτρες είτε το χρεωστικό υπόλοιπο κ.λπ. Το Δικαστήριο θα πρέπει να εκδώσει την απόφασή του εντός 12 μηνών ή εντός διαφορετικού χρονοδιαγράμματος, εάν το ίδιο το ορίσει. Κατά τη διάρκεια της εκδίκασης της ουσίας της υπόθεσης θα σταματούν όλες οι διαδικασίες πλειστηριασμού.
Η νομοθετική ρύθμιση αφορά ενυπόθηκες κατοικίες που αποτελούν εξασφάλιση πιστωτικής διευκόλυνσης, ωστόσο δεν αναφέρεται εάν πρόκειται μόνο για κύριες κατοικίες. Επίσης, δεν γίνεται καμία αναφορά στην αξία του ακινήτου.
Η προσφυγή στην Επίτροπο
Όσον αφορά τους επηρεαζόμενους που επιθυμούν να επιλύσουν εξώδικα τις χρηματοοικονομικές διαφορές, θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον μηχανισμό επιβεβαίωσης του χρέους, που παρέχεται από τη Χρηματοοικονομική Επίτροπο, για την αναδιάρθρωσή του.
Οι αποφάσεις της Επιτρόπου θα είναι δεσμευτικές μέχρι €20 χιλ. για παράπονα εναντίον χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, όπως τράπεζες, εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων, ασφαλιστικές εταιρείες κ.λπ., οι οποίες, με τη σειρά τους, θα μπορούν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη ακόμη και για την ουσία της απόφασης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε περίπτωση που τα δύο μέρη δεν καταλήξουν σε συμφωνία με βάση την απόφαση της Χρηματοοικονομικής Επιτρόπου, θα μπορούν να απευθύνονται σε σύμβουλο αφερεγγυότητας. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης διαδικασίας αναστέλλονται οι εκποιήσεις για περίοδο 60 ημερών.
Επίσης, αλλάζουν και αυξάνονται οι περίοδοι για τα διάφορα χρονοδιαγράμματα, ενώ οι δανειολήπτες θα μπορούν να απευθυνθούν νωρίτερα στην Επίτροπο, αφού λάβουν την ειδοποίηση Τύπου «ΙΑ». Σημειώνεται ότι μέσω της εξώδικης διαδικασίας της Επιτρόπου, αλλά και της αλλαγής των χρονοδιαγραμμάτων, θα παγώνει ο νόμος για τους πλειστηριασμούς για περίοδο τεσσάρων μηνών.
Η νέα διαδικασία στον Φορέα Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών θα αρχίσει την 1η Ιουνίου 2026 και για τον σκοπό αυτό θα προωθηθεί και ενημερωτικό υλικό στους οφειλέτες. Πάντως, σε όλες τις περιπτώσεις αναστολής του νόμου για τις εκποιήσεις και με τις δύο διαδικασίες, οι τόκοι των δανείων συνεχίζουν να τρέχουν.
Το πλαίσιο αφερεγγυότητας
Οι άλλες τρεις νομοθετικές ρυθμίσεις, που αποτελούν προϊόν κομματικών προτάσεων, θα μπορούν να λειτουργούν τόσο πριν από τη διαδικασία εκποίησης όσο και μετά. Για παράδειγμα, με τη νομοθεσία που προήλθε από τους Οικολόγους, διατηρείται η υποχρέωση ώστε η τιμή του πλειστηριασμού να μην μπορεί να τεθεί κάτω από το 50% της αγοραίας αξίας του ακινήτου.
Με την άλλη πρόταση των Οικολόγων, περί Αφερεγγυότητας Φυσικών Προσώπων, Προσωπικών Σχεδίων Αποπληρωμής και Διατάγματος Απαλλαγής Οφειλών, ενδυναμώνεται η θέση των οφειλετών και αίρονται στρεβλώσεις. Επιπλέον, για όσα αφερέγγυα πρόσωπα ενταχθούν στα σχέδια, η αξία της κύριας κατοικίας αυξάνεται στις €400 χιλ.
Όσον αφορά τη νέα νομοθεσία που προήλθε από το ΕΛΑΜ, απαγορεύεται στους πιστωτές να απαιτούν πρόσθετες εξασφαλίσεις από τους δανειολήπτες, όταν η υποθήκη του ακινήτου που εξασφαλίζει το στεγαστικό δάνειο, σε συνδυασμό με την πιστοληπτική ικανότητα, υπερκαλύπτει το ποσό του δανείου.
Οι μισοί νόμοι στο Ανώτατο
Στις 6 Απριλίου η Βουλή είχε εγκρίνει συνολικά 12 νομοθετήματα που τροποποιούσαν τους νόμους για τις εκποιήσεις, τους εγγυητές και το πλαίσιο αφερεγγυότητας. Από αυτά, αφού πέρασαν από χίλια μύρια κύματα, εφαρμόζονται τα έξι. Και αυτό, γιατί τα υπόλοιπα κρίθηκαν αντισυνταγματικά και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προχώρησε σε αναφορά στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Αναλυτικά, τρεις από τις δώδεκα νομοθεσίες δημοσιεύθηκαν, μετά την έγκρισή τους, στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας. Αφορούσαν τα δύο κυβερνητικά νομοσχέδια, καθώς και την πρόταση νόμου των Οικολόγων, σύμφωνα με την οποία η τιμή του πλειστηριασμού δεν μπορεί να τεθεί κάτω από το 50% της αγοραίας αξίας του ακινήτου.
Άλλες τρεις κομματικές προτάσεις δημοσιεύθηκαν μετά την αποδοχή της αναπομπής των νόμων, αφού προηγουμένως έγιναν οι απαιτούμενες τροποποιήσεις. Τέσσερις νομοθεσίες οδηγήθηκαν απευθείας με αναφορά στο Δικαστήριο, ενώ άλλες δύο είχαν την ίδια τύχη μετά την αναπομπή τους στη Βουλή.
Συνταγματικοί σκόπελοι
Οι νομοθεσίες που αναφέρθηκαν στο Ανώτατο προβλέπουν, μεταξύ άλλων, περιορισμό της ευθύνης των εγγυητών, ώστε να μην υπερβαίνει το αρχικό ποσό δανείου σε περίπτωση εκποίησης ή ανάκτησης ενυπόθηκου ακινήτου.
Περιλαμβάνουν επίσης υποχρέωση του ενυπόθηκου δανειστή να εξαντλήσει όλα τα μέσα εναντίον του πρωτοφειλέτη πριν στραφεί κατά των εγγυητών, καθώς και διαγραφή του υπολοίπου οφειλής μετά την εκποίηση, εάν τα έσοδα δεν καλύπτουν το σύνολο του δανείου και των τόκων.
Στις νομοθεσίες περιλαμβάνεται ακόμη αναστολή εκποιήσεων κύριας κατοικίας αξίας έως €350.000 μέχρι το τέλος του έτους. Έγινε επίσης αναφορά της ρύθμισης με την οποία οι οφειλέτες θα είχαν πρόσβαση στη Δικαιοσύνη για καταχρηστικές ρήτρες και για το ύψος του χρέους.
Επίσης, το Δικαστήριο θα δώσει τη λύση στην πρόταση με την οποία απαγορεύεται στις τράπεζες να επιβάλλουν επιπλέον τόκους σε περίπτωση κατά την οποία το οφειλόμενο ποσό πιστωτικής διευκόλυνσης, περιλαμβανομένων των τόκων, ανέρχεται στο διπλάσιο του αρχικού χρέους.
