Η Κύπρος και η Λιθουανία έχουν περισσότερα κοινά από όσα φαίνονται με την πρώτη ματιά και μπορούν να αναζητήσουν νέους τρόπους συνεργασίας, ιδιαίτερα στους τομείς του τουρισμού και της άμυνας, δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο Υπουργός Οικονομικών της Λιθουανίας, Κριστούπας Βαϊτιεκούνας.
Ο Λιθουανός υπουργός βρέθηκε στη Λευκωσία για την άτυπη συνάντηση του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων, ECOFIN, στις 22 και 23 Μαΐου, εκφράζοντας παράλληλα αισιοδοξία για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και επαναλαμβάνοντας τη στήριξη της χώρας του προς την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή της πορεία.
Αναφερόμενος στην ατζέντα της άτυπης συνάντησης, ο κ. Βαϊτιεκούνας είπε ότι στο επίκεντρο βρίσκονται η παγκόσμια οικονομική κατάσταση, η πετρελαϊκή κρίση, η δημοσιονομική σταθερότητα των ευρωπαϊκών χωρών και τα μέτρα για την αντιμετώπιση της αύξησης στις τιμές των καυσίμων, σε περίπτωση που δεν υπάρξει αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της προσιτής στέγασης, το οποίο χαρακτήρισε σημαντικό για όλες τις δυτικές χώρες και ειδικά για τη Λιθουανία, όπου οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί ραγδαία, κυρίως στις μεγάλες πόλεις και στην πρωτεύουσα Βίλνιους.
Κοινός μηχανισμός για την ενέργεια
Ερωτηθείς για το τι μπορεί να πράξει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε συντονισμένο επίπεδο για τις τιμές της ενέργειας, ο Λιθουανός υπουργός ανέφερε ότι θα μπορούσε να υπάρξει ένας ενιαίος μηχανισμός για όλα τα κράτη μέλη.
Όπως είπε, η ΕΕ μπορεί να προσφέρει τεχνογνωσία και να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανταλλάξουν τις καλύτερες πρακτικές για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Υπενθύμισε, επίσης, τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για πιο στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, αντί για ευρείες και δαπανηρές παρεμβάσεις με περιορισμένη επίδραση στις τιμές.
Ο κ. Βαϊτιεκούνας ανέφερε ακόμη ότι υπάρχουν συζητήσεις για φόρο επί έκτακτων εσόδων στα διυλιστήρια, αλλά και για ενδεχόμενα μέτρα που θα επιτρέπουν ρήτρα εξαίρεσης για ορισμένες δαπάνες.
Συνδέοντας το θέμα με τις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, σημείωσε ότι η Λιθουανία αναπροσαρμόζει τα επενδυτικά της προγράμματα, κατευθύνοντας περισσότερους πόρους στην ενεργειακή ανεξαρτησία, στις ανανεώσιμες πηγές και στην αποθήκευση ενέργειας. Όπως ανέφερε, στόχος της χώρας είναι έως το 2028 να παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση καταναλώνει.
Σταθερή στήριξη στην Ουκρανία
Για την κατάσταση στην Ουκρανία, ο Λιθουανός Υπουργός Οικονομικών δήλωσε ότι ο πόλεμος που διεξάγει η Ρωσία είναι πόλεμος εναντίον όλων των δυτικών χωρών, του τρόπου ζωής τους, της ελευθερίας τους και των αξιών τους.
Ο ίδιος τόνισε ότι η Λιθουανία συνεχίζει να στηρίζει την Ουκρανία και θα ήθελε να δει ταχύτερη ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανέφερε ότι η Ουκρανία έχει επιτελέσει σημαντικό έργο στις μεταρρυθμίσεις, σημειώνοντας πως πρέπει να συνεχιστούν, αλλά και ότι η ΕΕ οφείλει να προσφέρει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα ένταξης.
Σύμφωνα με τον κ. Βαϊτιεκούνας, η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι προς αμοιβαίο συμφέρον. Για την Ουκρανία, όπως είπε, σημαίνει οικονομική ευημερία, ενώ για την Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει ασφάλεια, άμυνα και τεχνογνωσία σε ζητήματα πολέμου.
Το πρόγραμμα SAFE και η αμυντική βιομηχανία
Αναφερόμενος στο πρόγραμμα SAFE της ΕΕ, ο Λιθουανός υπουργός είπε ότι η χώρα του το χαιρετίζει, καθώς το θεωρεί ιδιαίτερα επωφελές. Όπως ανέφερε, η Λιθουανία υπολογίζει ότι θα λάβει περίπου 6,4 δισ. ευρώ μέσω του μηχανισμού δανεισμού.
Ο κ. Βαϊτιεκούνας σημείωσε ότι το πρόγραμμα προσφέρει χαμηλότερο επιτόκιο και εκτίμησε ότι, σε βάθος δεκαετίας, η Λιθουανία θα μπορούσε να εξοικονομήσει περίπου 250 εκατ. ευρώ σε πληρωμές τόκων, εφόσον αξιοποιήσει τον μηχανισμό.
Το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων, σύμφωνα με τον ίδιο, θα κατευθυνθεί στην ανάπτυξη των λιθουανικών ενόπλων δυνάμεων, ενώ μικρότερο μέρος θα αξιοποιηθεί για στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η αμυντική βιομηχανία αρχίζει να αναπτύσσεται στη Λιθουανία, με τη στήριξη της εθνικής τράπεζας ανάπτυξης της χώρας. Χαρακτήρισε τον τομέα υψηλής προστιθέμενης αξίας και ευκαιρία, η αξιοποίηση της οποίας θα εξαρτηθεί από το πόσο ενεργά θα εργαστεί η χώρα.
Αισιοδοξία και ανησυχίες για το νέο ΠΔΠ
Για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο Λιθουανός υπουργός δήλωσε συγκρατημένα αισιόδοξος. Όπως είπε, υπάρχουν ανησυχίες για πιθανή υποβάθμιση, ωστόσο, με βάση την εικόνα που υπάρχει σήμερα, το πλαίσιο εμφανίζεται αρκετά ενθαρρυντικό.
Σημείωσε ότι μία από τις προτεραιότητες του επόμενου ΠΔΠ αφορά την άμυνα και την ασφάλεια, εκτιμώντας ότι περίπου το 10% έως 12% των συνολικών κονδυλίων συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με αυτούς τους τομείς.
Την ίδια ώρα, εξέφρασε ανησυχία για τα ταμεία συνοχής και τη γεωργία, σημειώνοντας ότι, παρά τη βελτίωση σε ονομαστική αξία σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα, η αγοραστική δύναμη του νέου πλαισίου παραμένει ουσιαστικά ίδια. Εάν υπάρξουν περικοπές, πρόσθεσε, το πλαίσιο θα καταστεί μικρότερο από το προηγούμενο, γεγονός που θα έδειχνε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν γίνεται πιο ενωμένη και ισχυρή.
Τα κοινά σημεία Κύπρου και Λιθουανίας
Μιλώντας για τις σχέσεις Κύπρου και Λιθουανίας, ο κ. Βαϊτιεκούνας ανέφερε ότι οι δύο χώρες είναι παραμεθόριες περιοχές, αντιμετωπίζουν απειλές από drones στο έδαφός τους και έχουν οικονομίες στις οποίες ο χρηματοπιστωτικός τομέας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.
Εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι επιχειρήσεις και οι λαοί των δύο χωρών μπορούν να αναπτύξουν στενότερη συνεργασία, ιδίως στον τουρισμό και την άμυνα, τονίζοντας ότι θα ήταν αμοιβαία επωφελές να γνωρίσουν καλύτερα η μία χώρα την άλλη.
Ο Λιθουανός υπουργός είπε ακόμη ότι η χώρα του παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, σημειώνοντας ότι η Λιθουανία επιθυμεί να βλέπει την περιοχή σταθερή και ευημερούσα.
Όπως ανέφερε, το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής στρέφεται σήμερα στο Ιράν και στην κρίση του Ορμούζ, καθώς οι εξελίξεις έχουν αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις. Πρόσθεσε ότι, όπως και η Κύπρος, η Λιθουανία έχει ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία, η οποία όμως επιβραδύνεται και δέχεται πιέσεις στασιμοπληθωρισμού.
Προτεραιότητα η Ουκρανία για τη λιθουανική προεδρία
Αναφερόμενος στη Λιθουανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2027, ο κ. Βαϊτιεκούνας είπε ότι η Ουκρανία θα αποτελέσει πολιτική προτεραιότητα.
Όπως ανέφερε, η Λιθουανία θα επιδιώξει να βοηθήσει την Ουκρανία στην ενταξιακή της πορεία, στις μεταρρυθμίσεις, στην ανοικοδόμηση και στις πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα η Ευρώπη πρέπει να μάθει από την εμπειρία των Ουκρανών.
Ο Λιθουανός υπουργός σημείωσε ότι οι Ουκρανοί πέρασαν πολύ δύσκολες στιγμές, αλλά αγωνίζονται για την ελευθερία, την ευημερία και τις ευρωπαϊκές αξίες που μοιράζονται με την υπόλοιπη Ευρώπη.
