Κεραυνός-Δαμιανός στη Βουλή: Δύσκολη η αναίρεση δεσμεύσεων της προηγούμενης Κυβέρνησης για GSI

Δύσκολα η Δημοκρατία θα μπορέσει, ακόμα και αν ήθελε κάποια στιγμή, να υπαναχωρήσει από τις δεσμεύσεις που ανέλαβε το 2021 η προηγούμενη Κυβέρνηση για τη συμμετοχή της Κύπρου στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας.

Αυτό διεμήνυσαν χθες οι Υπουργοί Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανού και Οικονομικών Μάκης Κεραυνός ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, η οποία εξέτασε την πορεία υλοποίησης του έργου Great Sea Interconnector, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις με την απόφαση για την απόκτηση του πλειοψηφικού πακέτου του GSI από τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο Meridiam.

Υπενθυμίζεται πως το 2021 η Κυβέρνηση Αναστασιάδη είχε εντάξει το GSI στο Σχέδιο Ανάκαμψης με €100 εκατ., εξασφαλίζοντας έγκριση για ισόποσο δάνειο από την ΕΕ για την κατασκευή του έργου.

Λόγω της εμπλοκής που ακολούθησε και την αγορά του έργου από τον ΑΔΜΗΕ, το 2023 η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη συμφώνησε το 2024 -μέσω Πλαισίου Συμφωνίας που υπέγραψαν οι τότε υπουργοί Ενέργειας Κύπρου και Ελλάδας- την παραχώρηση στον ΑΔΜΗΕ ποσού €125 εκατ. εντός πενταετίας, δηλαδή €25 εκατ. ετησίως για διάστημα πέντε χρόνων. Ωστόσο, η Δημοκρατία έχει καθυστερήσει την καταβολή στον ΑΔΜΗΕ ποσού €50 εκατ. που αφορά τα έτη 2025 και 2026.

Όπως ανέφερε χθες ο Υπουργός Ενέργειας ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής Επιτροπής, πρόκειται για πολύ περίπλοκο νομικό ζήτημα η τροποποίηση των προηγούμενων δεσμεύσεων. Από την πλευρά του, ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός διερωτήθηκε πώς μπορεί να διακοπούν οι δεσμεύσεις που έλαβε η προηγούμενη Κυβέρνηση, προσθέτοντας πως «ως χώρα της ΕΕ πρέπει να σεβόμαστε κάποιες αποφάσεις και δεσμεύσεις».

Εμπλοκή επενδυτών

Περί τα τέλη του 2026 αναμένεται η μελέτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την οικονομική βιωσιμότητα και το αναθεωρημένο κόστος του έργου, όπως είπε χθες ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός. Οι υπουργοί Οικονομικών και Ενέργειας απέρριψαν τις τοποθετήσεις βουλευτών περί διγλωσσίας της Κυβέρνησης.

Όπως εξήγησε ο Υπουργός Ενέργειας, εάν το κόστος διαφοροποιηθεί, θα πρέπει να διερευνηθεί η εμπλοκή νέων επενδυτών ή εξεύρεση άλλων πόρων για την κάλυψή του, ώστε να μην επιβαρυνθούν αλόγιστα οι Κύπριοι καταναλωτές.
Ο κ. Κεραυνός αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα εξεύρεσης επενδυτών και συμπράξεων. Σημαντική ήταν και η παρέμβαση του κ. Δαμιανού, ο οποίος σημείωσε πως τις επόμενες εβδομάδες θα εκδοθεί NAVTEX από την ελληνική πλευρά για τη συνέχιση των βυθοσκοπήσεων, με τη στήριξη και της γαλλικής κυβέρνησης προς το γαλλικό ερευνητικό σκάφος.

Πέραν των €1,9 δισ. το κόστος

Στο μεταξύ, άλλη μια ανησυχία που επιβεβαιώθηκε κατά τη χθεσινή συνεδρία ήταν πως το τελικό κόστος του GSI θα ξεπεράσει κατά πολύ τα €1,9 δισ. Όπως ανέφερε ο κ. Κεραυνός, το ποσό των €1,9 δισ. αφορά κατά κύριο λόγο το κόστος του καλωδίου, προσθέτοντας πως υπάρχουν άλλα κατασκευαστικά έργα, ασφαλιστικές καλύψεις, αποθήκες και ανάγκες συντήρησης, που θα ανεβάσουν σημαντικά το τελικό κόστος. Όπως είπε, όλα αυτά εξετάζονται στο πλαίσιο της επικαιροποίησης της μελέτης βιωσιμότητας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Ο πρόεδρος της ΡΑΕΚ Πόλυς Λεμονάρης σημείωσε πως η κεφαλαιουχική δαπάνη του έργου ανέρχεται στα €1,9 δισ. Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της ΡΑΕΚ Άλκης Φιλίππου ανέφερε πως πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό έργο για την Κύπρο, ωστόσο υπάρχουν ερωτήματα κατά πόσο η Κύπρος θα συμμετέχει ή όχι στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI.

«Εάν μείνουν ως έχουν τα πράγματα, ο έλεγχος και η διαχείριση του καλωδίου δεν θα ανήκει σε Κύπριους», ανέφερε, σημειώνοντας πως άλλο είναι το ποσοστό ιδιοκτησίας και άλλο ο τρόπος συμμετοχής της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το μέλος της ΡΑΕΚ Άκης Χατζηγεωργίου δήλωσε πως είναι «αφέλεια να πιστεύει κανείς ότι το καλώδιο θα κοστίσει μόνο €1,9 δισ.». Όπως είπε, το έργο, εφόσον υλοποιηθεί, προγραμματίζεται να λειτουργήσει από το 2031 και μετά. Είπε επίσης πως οι επενδύσεις που προωθούνται στην Κύπρο σε σχέση με την ενέργεια δεν θα οδηγήσουν σε μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση πως το κόστος του έργου υπολογίζεται σήμερα κοντά στα €3 δισ.