Η πρόταση του Προέδρου Χριστοδουλίδη για μια δομημένη διαδικασία ενεργοποίησης του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγινε δεκτή από τους ηγέτες της ΕΕ. Κατά την πρώτη ημέρα του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που ολοκληρώθηκε γύρω στα μεσάνυκτα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο: την ετοιμασία ενός προσχεδίου για τη δομημένη διαδικασία ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας στήριξης.
Σύμφωνα με πηγές που ήταν κοντά στη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του δείπνου των Ευρωπαίων ηγετών στη μαρίνα της Αγίας Νάπας, δύο ήταν τα σημαντικά σημεία που αφορούσαν τις πρωτοβουλίες της Λευκωσίας:
Πρώτον, όσον αφορά το άρθρο 42.7, οι ηγέτες της ΕΕ αποδέχθηκαν την πρόταση του Προέδρου Χριστοδουλίδη. Συμφωνήθηκε να αρχίσει ο σχεδιασμός με συγκεκριμένες παραμέτρους (blueprint) που θα αφορούν την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου άρθρου.
Δεύτερον, για τα ζητήματα των γεωπολιτικών εξελίξεων και τη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί σήμερα στη Λευκωσία με χώρες της περιοχής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαρακτήρισαν εξαιρετική την πρωτοβουλία της Κύπρου να προσκληθούν περιφερειακοί ηγέτες και να διεξαχθεί διάλογος για τις εξελίξεις και την ενίσχυση της συνεργασίας στην αντιμετώπιση των προκλήσεων και των συνεπειών της κρίσης με το Ιράν.
Αναχωρώντας από το συνεδριακό κέντρο στη μαρίνα Αγίας Νάπας, λίγο μετά τα μεσάνυκτα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δεν θέλησε να προβεί σε δηλώσεις. Παρέπεμψε τους δημοσιογράφους στη δημοσιογραφική διάσκεψη που θα δώσει αργότερα σήμερα μαζί με τους Προέδρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Επιτεύχθηκε ο στόχος που τέθηκε εξ αρχής
Στόχος της Λευκωσίας ήταν εξ αρχής να ανοίξει η συζήτηση για το πώς και υπό ποιες συνθήκες ενεργοποιείται το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ. Η διαδικασία περιλαμβάνει πρακτικά βήματα για το επηρεαζόμενο κράτος μέλος, θεσμικά εδραιωμένη διαδικασία λήψης απόφασης, σαφή διοχέτευση του αιτήματος για συνδρομή και ουσιαστική αντιστοιχία ανάμεσα στα μέσα που ένα κράτος μέλος χρειάζεται και σε αυτά που τα υπόλοιπα κράτη μέλη μπορούν να διαθέσουν.
Ουσιαστικά πρόκειται για ανάλογη διαδικασία με αυτήν που ακολουθείται σε περίπτωση έκτακτων αναγκών, όπου ένα κράτος μέλος της ΕΕ ζητά ευρωπαϊκή συνδρομή για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης — όπως π.χ. πυρκαγιές ή πλημμύρες. Στις περιπτώσεις αυτές το κράτος που αιτείται συνδρομή καταγράφει συγκεκριμένες ανάγκες και αναλόγως τα άλλα κράτη μέλη προσφέρουν βοήθεια.
Η Λευκωσία επιδιώκει να διατηρηθεί το ζήτημα στην ευρωπαϊκή ατζέντα, με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής ανταπόκρισης σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας από οποιοδήποτε κράτος μέλος.
Κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου, οι ηγέτες ασχολήθηκαν με τις μεγάλες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο επίκεντρο τέθηκαν η Ουκρανία, η ευρύτερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, οι επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας, καθώς και η ανάγκη να αποκτήσει ουσιαστικό και επιχειρησιακό περιεχόμενο η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
Η φυσική παρουσία του Προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έδωσε την ευκαιρία να αναδειχθεί η ταχεία και ουσιαστική εργασία που έχει γίνει σε επίπεδο Κυπριακής Προεδρίας για την υλοποίηση των σχετικών ευρωπαϊκών αποφάσεων.
Η δήλωση Χριστοδουλίδη
Σε δήλωσή του στους δημοσιογράφους κατά την άφιξή του στη μαρίνα Αγίας Νάπας, όπου διεξάγεται το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο — το πρώτο υπό Κυπριακή Προεδρία —, ο Πρόεδρος είπε ότι τις δύο αυτές μέρες τα θέματα προς συζήτηση επιβεβαιώνουν τις προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας.
Για το 42.7, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τόνισε πως «τώρα είναι η ώρα, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις, να δώσουμε ουσία μέσα από συγκεκριμένες ενέργειες και πράξεις στον κοινό μας στόχο για επίτευξη της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ».
Απαντώντας σε ερώτηση, είπε ότι ως Προεδρία έχουν συγκεκριμένες προτάσεις, εκφράζοντας βεβαιότητα ότι υπάρχουν προτάσεις και από πλευράς της Επιτροπής αλλά και άλλων κρατών μελών: «Τι γίνεται όταν ένα κράτος ενεργοποιήσει το συγκεκριμένο Άρθρο; Για παράδειγμα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η περιοχή στην οποία βρίσκεται το συγκεκριμένο κράτος, ποια κράτη μπορούν να βοηθήσουν άμεσα, τι είδους βοήθεια χρειάζεται, διότι η βοήθεια εξαρτάται άμεσα τόσο από τις δυνατότητες του κράτους όσο και από τις απειλές που δέχεται κ.τ.λ.».
Σήμερα όλες οι ανακοινώσεις
Μετά το πέρας του δείπνου στην Αγία Νάπα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποχώρησαν χωρίς να προβούν σε δηλώσεις. Πέραν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, που παρέπεμψε στη σημερινή δημοσιογραφική διάσκεψη, και η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρέπεμψε στις ανακοινώσεις που θα γίνουν από την Κομισιόν αναφορικά με τις αποφάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τον πόλεμο στο Ιράν.
Αξιοσημείωτο ήταν ότι οι ηγέτες της Γερμανίας και της Ιταλίας παρέμειναν στο συνεδριακό κέντρο ενώ όλοι οι υπόλοιποι είχαν ήδη αποχωρήσει. Μετά από περίπου δέκα λεπτά εξήλθαν κι αυτοί, συνεχίζοντας τη συζήτησή τους καθώς κατευθύνονταν προς τα οχήματά τους.
Το πρόγραμμα της σημερινής ημέρας
Η δεύτερη και τελευταία ημέρα εργασιών του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα πραγματοποιηθεί στο συνεδριακό κέντρο «Φιλοξενία» στη Λευκωσία. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, οι ηγέτες της ΕΕ θα φτάσουν στο «Φιλοξενία» μεταξύ 8.35 και 9.15, όπου θα τους υποδεχθεί ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.
Οι εργασίες θα ξεκινήσουν στις 9.30 με ανταλλαγή απόψεων ανάμεσα στους ηγέτες της ΕΕ και την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα. Στις 10.00 θα αρχίσει η κύρια συνεδρίαση, με αντικείμενο το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, και θα διαρκέσει περίπου δύο ώρες. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί δημοσιογραφική διάσκεψη των Χριστοδουλίδη, Κόστα και φον ντερ Λάιεν.
Στις 12.50, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα υποδεχθεί τους περιφερειακούς εταίρους. Η συνάντηση με τους ηγέτες θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο γεύματος εργασίας, που υπολογίζεται να διαρκέσει περίπου δύο ώρες. Με το πέρας της, θα γίνουν δηλώσεις και οι εργασίες του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα ολοκληρωθούν στις 4.30 το απόγευμα.
