Η Λευκωσία κατάφερε να διεκδικήσει και να κερδίσει ένα πρωταγωνιστικό ρόλο στις σχέσεις των χωρών της περιοχής με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και το αντίθετο. Από την επιστολή του Προέδρου Χριστοδουλίδη τον Ιούλιο του 2025 μέχρι και την παρουσία Αούν στη σύνοδο της Λευκωσίας, η Κύπρος έθεσε τον Λίβανο ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα και καθιερώθηκε ως κεντρικός κόμβος στις σχέσεις ΕΕ–Λιβάνου.

Η επιστολή που άνοιξε το δρόμο

Στις 14 Ιουλίου 2025, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης απέστειλε επιστολή προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (με κοινοποίηση προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα). Το περιεχόμενο της επιστολής, την οποία είδε ο «Φιλελεύθερος» και αποκαλύπτεται για πρώτη φορά, δείχνει πώς η Λευκωσία κινήθηκε προκειμένου να βοηθήσει τον Λίβανο και συνάμα να φέρει την ΕΕ κοντά του.

Η επιστολή Χριστοδουλίδη στάλθηκε λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη Ζοζέφ Αούν στη Λευκωσία. Η επίσκεψη αυτή ακολούθησε τρεις προηγούμενες συναντήσεις: την επίσκεψη Χριστοδουλίδη στη Βηρυτό στις 10 Ιανουαρίου 2025 – ημέρα ανάληψης καθηκόντων του Αούν –, την τετραμερή σύνοδο στο Παρίσι στις 28 Μαρτίου, και βεβαίως την κοινή επίσκεψη Χριστοδουλίδη–φον ντερ Λάιεν στη Βηρυτό τον Μάιο του 2024 – την πρώτη επίσκεψη Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη χώρα. Κατά τη συνάντηση στη Λευκωσία, ο Αούν εξέφρασε τη «βαθύτατη εκτίμησή» του για εκείνη την κοινή επίσκεψη και για το πακέτο στήριξης του 1 δισ. ευρώ που ανακοινώθηκε τότε.

Με αφετηρία αυτές τις επαφές, ο Χριστοδουλίδης απηύθυνε στη φον ντερ Λάιεν ένα κεντρικό αίτημα: η ΕΕ να προχωρήσει στην αποπεράτωση «Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης με τον Λίβανο». Στην επιστολή τόνιζε ότι ο Αούν «καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για τη συγκρότηση σταθερής κυβέρνησης και την εφαρμογή των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων» – μεταρρυθμίσεων τις οποίες ο ίδιος ο Χριστοδουλίδης τον «ενθάρρυνε θερμά να προωθήσει». Παράλληλα, υπογράμμιζε ότι η εκταμίευση της πρώτης δόσης των 500 εκατ. ευρώ ήταν «ζωτικής σημασίας» για τον Λίβανο.

Η επιστολή περιείχε και ευρύτερο πολιτικό επιχείρημα: «Η αποτελεσματική στήριξη της Νότιας Γειτονίας», έγραφε ο Χριστοδουλίδης, «είναι υψίστης σημασίας, όχι μόνο για την ίδια την περιοχή αλλά και για την Ένωση». Και κατέληγε: «Η ΕΕ μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στις εξελίξεις της άμεσης γειτονίας της». Ανέφερε επίσης ότι ο Αούν επιθυμούσε έντονα την επίσκεψή του στις Βρυξέλλες σε συνέχεια πρόσκλησης που είχε λάβει.

Ένα πλαίσιο με βάθος δεκαετιών

Η κυπριακή πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα πλαίσιο μακρόχρονης σχέσης ΕΕ–Λιβάνου. Οι σχέσεις διέπονται από τη Συμφωνία Σύνδεσης που τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο του 2006, ενώ από το 2011 έως σήμερα η ΕΕ έχει διαθέσει συνολικά άνω των 3,5 δισ. ευρώ σε βοήθεια – κυρίως για την αντιμετώπιση της συριακής προσφυγικής κρίσης και τη στήριξη ευάλωτων Λιβανέζων. Τον Νοέμβριο του 2025, στην 30ή επέτειο της Διακήρυξης της Βαρκελώνης, η ΕΕ και οι εταίροι της Νότιας Μεσογείου ανακοίνωσαν το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο – το νέο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με την περιοχή – με το πρώτο Σχέδιο Δράσης να παρουσιάζεται στις 17 Απριλίου 2026.

Αλυσιδωτές εξελίξεις

Τους επόμενους μήνες, η διπλωματική κίνηση επιταχύνθηκε. Τον Δεκέμβριο του 2025, πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά σε οκτώ χρόνια Σύνοδος του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ–Λιβάνου στις Βρυξέλλες. Τον Ιανουάριο του 2026, η φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα επισκέφθηκαν από κοινού τη Βηρυτό – η δεύτερη επίσκεψη Προέδρου της Επιτροπής στη χώρα, η πρώτη δε του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – ανακοινώνοντας ότι το δεύτερο σκέλος του πακέτου (500 εκατ. ευρώ για 2026–2027) βρίσκεται υπό προετοιμασία.

Η Λευκωσία στο κέντρο

Στη Σύνοδο Κορυφής της Λευκωσίας, ο Χριστοδουλίδης ανακοίνωσε ότι η Κύπρος θα αναλάβει πρωτοβουλία για την έναρξη των διαπραγματεύσεων Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Λιβάνου στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας. «Χαίρομαι για τη Διακήρυξη του Συμβουλίου Σύνδεσης που αναφέρεται στην έναρξη συζητήσεων μεταξύ ΕΕ και Λιβάνου και διαβεβαιώ ότι η Κύπρος θα ηγηθεί σε αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η φον ντερ Λάιεν, με τον Αούν δίπλα της στο βήμα, επιβεβαίωσε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα στη Μέση Ανατολή ενόσω ο Λίβανος βρίσκεται στις φλόγες» και επανέλαβε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να αναπτύξει περαιτέρω την εταιρική της σχέση με τη χώρα.