Διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τον πιθανό ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά και ισχυρή στήριξη για συνέχιση της πίεσης προς τη Μόσχα μέσω νέων κυρώσεων, καταγράφηκαν κατά την Άτυπη Σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ (Gymnich), που πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό στις 27 και 28 Μαΐου υπό την προεδρία του Υπουργού Εξωτερικών Κωνσταντίνου Κόμπου και της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Κάγια Κάλας.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν επίσης οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια στην περιοχή του Στενού του Ορμούζ, η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων και η μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές κατά τη συζήτηση για τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας καταγράφηκαν διαφορετικές εκτιμήσεις ως προς τον ρόλο της ΕΕ σε μελλοντική διαπραγματευτική διαδικασία.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αρκετά κράτη μέλη εξέφρασαν την άποψη ότι δεν είναι ακόμη η κατάλληλη στιγμή για διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, θεωρώντας ότι η Μόσχα δεν βρίσκεται σε ισχυρή θέση και πως η συνέχιση της πίεσης μέσω κυρώσεων παραμένει αναγκαία.
Διπλωματικές πηγές σημείωσαν επίσης ότι εκφράστηκαν επιφυλάξεις απέναντι σε μια πρόωρη συζήτηση για πιθανό ευρωπαϊκό διαμεσολαβητικό ρόλο, εάν δεν προηγηθεί σαφής κοινή ευρωπαϊκή θέση ως προς τους όρους, το πλαίσιο και τους στόχους μιας μελλοντικής διαδικασίας.
Η Κυπριακή Προεδρία εξέφρασε παράλληλα ετοιμότητα για έναρξη συζητήσεων σχετικά με 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, διαδικασία που θα πρέπει να ξεκινήσει από την αρμόδια επιτροπή της ΕΕ. Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της κυπριακής προεδρίας εγκρίθηκε το 20ό πακέτο κυρώσεων.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων εξετάστηκε επίσης η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, ιδιαίτερα σε ζητήματα άμυνας, ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Ιδιαίτερη έμφαση φέρεται να δόθηκε στις επιπτώσεις που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή στη ναυτιλία και στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές να εκφράζουν ανησυχία για το αυξημένο κόστος ασφάλισης των πλοίων στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ και για τις πιθανές συνέπειες στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εκφράστηκε προβληματισμός ότι ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης της κρίσης, η ομαλοποίηση στις θαλάσσιες μεταφορές και στις ασφαλιστικές καλύψεις ενδέχεται να απαιτήσει μεγάλο χρονικό διάστημα.
Κατά τη συζήτηση τέθηκαν επίσης ζητήματα που αφορούν πιθανές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες τροφίμων και λιπασμάτων, καθώς και ο κίνδυνος νέων μεταναστευτικών πιέσεων λόγω ευρύτερης αποσταθεροποίησης στην περιοχή.
Όπως σημείωσαν οι ίδιες πηγές, στο Gymnich συζητήθηκε επίσης το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων κατά του Ισραήλ. Σύμφωνα με τις διπλωματικές πηγές, διαμορφώθηκαν δύο βασικές προσεγγίσεις: η επιβολή εμπάργκο σε προϊόντα που προέρχονται από ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη και η επιβολή κυρώσεων σε συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα του Ισραήλ.
Κατά τις ίδιες πηγές, υπήρξε εκτίμηση ότι το δεύτερο μέτρο μπορεί να εφαρμοστεί ευκολότερα, ενώ το πρώτο παρουσιάζει σημαντικές νομικές και τεχνικές δυσκολίες.
Η Κυπριακή Προεδρία φαίνεται να αξιολογεί ως ιδιαίτερα επιτυχημένη τη διοργάνωση της άτυπης συνόδου, η οποία επιλέχθηκε να πραγματοποιηθεί στη Λεμεσό και για συμβολικούς λόγους.
Παράλληλα, θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική τη συμμετοχή των Υπουργών Εξωτερικών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο της προσπάθειας Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και της ΕΕ να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με σημαντικές περιφερειακές και παγκόσμιες δυνάμεις.
Iσχυρή ενότητα για υπεράσπιση συμφερόντων μας και άσκηση πίεσης προς Μόσχα λέει η Κάλας
Υπήρξε μια ισχυρή ενότητα σήμερα για την υπεράσπιση των ευρωπαϊκών συμφερόντων, την υποστήριξη της Ουκρανίας και την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στη Ρωσία, δήλωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος για την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας Κάγια Κάλας, μετά το Gymnich που πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ.
Στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ συμμετείχαν o Yπουργός Εξωτερικών Υποθέσεων της Ινδίας S. Jaishankar και ο ΥΠΕΞ της Σαουδικής Αραβίας Faisal bin Farhan Al Saud.
Στην ημερήσια διάταξη ήταν η Ουκρανία, η Γάζα, ο Λίβανος, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και η ευρωπαϊκή ασφάλεια, υπό το φως και εγγράφου που ετοίμασε και η κυκλοφόρησε η Κάγια Κάλας που περιγράφει τις βασικές απαιτήσεις της Ευρώπης προς τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των διεθνών συμφωνιών και της κυριαρχίας των γειτονικών κρατών.
Μιλώντας κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Κόμπο, η κ. Κάλας δήλωσε ότι είχαν πολύ ανοιχτές συζητήσεις, παρουσία των Υπουργών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας. Σημείωσε ότι ήταν καλό να ακούσουν τις απόψεις τους για την περιφερειακή κρίση «για να δούμε και τι περισσότερο μπορούμε να κάνουμε μαζί».
Η κ. Κάλας δήλωσε ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ είναι επικίνδυνη, επισημαίνοντας ότι τυχόν συμφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν πρέπει να ακολουθήσουν πιο βαθιές και λεπτομερείς συνομιλίες και για άλλα πολιτικά ζητήματα για την περιφερειακή ασφάλεια.
«Η ΕΕ μπορεί να συμβάλει με τεχνική εμπειρογνωμοσύνη όσον αφορά τις πυρηνικές συνομιλίες, για παράδειγμα. Η ΕΕ βοηθά στην προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, μεταξύ άλλων μέσω της επιχείρησης Ασπίδες», είπε.
Σχετικά με τον Λίβανο, είπε ότι η επιστροφή σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας είναι μια πραγματική πιθανότητα. Οι Υπουργοί συζήτησαν επίσης για τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Για την Ουκρανία η Ύπατη Εκπρόσωπος είπε ότι η Ρωσία εξακολουθεί να μην δείχνει πραγματικό ενδιαφέρον για την ειρήνη. Είπε ότι είχαν πραγματικά διεξοδικές συζητήσεις σχετικά με τις παραχωρήσεις που πρέπει να ζητήσει η Ευρώπη από τη Μόσχα και ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές της ΕΕ.
«Και ένα πράγμα είναι πολύ σαφές, η Ευρώπη δεν θα είναι ποτέ ουδέτερος μεσολαβητής μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, επειδή είμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας και βασιζόμαστε στα δικά μας βασικά συμφέροντα ασφαλείας», επεσήμανε.
Σημείωσε επίσης ότι η Ρωσία πρέπει να σταματήσει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς, τις κυβερνοεπιθέσεις και τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου σε όλη την Ευρώπη κάτι που απειλεί άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στις δικές του δηλώσεις ο Υπουργός Εξωτερικών είπε ότι είχαν μια πολύ ειλικρινή συζήτηση σχετικά με τις αρχές που θα πρέπει να καθοδηγούν τη θέση της ΕΕ για την Ουκρανία, βάσει του εγγράφου που ετοίμασε η κ. Κάλλας. «Και συνεχίζουμε με την πρόθεση και τη βούλησή μας να αυξήσουμε την πίεση στη Ρωσία», είπε.
Απαντώντας εξάλλου σε ερωτήσεις μετά την αρχική της τοποθέτηση η κ. Κάλας σημείωσε ότι θα πρέπει να υπάρξουν και παραχωρήσεις από τη ρωσική πλευρά, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ υπερασπίζεται τα συμφέροντα της Ευρώπης και τα συμφέροντα της Ουκρανίας, επειδή η Ουκρανία είναι ακριβώς μέρος της Ευρώπης. Είπε επίσης ότι είναι σαφές ότι όλες οι προσπάθειές τους πρέπει να είναι επικουρικές στις προσπάθειες των ΗΠΑ.
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το έγγραφο που κυκλοφόρησε από την ΕΕ, ο Κύπριος Υπουργός είπε ότι το έγγραφο περιλαμβάνει πολύ συγκεκριμένες αρχές, διευκρινίζοντας ότι δεν βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων. «Η ΕΕ δεν έχει τοποθετηθεί ως μεσολαβητής. Έχει λάβει σαφή θέση, επειδή [η κρίση] επηρεάζει τα συμφέροντά της για την ασφάλεια και άλλα θέματα», είπε.
Σχετικά με το θέμα του μεσολαβητή, η κ. Κάλας είπε ότι είναι πολύ σημαντικό να πιέσουμε την Ουκρανία και τη Ρωσία να μιλήσουν μεταξύ τους «γιατί υπάρχουν τόσα πολλά ζητήματα για τα οποία μόνο αυτές μπορούν να αποφασίσουν και κανείς άλλος».
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, η ‘Υπατη Εκπρόσωπος αναφέρθηκε στην επιχείρηση Ασπίδες που βρίσκεται σε εξέλιξη, λέγοντας ότι πρόκειται για αμυντική επιχείρηση και μόλις τελειώσουν οι εχθροπραξίες, είναι πρόθυμοι να στρατολογήσουν τα πλοία και να τα συνοδεύσουν έξω από το Στενό.
Για το ίδιο θέμα, ο Κύπριος Υπουργός είπε ότι μετά το τέλος του πολέμου, πρέπει να φροντίσουμε και το θέμα των αγορών «επειδή φαίνεται ότι οι αγορές δεν θα επανέλθουν στο φυσιολογικό που ήταν πριν από τον πόλεμο σύντομα».
Η κ. Κάλας ρωτήθηκε επίσης για το Άρθρο 42(7) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είπε ότι ο τελικός στόχος είναι να καταλήξουμε σε ένα είδος εγχειριδίου για το πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το Άρθρο, επισημαίνοντας ότι έχουμε διαφορετικά σενάρια, πχ ένα σενάριο στο οποίο δέχεται επίθεση ένα μέλος του ΝΑΤΟ που είναι επίσης μέλος της Ευρώπης ή ένα σενάριο όπου δέχεται επίθεση ένα μέλος της ΕΕ που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
ΚΥΠΕ
