«Ο αχόρταγος» του Δημήτρη Ψαθά σε σκηνοθεσία Μαριάννας Καυκαρίδου στο Σατιρικό Θέατρο. 

Μπορούμε ανεπιφύλακτα να υποστηρίξουμε ότι η θεατρική παράσταση «Ο αχόρταγος» του Δ. Ψαθά που παρουσιάζει το Σατιρικό Θέατρο είναι ένα τυπικό παράδειγμα του πόσα μπορεί να επιτύχει η σκηνοθεσία όταν επικεντρώνεται στην υποκριτική τέχνη και δεν αναλώνεται σε εξεζητημένα ευρήματα ή σε ανώφελους νεωτερισμούς. Από αυτή την άποψη η σκηνοθετική γραμμή της Μαριάννας Καυκαρίδου έδωσε την ευκαιρία στους ηθοποιούς της παράστασης να καταθέσουν τον καλύτερο εαυτό τους επί σκηνής και να υποδυθούν με επιτυχία τα δραματικά πρόσωπα.

Ο πρωταγωνιστής Ανδρέας Ρόζου, με έμφυτα χαρίσματα κωμικού ηθοποιού, απέδωσε με αληθοφάνεια τον άπληστο Χρήστο Χρυσαφή και την αλματώδη πορεία του από την ανέχεια και την αφάνεια, στον πλούτο και στην κοινωνική επιφάνεια. Τα υπόλοιπα δραματικά πρόσωπα «ζωντάνεψαν» στη σκηνή χάρη στη λιτή και απέριττη σκηνική παρουσία ηθοποιών, όπως η Έλενα Ευσταθίου, ο Βασίλης Μιχαήλ, ο Σπύρος Γεωργίου και άλλοι.

Περισσότερο πληθωρική και ώς έναν βαθμό στυλιζαρισμένη ήταν η επί σκηνής παρουσία των δύο θυγατέρων του εργοστασιάρχη Μιχάλη Καπάνταη, της Λένας και της Ντίνας, τις οποίες υποδύονται η Σκεύη Ανδρέου και η Γεωργία Νικολάου, αντίστοιχα. Η διαφοροποίηση αυτή ήταν, κατά την άποψή μας, σκόπιμη και εύλογη, δεδομένου ότι εξυπηρετούσε την ανάδειξη των χαρακτήρων αλλά και του τύπου της νεαρής πλούσιας κόρης, από μια αστική οικογένεια. 

Τα σκηνικά και τα κοστούμια του Λάκη Γενεθλή, λιτά και απέριττα, υπηρέτησαν κατά τον καλύτερο τρόπο το σκηνικό αποτέλεσμα. Ειδικότερα, η επιλογή για λιτά έπιπλα που παρέπεμπαν αφενός στο εργοστάσιο και αφετέρου στην οικία του Μ. Καπάνταη ήταν εύστοχη και λειτουργική. Τα σκηνικά αυτά αντικείμενα, λειτουργούν ως σύμβολα των χώρων που αναπαριστούν. Με άλλα λόγια, η σκηνογραφία λειτούργησε στο επίπεδο της αφαίρεσης και όχι στο επίπεδο της ρεαλιστικής αναπαράστασης των σκηνικών χώρων και αντικειμένων. 

Όλα τα πιο πάνω στοιχεία συνέτειναν ώστε οι θεατές να μετέχουν της θεατρικής πράξης. Επιπλέον, οι κοινωνικοπολιτικές νύξεις και αναφορές, με σαφείς υπαινιγμούς για τη σύγχρονη πραγματικότητα είχαν ως αποτέλεσμα τη διατήρηση του αμείωτου ενδιαφέροντος των θεατών για τα επί σκηνής δρώμενα. 

Το αναποδογύρισμα των αξιών, καθώς και η σχετικιστική ηθική του αχόρταγου αποτυπώθηκαν άρτια στην υπό σχολιασμό θεατρική παράσταση. Η τροφή, ο έρωτας, το χρήμα, η δόξα και η εξουσία είναι οι κυριότερες αξίες που πρόσκαιρα ενστερνίζεται ο αχόρταγος, για να τις εγκαταλείψει τη μία μετά την άλλη, στον βωμό της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής αναρρίχησης. Ας σημειωθεί τέλος, ότι η επιτυχία της θεατρικής αυτής παράστασης κρίνεται και από το γεγονός ότι δεν εγκλωβίστηκε στις τεχνικές και τις νόρμες της ομώνυμης κινηματογραφικής διασκευής (1967, σκηνοθεσία Δημήτρης Δαδήρας).

Η σκηνοθετική αυτή επιλογή προσγράφεται στα θετικά στοιχεία της παράστασης, δεδομένου ότι η πρόσμειξη του θεατρικού και του κινηματογραφικού κώδικα δύσκολα οδηγεί σε γόνιμη και επιτυχή σύζευξη. 

* Ο Λεωνίδας Γαλάζης είναι διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας