«Προηγείται πάντα η έμπνευση. Η αρχική ιδέα. Αν δεν υπάρχει αυτή δεν υπάρχει καμιά ιστορία. Αυτή είναι το πιο βασικό, η απαρχή».
Ποια είναι η διαφορά του διηγήματος από τα υπόλοιπα είδη του γραπτού λόγου; Καταρχήν δεν υπάρχει μια εκδοχή διηγήματος, αλλά άπειρες. Ωστόσο βασικά χαρακτηριστικά του είδους είναι και πρέπει να είναι συνήθως τα εξής: η μικρή έκταση – από ένα όριο και πέρα πάμε στη νουβέλα και στο μυθιστόρημα. Η αφαίρεση – δηλαδή τα πάντα παρουσιάζονται πιο ελλειπτικά, πιο αφαιρετικά, με λίγα καίρια στοιχεία. Η πύκνωση: σε λίγες σελίδες οφείλεις να πεις αυτό που θέλεις, κρατώντας τα απολύτως, ελάχιστα ουσιώδη. Να μην περισσεύει ούτε λέξη. Η λαμπρή έμπνευση: να υπάρχει δηλαδή εξ υπαρχής μια ενδιαφέρουσα ιστορία που θα αναπτυχθεί και θα τελειώσει τάχιστα. Ο καλός ρυθμός, ο γρήγορος διασκελισμός, το αυστηρό μοντάζ. Η έκπληξη, το αναπάντεχο, η συστροφή, η ανατροπή, το μη αναμενόμενο, αλλά με εσωτερική πειθώ και αλήθεια. Χωρίς εξωφρενισμούς και πεποιημένες ακρότητες. Η ολοκλήρωση μέσα στην ελλειπτικότητα.
Τι σας σπρώχνει να αρχίσετε κάθε φορά το γράψιμο; Πρέπει να πούμε πως το γράψιμο είναι τρόπος ζωής και όρασης του κόσμου. Δεν είναι χόμπι, ούτε αριστοκρατική διαδικασία. Είναι διαρκής, πυρετική παρατήρηση, συμμετοχή στο γίγνεσθαι, καταγραφή, αλίευση – μέσα από όλη αυτή τη συνύπαρξη και διαπάλη προκύπτει αίφνης η έμπνευση. Κατόπιν ξεκινούν οι εσωτερικές διεργασίες, η ένδον, σιωπηρή διαπραγμάτευση της ιστορίας, μέχρι να φτάσει σε μια βασική αφηγηματική επάρκεια – μετά πας και κάθεσαι στο κομπιούτερ και αρχίζεις να γράφεις, που είναι μια άλλη περιπέτεια.
Και αυτή τη φορά στο «Ντεπό»; Ποια ήταν η αφορμή; Οι αφορμές ήταν πολλές, μια βασική για κάθε διήγημα. Γιατί δεν γράφεις συλλήβδην μια συλλογή διηγημάτων, παρά ένα διήγημα. Το πότε θα ‘ρθει το επόμενο κανείς δεν ξέρει. Μετά από καιρό, κάνεις μια πολύ αυστηρή επιλογή από τα ήδη γραμμένα, ώστε να υπάρχουν μεταξύ τους κοινοί τόποι, συγκλίσεις και ενιαίο ύφος και συγκροτείς μια συλλογή. Δεν βάζεις οτιδήποτε ασύμβατο που πιθανώς έχεις γράψει, αλλά κείμενα που συγκροτούν ένα σώμα με ξεχωριστό ύφος.
Ποιο ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι κατά τη διάρκεια της συγγραφής; Προηγείται πάντα η έμπνευση. Η αρχική ιδέα. Η θρυαλλίδα. Η άνωθεν επίσκεψις. Αν δεν υπάρχει αυτή δεν υπάρχει καμιά ιστορία. Αυτή είναι το πιο βασικό, η απαρχή. Χωρίς την έμπνευση, δεν προκύπτει τίποτε. Εκείνη την ιερή στιγμή που εκ του μηδενός αποκαλύπτεται ένας κόσμος. Κάτι που σε κινητοποιεί, σου προκαλεί ίλιγγο, σε ενθουσιάζει και σε κάνει να πιστέψεις πως μπορεί να γεννήσει μιαν ωραία ιστορία.
Εκδ. Πατάκης
Τιμή: €13,80
Σελ. 224
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης θα βρεθεί στις 23/5, στις 19:30 στο Κέντρο Λόγου και Τεχνών ΤΕΧΝΟΔΡΟΜΙΟ στο Μουσείο «Το Πλουμιστό Ψωμί» (Λεμεσό) για τη διάλεξη «Διήγημα – Μυθιστόρημα: Κοινοί τόποι και διάφοροι».
