Άνοιξε τη Δευτέρα 3 Δεκεμβρίου επίσημα τις πύλες της για την πανεπιστημιακή κοινότητα και το ευρύ κοινό η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου. Σ’ αυτή την ιστορική μέρα για το Πανεπιστήμιο και για την Κύπρο, δεκάδες φοιτητές και άλλοι πολίτες εισήλθαν από νωρίς το πρωί στο κτήριο για να περιδιαβούν στους εντυπωσιακούς χώρους ή να μελετήσουν στα αναγνωστήρια.

Τους τελευταίους δύο μήνες μεταφέρθηκαν στη βιβλιοθήκη 550.000 βιβλία και περιοδικά, ενώ μελλοντικά μπορεί να χωρέσει μέχρι και ένα εκατομμύριο βιβλία. Το σύγχρονο Κέντρο Πληροφόρησης – Βιβλιοθήκη «Στέλιος Ιωάννου», το πιο σημαντικό έργο που σχεδιάστηκε ποτέ στην Κύπρο, φέρει την υπογραφή του διεθνούς φήμης Γάλλου αρχιτέκτονα Ζαν Νουβέλ, τον οποίο επέλεξε ο Δάκης Ιωάννου. Το κέντρο κόστισε συνολικά 33 εκατομμύρια ευρώ και ανεγέρθη με τη δωρεά ύψους 8 εκατομμυρίων της Έλλης Ιωάννου στη μνήμη του συζύγου της Στέλιου Ιωάννου. Η οικογένεια των δωρητών κάλυψε και την αμοιβή του αρχιτέκτονα. Η τελετή των εγκαινίων πραγματοποιείται την Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου σε κλειστό κύκλο. 

Σε μια ενδιαφέρουσα ξενάγηση στους εντυπωσιακούς χώρους, ο Φίλιππος Ιωάννου, αρχιτέκτονας του Πανεπιστημίου, και η Δέσπω Διομήδη Παρπούνα, αναπληρώτρια διευθύντρια της Βιβλιοθήκης, μας ανέφεραν ότι εκτός από τη βιβλιοθήκη, το Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης της Διδασκαλίας και τις Υπηρεσίες Πληροφορικής, το κτήριο διαθέτει και Παιδικό Τμήμα, με συλλογή παιδικών βιβλίων. Φιλοδοξία του πανεπιστημίου είναι να αναπτύξει μια στενή σχέση με τα σχολεία και νηπιαγωγεία, προωθώντας μια κουλτούρα φιλαναγνωσίας. Ένα τμήμα της βιβλιοθήκης θα είναι ανοικτό για το κοινό όλο το 24ωρο, ενώ επιστροφές βιβλίων θα μπορούν να γίνονται αυτόματα σε ειδική θυρίδα, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Όλα τα βιβλία έχουν σημανθεί με μικροτσίπ, ώστε τίποτα να μην εξέρχεται χωρίς να καταγραφεί. 

 

Με έμπνευση τον λόφο του Άρωνα

Ο αρχιτέκτονας Ζαν Νουβέλ και η ομάδα του εμπνεύστηκαν και δημιούργησαν έναν τεχνητό λόφο, σε αρμονία με τους διπλανούς φυσικούς λόφους και ιδιαίτερα αυτόν του Άρωνα. Ο νέος τεχνητός λόφος περιβάλλει το υπόσκαφο κτήριο. Μια έγχρωμη μεμβράνη σε αφηρημένη σύνθεση καλύπτει όλα τα πρανή του τεχνητού λόφου. Το κτήριο είναι συνολικού εμβαδού περίπου 15.700 τ.μ. και αναπτύσσεται κατακόρυφα σε πέντε επίπεδα (υπόγειο, ισόγειο και τρεις ορόφους). Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις βιοκλιματικές αρχές, με πρόνοια για σκιασμό, φυσικό δροσισμό και φωτισμό, ώστε να εξοικονομείται ενέργεια. 

Χαρακτηριστικό στοιχείο του έργου είναι ο εντυπωσιακός θόλος που προβάλλει στο οροπέδιο. Η ιδιαίτερη αυτή κατασκευή, διαμέτρου περίπου 40 μέτρων, διαχέει ελεγχόμενα το φυσικό φως στο μεγάλο αναγνωστήριο του 3ου ορόφου, δημιουργώντας μια ευχάριστη ατμόσφαιρα στον χώρο. Στην κορυφή του θόλου, ένας ηλιοστάτης διαμέτρου 5 μέτρων κατευθύνει κατακόρυφα μια δέσμη φωτός μέχρι και το χαμηλότερο επίπεδο του κτηρίου. Το φυσικό φως διαχέεται σε όλα τα αναγνωστήρια των χαμηλότερων επιπέδων, μέσω ανάκλασης της δέσμης φωτός στην επιφάνεια ενός κώνου ύψους 24 μέτρων, χωροθετημένου στο κέντρο του κεντρικού αιθρίου. Ο κώνος αυτός διαπερνά και τους πέντε ορόφους και γύρω του αναπτύσσονται όλες οι λειτουργίες. 

Ένας βασικός κύλινδρος με τρεις πτέρυγες περιφερειακά διαμορφώνουν την οριζόντια διάταξη. Εκτός από το αίθριο στο κέντρο του κυλίνδρου, ένα περιφερειακό αίθριο χωροθετείται μεταξύ του βασικού κυλίνδρου και των τριών πτερύγων. Ο βασικός κύλινδρος διαμέτρου 40 μέτρων, ο οποίος φιλοξενεί τη βιβλιοθήκη, αναπτύσσεται σε πέντε επάλληλους ομόκεντρους δακτυλίους πέριξ του κεντρικού αιθρίου. Τα αναγνωστήρια όλων των επιπέδων, πλην του 3ου ορόφου, βρίσκονται στην εσωτερική ζώνη των δακτυλίων προς το κεντρικό αίθριο, ενώ τα βιβλιοστάσια στην εξωτερική ζώνη τους. Στο τελευταίο επίπεδο (3ος όροφος), ολόκληρος ο δακτύλιος φιλοξενεί ένα μεγάλο αναγνωστήριο που επεκτείνεται οπτικά στο οροπέδιο του λόφου, σε ύψος 14 μέτρων από το έδαφος.

Εκτός από τα αναγνωστήρια στην περίμετρο του κεντρικού αιθρίου, 31 επιπλέον μικροί χώροι για ομαδική μελέτη (γυάλινοι κύβοι) εφάπτονται στην εξωτερική περιφέρεια του κυλίνδρου «αιωρούμενοι» μέσα στο περιφερειακό αίθριο. Εκεί μπορούν να δουλεύουν μικρές ομάδες των έξι ατόμων και να συζητούν χωρίς να ενοχλούν άλλους αναγνώστες. Οι τρεις πτέρυγες περιμετρικά του κυλίνδρου της Βιβλιοθήκης φιλοξενούν αμφιθέατρα, εργαστήρια ηλεκτρονικών υπολογιστών και διδασκαλίας, γραφεία του προσωπικού των διοικητικών υπηρεσιών του Πανεπιστημίου που στεγάζονται στο κτήριο, άλλους χώρους εξειδικευμένης χρήσης, καθώς και χώρους λειτουργικής υποστήριξης του κτηρίου.

Σε όλα τα επίπεδα της Βιβλιοθήκης παρέχεται πρόσβαση σε πλήθος επιστημονικών και άλλων πηγών σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, ενώ διατίθενται χώροι ανάγνωσης για ατομική ή ομαδική μελέτη, καθώς και μηχανήματα για αυτόματο δανεισμό – επιστροφή βιβλίων.

Η δομή της βιβλιοθήκης 

  • Στο υπόγειο βρίσκεται η συλλογή επιστημονικών περιοδικών όλων των θεματικών περιοχών, οι ειδικές συλλογές παλαιών και σπάνιων βιβλίων και τα αρχεία της Βιβλιοθήκης.
  • Το ισόγειο είναι το κύριο σημείο εξυπηρέτησης των χρηστών. Προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες πληροφόρησης, βιβλιογραφικής υποστήριξης, κ.ά. Οι κατηγορίες βιβλίων που στεγάζονται στο ισόγειο είναι οι θετικές επιστήμες, η τεχνολογία, η ιατρική, η γεωργία, οι στρατιωτικές επιστήμες, η βιβλιογραφία και βιβλιολογία. Διατίθενται επίσης διάφορες επιμέρους συλλογές, όπως η Συλλογή Περιορισμένου Δανεισμού, τα βιβλία Αναφοράς, το οπτικοακουστικό υλικό, το Παιδικό Τμήμα, κ.ά. 
  • Ο 1ος όροφος είναι αποκλειστικά αφιερωμένος στα λογοτεχνικά βιβλία και στα βιβλία που αφορούν τη γλώσσα.
  • Ο 2ος όροφος φιλοξενεί τα βιβλία που αφορούν τη θρησκεία, την ιστορία, την αρχαιολογία, τη γεωγραφία, την ανθρωπολογία, την ψυχαγωγία, τις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες, το δίκαιο, τη μουσική, την εκπαίδευση και τις καλές τέχνες.
  • Ο 3ος όροφος στεγάζει το μεγάλο αναγνωστήριο «Έλλη Ιωάννου», όπου ο επισκέπτης μπορεί να μελετήσει για την έρευνά του ή να χαλαρώσει διαβάζοντας το αγαπημένο του βιβλίο, απολαμβάνοντας την ιδιαίτερη θέα. Ο όροφος φιλοξενεί επίσης τα βιβλία φιλοσοφίας και ψυχολογίας. Ο διάφωτος αυτός χώρος αναδεικνύει τον ρόλο της Βιβλιοθήκης ως ένα ευρύτερο πολυθεματικό πνευματικό κέντρο προώθησης της επιστήμης και του πολιτισμού. Από εδώ μπορεί κάποιος να εξέλθει στο οροπέδιο του τεχνητού λόφου και να απολαύσει την πανοραμική θέα προς τον Πενταδάχτυλο και όλη τη γύρω περιοχή. Σ’ αυτό τον όροφο έχουν τοποθετηθεί προτομές του Στέλιου και της Έλλης Ιωάννου, δωρητών του έργου.

Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Με το γραφείο του Ζαν Νουβέλ συνεργάστηκαν ως τοπικοί αρχιτέκτονες οι Ι & Α Φιλίππου, ενώ τη διεύθυνση του έργου είχαν οι Τεχνικές Υπηρεσίες του Πανεπιστημίου Κύπρου.