Είναι η φύση πραγματική ή αποτέλεσμα της ανθρώπινης δημιουργίας; Ο Ισλανδοδανός καλλιτέχνης Όλαφουρ Ελίασον θεωρεί ότι ερωτήματα όπως αυτό τίθενται στο επίκεντρο της ανθρωποκεντρικής εποχής. Η αναδρομική του έκθεση τριών δεκαετιών με τίτλο «In Real Life» που άνοιξε στην Tate Modern στις 11 Ιουλίου ωθεί τους επισκέπτες να δουν τον κόσμο από νέα οπτική γωνία.
 
Ο «καλλιτέχνης των φυσικών φαινομένων» επιστρέφει στον χώρο όπου το 2003 είχε παρουσιάσει την περίφημη εγκατάστασή του «Weather Project» με τον τεράστιο ήλιο να ανατέλλει στο Turbine Hall, ένα έργο ορόσημο στην ιστορία της τέχνης που προσέλκυσε δύο εκατομμύρια επισκέπτες. Τη φορά αυτή εντυπωσιάζει το κοινό με μια δραματική νέα εγκατάσταση, έναν καταρράκτη ύψους 11 μέτρων κατασκευασμένο σε σκαλωσιά στην ταράτσα της Πινακοθήκης.
Η έκθεση συγκεντρώνει σε μια έκταση 1.000 τ.μ. περίπου 40 έργα από τα τελευταία 26 χρόνια πορείας του, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων δεν παρουσιάστηκαν ποτέ στη Βρετανία, μαζί με μερικά που δημιουργήθηκαν ειδικά για την περίσταση. Τα εκθέματα προσφέρουν μοναδικές εμπειρίες και παρουσιάζει τον τρόπο που ο 52χρονος δημιουργός θίγει μερικά από τα πιο επείγοντα θέματα της εποχής μας.
 
Ο ίδιος ευελπιστεί ότι η ρετροσπεκτίβα αυτή θα διεγείρει την αντίληψη των επισκεπτών γύρω από την πραγματικότητα, αντανακλώντας το μακρόχρονο ενδιαφέρον του για τη θεωρία των χρωμάτων, τη γεωμετρία, το περιβάλλον και τα φυσικά φαινόμενα, όπως το ουράνιο τόξο. «Όταν κάποιος φεύγει από μια έκθεση σαν τη δική μου, δεν θέλω να αισθάνεται ότι βγήκε από μια μηχανή ονείρου και έπειτα να μπαίνει πάλι στην πραγματικότητα» λέει ο ίδιος. «Είναι σαν να βλέπεις την πραγματικότητα σε υψηλότερη ανάλυση, με περισσότερες λεπτομέρειες».
Με μια πρώτη ματιά οι εγκαταστάσεις του μοιάζουν απλές και πάντως καλά δομημένες, φτιαγμένες από φυσικά υλικά. Ο επισκέπτης αντιπαρατίθεται με την ίδια του τη σκιά ή τον αντικατοπτρισμό της και ανακαλύπτει εκ νέου τον εαυτό του. Από τη μνημειακού μεγέθους έκθεση του Ελίασον δεν θα μπορούσε να λείπει το περίφημο τούνελ 45 μέτρων, γεμάτο πυκνή ομίχλη, μέσα στο οποίο μπορούν να κινηθούν σχεδόν τυφλοί, αρκετοί φιλότεχνοι ταυτόχρονα.
 
Στο Turbine Hall, πάνω σε μεγάλα τραπέζια είναι διασκορπισμένος ένας τόνος λευκών Lego, που περιμένουν τους επισκέπτες να δώσουν το σχήμα που επιθυμούν. Εξίσου εντυπωσιακό έκθεμα είναι το λεγόμενο «Your Uncertain Shadow», ένα σύνολο από πολύχρωμους προβολείς σε κενό δωμάτιο, όπου προβάλλονται στον τοίχο οι πολύχρωμες σκιάσεις που δημιουργούν τα σώματα των συμμετεχόντων.   
 
* Λονδίνο, Tate Modern, Olafur Eliasson «In real life». Μέχρι 5 Ιανουαρίου.  
 
Φιλgood, τεύχος 235