Το Πολυτεχνείο του 1973 δεν ήταν η μοναδική φοιτητική εξέγερση μήνα Νοέμβριο στην Ελλάδα. Είχαν προηγηθεί τα «Ορεστειακά», στις αρχές του 20ού αιώνα (1903), με δύο νεκρούς και επτά τραυματίες, όταν η Αστυνομία άνοιξε πυρ εναντίον των διαδηλωτών, που ζητούσαν να ακυρωθούν οι παραστάσεις της «Ορέστειας» του Αισχύλου, μεταφρασμένης στη δημοτική! Τόσο πολύ παθιαζόμασταν με τα γλωσσικά θέματα κάποτε…
 
Αυτά σκεφτόμουν, καθώς ένα κρυολόγημα με ταλαιπωρούσε επί μέρες. Και, καθώς δεν μπορούσα να δουλέψω, άνοιξα την τηλεόραση. Στο ΡΙΚ. Ήταν μιάμιση το μεσημέρι, ώρα της εκπομπής «Από μέρα σε μέρα». Μιλούσαν για το θέμα των διαβατηρίων: «Η αποστέρηση διαβατηρίων και η συνέχεια του επενδυτικού προγράμματος» αναγραφόταν δίπλα στον τίτλο της εκπομπής. Και από κάτω «έτρεχαν» οι ειδήσεις της ημέρας σε σουπεράκι, όπως νομίζω ότι λέγονται αυτού του είδους οι τίτλοι στην τηλεοπτική γλώσσα. Ήταν Πέμπτη, 7 Νοεμβρίου.
 
(α) Εξαγγέλουν για αύριο Συνέντευξη Τύπου (οι παραγωγοί χαλουμιού αυτό). Με το απαραίτητο εν προκειμένω δεύτερο λάμβδα (εξαγγέλλουν) να έχει πάει να φάει χαλ(λ)ούμι…
 
(β) Παγοποιήθηκε και στη Γερουσία (των ΗΠΑ) το θέμα της Τουρκίας. Οι λ. παγοποιώ και παγοποίηση είναι άγνωστες στα λεξικά. Αντιθέτως, σε μια από τις ερμηνείες της λ. παγώνω, διαβάζω στο «Μείζον ελληνικό λεξικό»: (μτφ. από το αγγλ. freeze) καθηλώνω τιμές, αμοιβές κτλ. σε ορισμένα επίπεδα. Βρε, μπας και κάτι τέτοιο έκανε η Γερουσία;
 
(γ) Ο ΠτΔ δηλώνει ότι θα απογοητευθούν όσοι προσδοκούν πολιτικά οφέλη από το θέμα των διαβατηρίων. Και το σουπεράκι γράφει: «Θα απογοητευθούν όσοι προσδοκούν να αποκομήσουν πολιτικά οφέλη». Τάχα από το ρ. αποκομώ; Μα γιατί νόμιζα ότι είχαμε μείνει στο τετριμμένο αποκομίζω (άρα να αποκομίσουν πολιτικά οφέλη).
 
(δ) Ανάκλησης διαβατηρίων το ανάγνωσμα… Μόνο που το σουπεράκι γράφει: «Αποστέρηση υπηκοοτήτων για 26 πρόσωπα». Λεπτή η διαφορά, αλλά υπαρκτή. Αποστερείς (παρανόμως) κάτι από κάποιον που το δικαιούται, του το στερείς, του το αρπάζεις. Στην περίπτωσή μας αυτό δεν ισχύει. Παρανόμως δόθηκαν, νομίμως ανακλήθηκαν.
 
(ε) Αναγγέλλεται η σύσταση κάποιας «…Επιτροπής, αποτελούμενη από τη Γενική Λογίστρια κλπ.». Αποτελούμενης, αδέλφια! «Συμφωνία κατά γένος, αριθμό και πτώση» το έλεγαν αυτό οι παλιοί, καλοί μας δάσκαλοι… Που θα αυτοκτονούσαν ομαδόν, αν έβλεπαν τα χαΐρια των μαθητών τους…
 
(στ) Και τελευταία (αλλά σαφώς καλύτερη) η δήλωση του Αρχιεπισκόπου: «Η Εκκλησία της Κύπρου δεν είναι μόνο για τα Κύριε ελέησων. Κι όποιου δεν του αρέσει, ας πέσει χώρκα του». Κύριε ελέησον!
 
Όλα αυτά τα εξαιρετικά σε ένα και μόνο μεσημέρι, σε μία εκπομπή και… στο κρατικό κανάλι. Κι αφού έχω λίγο χώρο ακόμα, ας πέσω στα πόδια σας, αγαπητοί δημοσιογράφοι (κυρίως ηλεκτρονικών μέσων), να σας ικετεύσω: ένας σωρός σκουπίδια διαφέρει ουσιωδώς από μία σορό ανθρώπου, προς την οποία οφείλουμε μόνο νεκρικές τιμές… Και από το Δημοτικό σχολείο μάθαμε ότι ο Αίολος είχε όλους τους ανέμους μαζεμένους σε ένα σακούλι, τον ασκό του. Τον ασκό του Αιόλου, λοιπόν, ανοίγει όποιος σπέρνει θύελλες.
 
Ας τον ανοίξουμε κι εμείς, για να διαλύσουμε μια πολύ συνηθισμένη πλάνη. Ο μεταφραστής και επιμελητής Βαγγέλης Στεργιόπουλος επισημαίνει: «το επίθετο έωλος, που απαντά ήδη στην αρχαία ελληνική γλώσσα ως παράγωγο του ουσιαστικού έως (αυγή, χάραμα, πρωί), δηλώνει: ο από της προηγουμένης, χθεσινός (κυριολεκτική σημασία), παλαιός, ξεπερασμένος (μεταφορική σημασία), μπαγιάτικος, αλλοιωμένος (για τρόφιμα που έχουν μείνει από την προηγούμενη ημέρα). […] Όμως, δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε το επίθετο έωλος με τη σημασία τού αβάσιμος ή αστήρικτος. Στις περιπτώσεις όπου γίνεται λόγος για “έωλες υποσχέσεις” ή “έωλα επιχειρήματα”, επιβάλλεται να αντικαταστήσουμε το επίθετο έωλος με το επίθετο αίολος, που παραδόξως ελλείπει από αρκετά λεξικά. Aυτό δεν είναι άλλο από το επίθετο της αρχαίας ελληνικής αιόλος, που σήμαινε ταχέως κινούμενος, ευκίνητος (κυριολεκτική σημασία), ευμετάβλητος, άστατος, δόλιος, ολισθηρός (μεταφορική σημασία). Στη νέα ελληνική ο τόνος έχει αναβιβαστεί στην προπαραλήγουσα, υπό την επίδραση του κυρίου ονόματος Αίολος». Επομένως, «όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι κάτι στερείται λογικού ερείσματος ή ότι μπορεί εύκολα να ανατραπεί, ότι είναι σαθρό και αναξιόπιστο, χρησιμοποιούμε το επίθετο αίολος». Το εμπεδώσαμε;
 
Και κάτι τελευταίο: «Τι σημαίνει π.Χ. και μ.Χ.;» Προ Χριστού και μετά Χριστόν, ακούω να απαντούν εν χορώ οι μαθητές της πρώτης Γυμνασίου. Άριστα! «Αλλά π.μ. και μ.μ.;» Προ μεσημβρίας και μετά μεσημβρίας, απαντά, πάλι εν χορώ, το ΡΙΚ αυτή τη φορά! Η αναγγελία αναφέρεται στην εκπομπή του ΡΙΚ1 «Ο δρόμος έχει τη δική του ιστορία», που προβάλλεται καθημερινά στις 9:55 μετά μεσημβρίαν στο ΡΙΚ1. Θα το πει κανείς στους υπεύθυνους του ΡΙΚ ή θα επιμείνουν να μας σφυροκοπούν με εκείνο το ανεκδιήγητο μετά μεσημβρίας;
 
ΥΓ: Σήμερα απεργώ! Δεν έχει νόημα να προτείνω αναγνώσματα, όταν καθημερινά έχω την αίσθηση πως, σαν άλλες Δαναΐδες, προσπαθούμε (όσοι το προσπαθούμε) να γεμίσουμε ένα καλάθι με νερό. Γιατί κάπως έτσι μοιάζει πια το γλωσσικό μας πρόβλημα…