Ανοίγει τις πύλες του για το κοινό την Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου το νέο «Μουσείο Εθνομάρτυρα Αρχιεπισκόπου Κυπριανού», που βρίσκεται έναντι του Ναού Παναγίας Χρυσελεούσας στον ιστορικό πυρήνα Στροβόλου.
Στις μόνιμες συλλογές του παρουσιάζονται εκθέματα που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Στροβόλου και της μνήμης των κατοίκων, που τα διαφύλαξαν δια μέσου των αιώνων. Εκτός από ευάριθμα, αλλά σημαντικά διασωθέντα κειμήλια που σχετίζονται με τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό, όπως εικόνες, σκεύη και η πολυθρόνα του που διαφυλάχθηκε, εκτίθεται σημαντικός αριθμός αντικειμένων, τα οποία προέρχονται από τις ιστορικές εκκλησίες του Στροβόλου: την Παναγία Χρυσελεούσα και τον Άγιο Γεώργιο.
Την Τρίτη πραγματοποιήθηκε ξενάγηση για τους εκπροσώπους του Τύπου από τον επιμελητή του Μουσείου και βυζαντινολόγο δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου. Παράλληλα, παραδόθηκε στο Μουσείο εικόνα του 18ου αιώνα την οποία δώρισε η οικογένεια Θεοφανίδη Πιερίδη, το γένος ΧατζηΣάββα:
- Το Μουσείο στον ιστορικό πυρήνα Στροβόλου θα εγκαινιαστεί επισήμως την Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου, στις 6.30μ.μ. από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Χρυσόστομο.
Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν ο πίνακας του Ιωάννη Κισσονέργη «Η Θεοτόκος Ελεούσα Στροβόλου» (1949) και το χειρόγραφο «Βραβείον ζώντων και τεθνεώτων ορθοδόξων χριστιανών» του Στροβόλου (1792), στο οποίο αναγράφονται από τον ιερομόναχο Θεοφάνη τα ονόματα των οικογενειών του Στροβόλου, μεταξύ αυτών και της οικογένειας του αρχιεπισκόπου Κυπριανού.
Ο πίνακας του Κισσονέργη απεικονίζει την Παναγία Ελεούσα του Στροβόλου, με τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό στα αριστερά και τον ξάδερφό του, ευεργέτη του Στροβόλου Χατζησάββα Κυριακού. Πηγή έμπνευσης αποτέλεσαν δύο προσωπογραφίες από το τέμπλο του ναού που έγιναν στα χρόνια του Κυπριανού.
Τα αντικείμενα που εκτίθενται χωρίζονται κατά θεματικές ενότητες όπως ο ναός και τα τελούμενα εν αυτώ, φορητές εικόνες, ιερά σκεύη, χειρόγραφα και παλαίτυπα, ξυλόγλυπτα. Εντός του εκθεσιακού χώρου έχει κατασκευαστεί από ξύλο περίτεχνος εγγεγραμμένος σταυροειδής τρουλλαίος ναός και τα εκθέματα που παρουσιάζονται εντός του ναού σχετίζονται με την τέλεση της θείας λειτουργίας: εικόνες, ιερά σκεύη, εκκλησιαστικά βιβλία, έργα ξυλογλυπτικής και κεντητικής.
Σύμφωνα με τον Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου, εντός του ναού αυτού βρίσκεται το πιο εντυπωσιακό και πλούσια διακοσμημένο αντιμήνσιο της ορθοδοξίας. Το χαλκοχάραξε γύρω στο 1800 ο σπουδαίος καλλιτέχνης Ιωάννης Κορνάρος ο Κρης, το αρτοφόριο φέρει την επιγραφή του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού με κόκκινο μελάνι.
Στα αντικείμενα περιλαμβάνονται φορητές εικόνες από τον 16ο έως και τον 20ό αιώνα από αγιογραφικά εργαστήρια της Κύπρου, της Ελλάδας, των Αγίων Τόπων και της Ρωσίας. Πρόκειται για εικόνες διαφόρων τεχνοτροπικών ρευμάτων: της εποχής της ενετοκρατίας, του αγιογραφικού εργαστηρίου μονής Αγίου Ηρακλειδίου, της ναζαρηνής τεχνοτροπίας. Αλλά και διαφόρων τεχνικών: αυγοτέμπερα, ελαιογραφία.
Μεταξύ των εικόνων ξεχωρίζουν η Παναγία Γλυκοφιλούσα (αποδίδεται στον ζωγράφο Σίλβεστρο Αξιώτη) και η Παναγία του Πάθους (16ος αιώνας), η Παναγία Οδηγήτρια με αγίους (αρχές 17ου αιώνα) από τα Επτάνησα, δύο εντυπωσιακά τρίπτυχα με την Παναγία του Κύκκου με καράβι κι άλλο με την Παναγία του Μαχαιρά και αγίους (18ος αιώνας). Επίσης έργα του Σολωμού Φραγκουλίδη, όπως η Παναγία Χρυσελεούσα και Θεονύμφευτος Κόρη (20ός αιώνας), ο άγιος Φώτιος (1957). Παρουσιάζονται ακόμη έργα του Πανάρετου Κουσουλίδη, όπως ο άγιος Νικόλαος (1953), του ιερέα Ανδρέα Παπαριστοδήμου, όπως ο Προφήτης Ηλίας (1959) και της μονής Σταυροβουνίου.
Εκτίθενται παράλληλα ασημένια ιερά σκεύη, όπως δισκοπότηρα, σταυροί λιτανείας, εξαπτέρυγα, θυμιατήρι (19ος αιώνας). Ορισμένα από τα οποία αποτελούν δωρεές του Χατζησάββα Κυριακού. Επίσης, οστρεοκόσμητο αρτοφόριο δώρον του αρχιεπισκόπου Κυπριανού (1819). Από τα άμφια και τα είδη κεντητικής ενδιαφέρον παρουσιάζουν γραπτό (1692) και σταμπωτά αντιμίνσια (19ος – 20ός αιώνας) καθώς και μεγάλος ρωσικός επιτάφιος (19ος αιώνας).
Εκτός από το «Βραβείον ζώντων και τεθνεώτων ορθοδόξων χριστιανών του Στροβόλου», η πλούσια συλλογή μεταβυζαντινών χειρογράφων και παλαιτύπων περιλαμβάνει και ακολουθίες αγίων, βιβλίο Αποθήκης 1909-1910 καθώς και έντυπα βιβλία από τα ελληνικά τυπογραφεία της Βενετίας και των Αθηνών του 18ου και 19ου αιώνα: Ευαγγέλια, Παρακλητική, Θεοτοκάριον, Μηναία, Τριώδιον, ακολουθίες Κυπρίων Αγίων.
Η νεκροφόρα του Μακαρίου
Εντός του χώρου εκτίθεται και νεκροφόρα, η οποία χρησιμοποιείτο για τη μεταφορά των νεκρών στο κοιμητήριο. Πρόκειται για αυτοκίνητο μάρκας Austin, στην καρότσα του οποίου εγκαταστάθηκε ένα εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο κιβώριο με απεικονίσεις αγίων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη νεκροφόρα χρησιμοποιήθηκε το 1977 για τη μεταφορά για ταφή στη μονή Κύκκου του σκηνώματος του αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’, πρώτου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το κτήριο
Το Μουσείο στεγάζεται στο ανακαινισμένο Οίκημα των Κατηχητικών, στα δυτικά της εκκλησίας, του οποίου την ανακαίνιση και αναβάθμιση ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Φάνος Λοϊζίδης. Όπως ανέφερε ο αρχιτέκτονας, το κτήριο είχε κατασκευαστεί τη δεκαετία του ΄50 και παρήλθε ο χρόνος ζωής του, καθώς είχε εμφανίσει πολλά προβλήματα. Έτσι, με πρωτοβουλία της Εκκλησίας ανατέθηκε η συντήρηση κι η μετατροπή του σε Εκκλησιαστικό Μουσείο. Δημιουργήθηκε ένας νέος στατικός φορέας και παράλληλα δομήθηκε ένα νέο εσωτερικό κέλυφος από ξύλο, μια «κιβωτός» που θα φιλοξενεί τα εκθέματα. Επιπρόσθετα, κατασκευάστηκε μια σύγχρονη είσοδος, η αρχιτεκτονική της οποίας διαφοροποιείται από το παλιό κτήριο.
Στη αυλή του μουσείου δεσπόζει η επιβλητική μαρμάρινη στήλη, αφιερωμένη στον αρχιεπίσκοπο Κυπριανό. Στην κορυφή του κίονα υπάρχει πέτρινη μίτρα, τον σταυρό της οποίας, όπως αναφέρεται, κατέστρεψαν Τούρκοι. Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 200 ετών από τον θάνατο του Κυπριανού έχει αποκατασταθεί ο σταυρός στη μίτρα.
Οι εγκαταστάσεις του νέου μουσείου περιλαμβάνουν επίσης καφετερία και μια σύγχρονη αίθουσα εκδηλώσεων.
