Ο Βάκης Λοϊζίδης μας προσκαλεί να τον ακολουθήσουμε σε μια περιήγηση στην έκθεση της Κούλας Σαββίδου στην γκαλερί Island Club στη Λεμεσό.
Παρόλο που πρόκειται για έργα που δημιουργήθηκαν σε διαφορετικές στιγμές σε πέντε δεκαετίες, η έκθεση δεν έχει το στοιχείο της αναδρομικότητας. Τα έργα που παρουσιάζονται είναι πολύ προσεκτικά επιλεγμένα, ώστε να κτίζονται οργανικές σχέσεις μεταξύ τους και να συνομιλούν με ζωτικό τρόπο. Εκεί που επικεντρώνεσαι στον διάλογο μεταξύ δύο συγκεκριμένων έργων, υπεισέρχεται ένα τρίτο που αλλάζει εντελώς τον προβληματισμό. Όπως αυτό το σουγιαδάκι που στηριγμένο στα τεντωμένα σχοινιά μιας αυτοσχέδιας βούφας, σου θυμίζει πως πάντα υπάρχει το στοιχείο της ανατροπής. Τίποτα δεν είναι δεδομένο.
Τα έργα σε προκαλούν να τα περιεργαστείς, να σταθείς στις λεπτομέρειες τους, στον τρόπο αρμολόγησης τους, στους ιδιότυπους διαλόγους των υλικών τους. Είναι χειροποίητα. Δηλώνουν την ευθραυστότητα τους. Δεν στέκονται με παρρησία. Λες και βρίσκονται σε κήπο. Κινδυνεύουν από τα φυσικά φαινόμενα και τους ίδιους τους ανθρώπους.
Κι ενώ σε πλείστα από τα έργα, εντοπίζεις το στοιχείο της τραγικότητας, ενυπάρχει σε αυτά ταυτόχρονα το στοιχείο της παραμυθίας. Αυτό λειτουργεί ευεργετικά στην ανάγνωση των έργων. Σε ωθεί σε μονοπάτια μυστηρίου όπου το στοιχείο του ιερού επαναπροσδιορίζεται και το όνειρο ως προ-απαιτούμενο της πραγματικότητας ελλοχεύει.
H Κούλα Σαββίδου διαχρονικά στο έργο της εντρυφούσε στις χαμένες ισορροπίες. Αποστρεφόταν την στατικότατα. Αναζητούσε με πείσμα την συνέχεια. Μας έβαζε σε άκρως ποιητικούς δρόμους.
Στον χώρο υπάρχει μια καρέκλα που πας να την πεις χαρωπή και κάτι σε σταματά. Παραπέμπει σε χορό. Λες και κρατά τον ρυθμό σε χορευτικό δρώμενο. Να ναι μια καρέκλα από τσίρκο, η καρέκλα ενός αρλεκίνου που φαίνεται χαρωπός μα δεν είναι. Ή μήπως υποδηλώνει την απουσία ως κύρια συνισταμένη της πραγματικότητας.
Μια στήλη δεσπόζει στον χώρο. Εντυπωσιάζει με τον τρόπο που ορθώνεται και τα ετερογενή υλικά από τα οποία δομείται. Βάσεις θερμαστρών, δύο τζιβέρκα από μελίσσια και με μια μεταλλική σφαίρα στην κορυφή. Στοιχεία από χρηστικά αντικείμενα που αποκτούν άλλη διάσταση. Παρατηρώντας την ιδιότυπη αυτή στήλη, δίπλα στο μικρών διαστάσεων έργο στον τοίχο, που φέρει τον τίτλο αιδοίο, μοιάζει να αποτελεί σαρκαστικό σχόλιο σε μια φαλλοκρατική κοινωνία όπως η κυπριακή.
To έργο με την σκάλα που στέκει πάνω σε φόρμα από γύψο που παραπέμπει σε torso, φόρμα που συναντούμε και σε παλαιότερα έργα της Κούλας Σαββίδη, κεντρίζει την προσοχή με την λιτότητα του. Ο τρόπος που επέλεξε να ενώσει αβίαστα τα δύο στοιχεία, προσδίδει ένα ιδιαίτερο ρυθμό στο έργο. Προσωπικά το προσέγγισα ως ένα άγνωστο μου μουσικό όργανο και διερωτήθηκα αν ο ήχος του θα ήταν κρουστός η πνευστός. Αρκέστηκα στην ανάταση που μου προκάλεσε και προχώρησα.
Ένα δέντρο πιο πίσω, κουβαλά τον ήλιο του σ’ ένα ελατήριο, στην μετά θάνατον ίσως ζωή του με μια κόκκινη μπάλα στο πάτωμα. Ίσως ένα απομεινάρι από παιδικό παιχνίδι . Το δέντρο αυτό έχει μια χορευτική διάθεση, ανατρέποντας την άποψη πως τα δέντρα μένουν αμετακίνητα. Το εκλαμβάνεις ως συνοδοιπόρο στην περιήγηση σου στον εκθεσιακό χώρο.
Το ύψος και η θέση των πραγμάτων και η κλίμακα τους είναι καθοριστική. Η διαδικασία της εξοικείωσης με τα έργα της έκθεσης, τις ιδιορρυθμίες τους, τα απρόβλεπτα μεγέθη τους σε βγάζει έξω από το comfort zone σου με αναζωογονητικό τρόπο.
Σταθείτε στα δύο υπερμεγέθη τάματα που καλείστε να τα προσεγγίσετε ως σιωπηρές διάλογους ή συμφωνίες και ακουμπημένα στον τοίχο με τα ζωηρά τους χρώματα και τον χαρακτήρα των υλικών τους λειτουργούν εμψυχωτικά.
Τι μπορεί να θέλει να πει ένας οξειδωμένος πολύ – έλεος δεμένος πρόχειρά με αλυσίδα από οριζόντια δοκό, κοντά στο ταβάνι. Ένας πολυ-έλεος σε πολύ χαμηλό ύψος απ’ ότι τον συνηθίσαμε, που κοιτάζεις προς τα κάτω για να τον εντοπίσεις. Το σίγουρο είναι πως παύει πλέον να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού. Υπόκειται και αυτός στην πάνινα του χρόνου και έτσι κερδίζει ίσως την ταπεινότητα του.
Οι συγχυσμένοι καιροί της Κούλλας Σαβίδου γεννούν απορίες. Απορίες που μας αφορούν. Οι συγχυσμένοι καιροί έχουν τα καταφύγια τους, τις σκληρές πραγματικότητες τους, την ακατάληπτη ίσως παραμυθία τους. Ανακαλύψετε τους.
Info: The Island Club (25252010). Κούλα Σαββίδου «Χρόνια Σύγχυσης». Μέχρι 7/5
Ελεύθερα, 23.4.2022.
