Εργώδες εγχείρημα συγκριτολογικής προσέγγισης και διαδραστικής μέθεξης συνιστούν οι παράλληλες και πολλαπλές αγγλικές μεταφράσεις στην πρωτότυπη αυτή «Ανθολογία Κυπριακής Ποίησης».
Ένα ογκώδες πόνημα πέραν των 610 σελίδων, όπου ανθολογούνται 54 ποιητές μας με ευστοχία μεταφραστικής απόδοσης ως προς τα περιεκτικά εργοβιογραφικά τους σημειώματα, που προτάσσονται των επιλεγμένων τους ποιημάτων και που σε εύληπτη δομική διάρθρωση άρτιας αισθητικής επιμέλειας συγκροτούν την εν λόγω δίγλωσση έκδοση του πολυσύνθετου συγκεντρωτικού τόμου.
Εμπνευστής και δημιουργός του ο Άντης Παναγιώτου-Χατζηοδυσσέως, ο οποίος στην προ ετών εκπόνηση της διδακτορικής του διατριβής εντρύφησε στις μεταφραστικές εκδοχές μιας πλειάδας ποιητικών κειμένων μέσα από την πλούσια συγκομιδή του είδους, που αποθησαυρίζεται στις σελίδες της Ελληνικής Λογοτεχνίας της Κύπρου. Όπως επισημαίνει στο ευσύνοπτο εισαγωγικό του σημείωμα, θέλησε να μοιραστεί την αξιόλογη ερευνητική του εργασία με τους μελετητές και το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, συγκεφαλαιώνοντας σημαντικές της πτυχές με τη διαφοροποίηση της σύντμησης προφανώς είτε της προσθήκης νεότερων μεταφραστικών παραθεμάτων.
Επί πλέον διευκρινίζει όσον αφορά στην παραλληλία ή την πολλαπλότητα της μετάφρασης των πρωτότυπων ποιημάτων ότι: «Η διαδικασία αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως μια προσέγγιση, η οποία περιορίζει τις επιλογές, ωστόσο τα παραδείγματα διπλών ή πολλαπλών μεταφράσεων που μπόρεσα να εντοπίσω τελικά αντανακλούν, πιστεύω, μια πλούσια και περιεκτική επιλογή ποιημάτων, τα οποία εκτείνονται πάνω από ενάμιση αιώνα Ελληνικής Κυπριακής ποίησης.»
Με το σκεπτικό της διαφορετικής μεταφραστικής φιλοσοφίας και της προσωπικής οπτικής των μεταφραστών σε ένα συγκεκριμένο ποίημα, της μεγαλύτερης ή μικρότερης εγγύτητας στα νοηματικά και υφολογικά του συμφραζόμενα, ο Ανθολόγος συμπληρώνει συναφώς στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Μερικοί μελετητές της Επιστήμης της Μετάφρασης εισηγούνται ομαδικές μεταφράσεις ή παράλληλες μεταφράσεις. Η δίγλωσση αυτή Ανθολογία ακολουθεί μια παρόμοια προσέγγιση και προσφέρει στους αναγνώστες [σ.σ.: στους Αγγλόφωνους, εν προκειμένω, ειδικούς ερευνητές ή απλώς στους φιλαναγνώστες της ελληνικής ποιητικής έκφρασης] παράλληλες μεταφράσεις, οι οποίες σίγουρα θα τους βοηθήσουν να συλλάβουν το βαθύτερο νόημα και να αποκτήσουν μια πιο σφαιρική ματιά του οράματος του ποιητή.».
Παρότι επεξηγεί ακόμη ότι η παρούσα ανθολόγηση δεν διεκδικεί την πληρότητα της ολοκλήρωσής της, εφόσον δεν θα παύσουν να δημοσιεύονται ποιητικές μεταφράσεις από τα Ελληνικά στα Αγγλικά, εντούτοις η συσσώρευση εδώ μιας πληθώρας ποιημάτων και η συνύπαρξη τόσων ποιητών με αντιστοίχως περισσότερους Έλληνες αγγλομαθείς είτε ετερόγλωσσους ελληνομαθείς μεταφραστές, συγκεκριμένα 69 τον αριθμό, καθιστά την Ανθολογία εκδοτικό ορόσημο ειδολογικής και χρονολογικής αναφοράς. Ο παλαιότερος ποιητής είναι ο Βασίλης Μιχαηλίδης, γεννημένος το 1849, και ο νεώτερος ο Αντρέας Γιωργαλλίδης, με χρονολογία γέννησης το 1975.
Η καταχώριση των ποιητών ακολουθεί την αλφαβητική σειρά των επιθέτων τους, με πρώτη την Κλαίρη Αγγελίδου και τελευταίο τον Κύπρο Χρυσάνθη, ενώ οι μεταφράσεις των ποιημάτων με εναλλασσόμενη μαυρόασπρη και γαλάζια γραφή, ταξινομούνται βάσει των επιθέτων των μεταφραστών κατά το λατινογενές αλφάβητο. Έκδηλη η περίπτωση της Αγγελίδου, απόσπασμα μιας ποιητικής σύνθεσης της οποίας μεταφράζεται τόσο από τη Margaret Deyes όσο και από τη Nayia Roussou. Σε δύο ποιήματα επίσης του Χρυσάνθη από ποιητική ενότητα παλαιότερης συλλογής του αποδίδουν τις μεταφραστικές τους παραλλαγές στην Αγγλική ο Claude Légagneux και η Mary O’Connor.
Aξίζει να αναφερθεί, μεταξύ άλλων, η εισαγωγική επισήμανση ότι πολλά ποιήματα γνωστών Κυπρίων ποιητών δεν κατέστη δυνατόν να συμπεριληφθούν στην Ανθολογία, εφόσον ο Ανθολόγος-Επιμελητής, όπως και ένας από τους πιο επιδέξιους μεταφραστές αρκετών ποιημάτων, δεν είχε εντοπίσει δύο τουλάχιστον μεταφράσεις τους από διαφορετικούς μεταφραστές, σύμφωνα με τις αυστηρές προδιαγραφές της ανθολόγησης. Στην έρευνά του, σημειώνει επιπρόσθετα, ότι έτυχε να εντοπίσει και άλλες πολλαπλές μεταφράσεις ποιημάτων, αλλά θεώρησε ότι δεν έπρεπε να συμπεριληφθούν δεδομένης της ανωνυμίας είτε της εκ παραδρομής, ενδεχομένως, παράλειψης του ονόματος των μεταφραστών.
Μια τέτοια πολύχρονη και επίπονη ερευνητική εργασία αποτιμάται ως εκ τούτου από το εύρος της αναζήτησης ποιημάτων με διττές ή και πολλαπλές μεταφράσεις όχι μόνο σε δίγλωσσες ποιητικές συλλογές και ανθολογίες της εποχής μας, αλλά καθότι μέρος των ποιημάτων ανάγεται στις αρχές και στα μέσα του περασμένου αιώνος με ελάχιστες εκδόσεις ποιητικών έργων σε σύγκριση με τους κατοπινότερους χρόνους, έπρεπε να καταβληθούν προσπάθειες εντοπισμού τόσο μέσα από κυπριακά και ελλαδικά έντυπα όσο και σε έντυπα αγγλόφωνων χωρών, κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι τις ΗΠΑ και έως την Ινδία. Επομένως, η πηγή πληροφοριών δεν περιορίζεται μόνο στις προσβάσιμες δίγλωσσες ανθολογίες κυπριακής ποίησης στα Ελληνικά και τα Αγγλικά που παρατίθενται στο παράρτημα του βιβλίου μαζί με τις ανθολογίες κυπριακής ποίησης στα Ελληνικά είτε στα Αγγλικά, αλλά και σε ένα φάσμα δυσεύρετων αγγλόφωνων εντύπων, η βιβλιογραφία των οποίων ατυχώς παραλείπεται.
Σε σχέση με τις αριθμητικές παρατηρήσεις κατά ποιητή και μεταφραστές παρουσιάζεται η εξής συνοπτική εικόνα: Εκτός από τη συντριπτική πλειοψηφία των ποιημάτων με το προαπαιτούμενο των δύο μεταφραστών, το ένα τρίτο περίπου των ποιητών, ήτοι 17 από τους 54 τυγχάνει να έχουν ένα έως δύο ποιήματά τους με άνω των τριών μεταφράσεων. Αν ορισμένοι πολυμεταφρασμένοι ποιητές είναι λίαν σημαντικοί, εξυπακούεται ότι οι υπόλοιποι δεν είναι σημαντικότεροι έναντι άλλων ολιγομεταφρασμένων ή και μερικών που το έργο τους στερείται αγγλικών μεταφράσεων. Ωστόσο, μεταξύ των 17 ποιητών αυτοί που ένα έως δύο ποιήματά τους έχουν μεταφραστεί από τέσσερεις έως πέντε μεταφραστές είναι οι Παντελής Μηχανικός, Βασίλης Μιχαηλίδης, Ανδρέας Παστελλάς και Κυριάκος Χαραλαμπίδης.
Το έναυσμα πυροδοτεί περαιτέρω εξαντλητικές έρευνες.
