Κύπρου Κυπριανού
Οι ομορφιές
του κόσμου
Εκδόσεις
Εν Τύποις, 2021
Στην προηγούμενη διηγηματική συλλογή του Κύπρου Κυπριανού υπό τον κυπριακό ιδιόλεκτο τίτλο «Ποδάττε του Ζυού» [στα νότια της κορυφογραμμής του Πενταδάκτυλου, όπου και το τουρκοκατεχόμενο χωριό του Μάντρες] (2015), μάς είχε καταστήσει κοινωνούς της αγροποιμενικής ζωής της υπαίθρου μας. Ενός αλλοτινού κόσμου, ζυμωμένου με τον εναγώνιο μόχθο αλλά και την απέραντη αγάπη της γης του σε δύσκολα χρόνια επιβίωσης μα και σε αυθεντικούς καιρούς μιας συνεκτικής κοινότητας βίου, αρμονικής συνύπαρξης και αληθινής συνανθρώπινης φιλίας περί τα μέσα του περασμένου αιώνα. Διαβάζοντας και τις 23 αφηγηματικές ιστορίες, ένοιωθες στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών τους να αντανακλά το φως των χρωμάτων και να ζωντανεύει η ιδιότυπη εντοπιότητα των μορφών από τον ανεπίστροφο εκείνο «Κόσμο της Κύπρου», στον μνημειώδη πίνακα του Διαμαντή.
Οι μικροσκοπικές στοχαστικές αφηγήσεις έως και οι εκτενέστερες βιωματικές αναδιηγήσεις της τωρινής συλλογής συνυφαίνουν τις «ομορφιές του κόσμου» στον καμβά της πηγαίας αισθαντικής έμπνευσης και της υποβλητικής παραστατικής γραφής του συγγραφέως. Χωρίς περίπλοκα νήματα και δύσκαμπτους νοηματικούς κόμβους στη συνάρθρωση της ευθύγραμμης δομής, η ρέουσα αφηγηματική γλώσσα εμποτίζεται με τους λυρικούς τόνους και τα χρωματικά ημιτόνια στην κλίμακα των σκέψεων και συναισθημάτων, των ευγενών επιδιώξεων και των κατανυκτικών ανατάσεων, που βιώνουν οι ήρωές του μέσα από το «alter ego» του δικού του ευαίσθητου ψυχισμού. Μια πανδαισία από απλές καθημερινές χαρές και συγκινησιακές εξάρσεις γιορταστικών οικογενειακών γεγονότων, καθώς και πράξεις ανθρωπιάς, ανιδιοτελούς προσφοράς, ενσυναίσθησης και καλοσύνης. Όλα όσα λιτά και απέριττα αποτυπώνει η φωνή αύρας λεπτής και όσα ο χρωστήρας ζωγραφίζει άλλοτε με εμφατικές αδρές πινελιές, όπως την πεταλούδα ανάμεσα σε κοκκινομαβιές παπαρούνες του Στυλιανού Παπαμάρκου στη φιλοτέχνηση του εξωφύλλου και άλλοτε με λεπτοφυή σχήματα και αχνόφεγγες γραμμές, στα σχέδια της Βούλας Κοκκίνου, που διανθίζουν τις 107 σελίδες του βιβλίου.
Είναι αυτή την ομορφιά της πληρότητας μέσα στην ολιγάρκεια της ευτυχίας, μακριά από την ασχήμια της κακίας και την πλεονεξία της συνεχούς μεμψιμοιρίας, που θέλει να βλέπει ο συγγραφέας και να χαίρεται την κάθε ανεπανάληπτη στιγμή της ύπαρξής του πάνω στη γη και ώς πέρα στον ορίζοντα της θέασής του. Και δοξολογώντας τον Ύψιστο, ν’ αφουγκράζεται τα σκιρτήματα της δημιουργίας στην ωραιότητα των αθώων πλασμάτων της φύσης και τη μεγαλουργία του θεϊκού σύμπαντος. Να θαυμάζει ακόμη στην αρχοντιά των φτωχών, των ταπεινών και των ανώνυμων ανθρώπων. Γιατί είναι άπειρες οι ομορφιές του κόσμου, που περνούν μπροστά μας και δίπλα μας απαρατήρητες, μένοντας δέσμιοι στον κατατρεγμό του χρόνου και εμμένοντας σε παραμορφωτικούς καθρέφτες της μικρόνοιας και της αλλοτρίωσης, των ευτελών, των πρόσκαιρων και των ανούσιων πραγμάτων. Τέτοιας λογής μηνύματα, χωρίς συνταγές διδακτισμών, αλλά με το ήθος της απλότητας και όχι της απλουστευτικής νεοηθογραφίας, κομίζει ο Κυπριανού στα 28 του διηγήματα, αναδεικνύοντας παραδείγματα ενάρετης ζωής και πρότυπα χαρακτήρων: της εσωτερικής καταξίωσης και της ηθικής ικανοποίησης, όπως και τα άλλα παρεμφερή, της οικογενειακής θαλπωρής, της φυσιολατρίας, του σεβασμού στον άνθρωπο και της αφοσίωσης στο καθήκον, της αμετάθετης πίστης στις πατροπαράδοτες αρχές και τις διαχρονικές αξίες.
Προσφυές της βιοθεωρίας του το πρώτο ευσύνοπτο αφήγημα «Η ηλιαχτίδα της υπόσχεσης» με τη λογοτεχνική σημειολογία των συμβολικών του προεκτάσεων: «Ύστερα άρχισε να ιριδίζει κι έμοιαζε με πολύτιμο πετράδι, σαν χαντρίτσα πολυελαίου της εκκλησίας. Και το ιρίδισμα άρχισε να γίνεται πιο έντονο και ν’ απλώνεται στον γύρω χώρο. Και μεγάλωνε και μεγάλωνε, ώσπου έγινε ένα πελώριο ουράνιο τόξο. Ένα τόξο, που όπως στην περίπτωση του Νώε, θα μας θυμίζει την υπόσχεση του Θεού για παντοτινή ειρήνη και ευτυχία.».
Μια ευτυχία που την εξιστορεί ο τριτοπρόσωπος αφηγητής μέσα από τις αναμνήσεις των προσώπων και τους αναστοχασμούς τους, τις στοχεύσεις και τις αποφάσεις τους στα στιγμιότυπα των διηγηματικών δρώμενων. Η φωτογραφία των αρραβώνων του ηλικιωμένου ζευγαριού ανακαλεί τα πενήντα πέντε χρόνια έγγαμου ανέφελου βίου με παιδιά και εγγόνια («Η αγάπη της οικογένειας»). Ο πατέρας που παραδίδοντας την κόρη του στον γαμπρό του εύχεται έναν παρόμοιο γάμο («Να μου την προσέχεις»). Απλές χειρονομίες, όπως «ένα ποτήρι νερό» σε κάποιον κουρασμένο άνθρωπο, όπως ένα χειροκρότημα ενθάρρυνσης σε ένα μικρό παιδί σημαίνουν πολλά την ώρα που τα χρειάζονται. Ποιητικό το διήγημα «Το χαμόγελο του φεγγαριού» με τους συνειρμούς της ευφάνταστης εικονοπλασίας του. Χαρούμενο πανηγύρι για μικρούς και μεγάλους το ομαδικό μάζεμα των ελιών στο χωριό, που μη κατονομάζοντάς το υπονοεί όλα τα λιοχώρια του τόπου («Αγροτικές εργασίες»). Ποιο άλλο από την αγάπη είναι «το μυστικό της μακροζωίας μιας γριούλας 103 ετών, όπως εξηγεί η ίδια στο τηλεοπτικό κανάλι. Οι φανερές και τρυφερές ομορφιές βρίσκονται σε κάθε ηλικία, στο μάθημα της φύσης που παραδίδει ο παππούς στα εγγόνια του, σ’ έναν «Καλό Σαμαρείτη», που αλλάζει το λάστιχο του ξένου αυτοκινήτου μια βροχερή χειμωνιάτικη νύκτα, στους οιονεί «ναυαγοσώστες», που αρπάζουν έναν τυφλό από τη μέση του δρόμου στα αντίστοιχα διηγήματα.
Αν ο φτωχός βιοπαλαιστής πατέρας θα βάλει τα δυνατά του για να εκπληρώσει το όνειρο της μόρφωσης για μια καλύτερη ζωή στον γιο του, ο γέρο-Στυλιανός θα δώσει ζωή σε ένα κυκλάμινο. Η γλυκιά μελωδία που αναδίνεται από τις στάλες της βροχής στα κεραμίδια και τη συναυλία των πουλιών είναι αίνος προς τον Κύριον. Αλλά αξίζει να διαβαστούν όλα τα διηγήματα με το ίδιο ενδιαφέρον και τη χαρά για τις «ομορφιές του κόσμου»!
