ΜΑΡΟΥΛΑ ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΟΥ
Οδοιπορικό στη χώρατων Νάνων την εποχή
της καραντίνας – Εκδόσεις Κ. Επιφανίου, 2021
Το νέο βιβλίο της Μαρούλας Θεοδοσιάδου, το 21ο στη σειρά της συγγραφικής της συγκομιδής, συγκαταλέγεται μεταξύ των εκλεκτών αναγνωσμάτων της παιδικής-νεανικής μας λογοτεχνίας, εμπλουτίζοντας τη λογοτεχνική βιβλιογραφία της πανδημίας. Ειδικότερα, ως προς την έμπνευση της επίκαιρης θεματικής του, την πρωτοτυπία της ευφάνταστης σύλληψης και τον δημιουργικό τρόπο της εύληπτης αποτύπωσής του, που αισθητοποιεί με καλλιτεχνική παραστατικότητα η εικονογράφηση της Ερμίνας Εμμανουήλ. «Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος του χρονικού μου “Οδοιπορικό στη χώρα των Νάνων την εποχή της καραντίνας”», επεξηγεί η συγγραφέας στο εισαγωγικό της σημείωμα, εφόσον «Με δέος, μικροί Νάνοι, στεκόμαστε μπρος σ’ αυτή τη βιβλική καταστροφή.».
Ως κριτικοί αναγνώστες των 50 εικονογραφημένων σελίδων του ιδιότυπου αυτού «Οδοιπορικού» αποκωδικοποιούμε με συνοπτικές επισημάνσεις τα κομβικά μηνύματα από τις ποιητικά περιγραφικές και τις ζωηρά διηγηματικές διαδρομές της περιδάβασής μας, που διασταυρώνονται στις παρυφές μυθοπλασίας και πραγματικότητας. Εμφανής, κατ’ αρχήν, η συνειρμική αναγωγή στο γνωστό παραμύθι των Αδελφών Γκριμ «η Χιονάτη και οι επτά νάνοι»· με επινοητικές εντούτοις προεκτάσεις μιας εντελώς διαφορετικής πρόσληψης και αφηγηματικές συνυφάνσεις όχι εξωπραγματικής εξιστόρησης, αλλά στις υπαρκτές χωροχρονικές συντεταγμένες πραγματιστικής παραμυθολογίας. Τα συμφραζόμενα ανακαλούν την Κύπρο της σημερινής εποχής, που ευστόχως παρομοιάζεται με τη χώρα των νάνων σε αντιπαραβολή με τη γειτονική χώρα των υπερφίαλων γιγάντων, οι οποίοι δεν υπολογίζουν την ύπαρξή τους. Παρότι δεν κατονομάζεται, περιλαμβάνοντας συνεκδοχικά όλες τις χώρες του πλανήτη, είναι ένας παραδεισένιος τόπος με φυσικές ειδυλλιακές ομορφιές, σύγχρονες διοικητικές, θεσμικές και πολιτισμικές δομές. Αν από τους νάνους πολίτες της λείπει το ανάστημα, τους περισσεύει η μεγάλη καρδιά, υπαινιγμός που τονίζει τον σεβασμό στην αποδοχή της διαφορετικότητας, την αρμονική συνύπαρξη και τη συναδέλφωση των ανθρώπων.
Η ξεναγός, ονόματι Φρίντα Χαραντίνα, που αναλαμβάνει τη νοερή μας ξενάγηση στη λιλιπούτεια νανοχώρα, δεν ανακαλεί παρά μόνο την επωνυμία της καραντίνας από τη φρίκη της εισβολής τού κορωνοϊού, την ανατροπή της καθημερινότητας των ανθρώπων και τον συνακόλουθο εγκλεισμό τους. Η πρώτη κυρία, που προσβάλλεται από τον ιό, όπως και οι τρεις εργάτριες στο διπλανό δωμάτιο του κατάμεστου νοσοκομείου από τα αναρίθμητα θύματα της πανδημίας, υποδηλοί την τυφλή ισοπεδωτική της δράση, ανεξαρτήτως θέσης ή κοινωνικο-οικονονομικής τάξης. Εξ ου και κάποιοι απεκάλεσαν τραγελαφικά δημοκρατική τη μάστιγα αυτή της ολοκληρωτικής εξόντωσης.
Ευνόητος ο «συναγερμός έξω από το προεδρικό», σύμφωνα με το ομότιτλο κεφάλαιο, και οι έντονες διαμαρτυρίες του πανικόβλητου κόσμου, που επιμόνως απαιτεί λύση στο πρόβλημα ως να ήταν θέμα τοπικής αντιμετώπισης και όχι καλπάζουσας πλανητικής εξάπλωσης. Όλα εναπόκεινται στη σύγκληση των εμπειρογνώμων για λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων προφύλαξης. Υπενθυμίζεται προσέτι ο ακαταπόνητος αγώνας των ειδικών επιστημόνων σε συστράτευση με συναδέλφους τους άλλων κρατών για ανταλλαγή των πορισμάτων των πειραματικών τους ερευνών, με στόχο την επείγουσα ανακάλυψη του θαυματουργού φαρμάκου καταπολέμησης του άγνωστου ιού.
Σημείο τομής στην αναμετάδοση των καθιερωμένων τηλεοπτικών ειδήσεων και των ρεπορτάζ ενημέρωσης οι παρεμβάσεις στο κρατικό κανάλι του πλανητάρχη Γήμαν, που, παραθέτοντας τα ανθρωπογενή αίτια της οικολογικής καταστροφής του πλανήτη, εισηγείται τρόπους διάσωσής του. Η «Γενική επιστράτευση» στο πεδίο μάχης μικρών και μεγάλων κατά του κορωνοϊού με αιχμή του δόρατος την αλληλεγγύη και την έμπρακτη ενσυναίσθηση της ανθρωπιστικής εθελοντικής προσφοράς στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, την υπευθυνότητα στην τήρηση των υγειονομικών πρωτοκόλλων και των αστυνομικών μέτρων έναντι της απείθαρχης ανευθυνότητας, επιτονίζουν την κρισιμότητα των καιρών. Αναμένεται η έξοδος από την ιογενή λαίλαπα με την εξεύρεση αποτελεσματικού αντίδοτου.
Εξόχως συμβολικό το οδωνύμιο της λεωφόρου Σκρουντζ «Στη χώρα των Γιγάντων», της αντίστοιχης διήγησης, που παραπέμποντας στον ομώνυμο ήρωα του Ντίκενς, υπονοεί τους μεγαλομετόχους οικονομικών κολοσσών και των ολέθριων για το περιβάλλον βιομηχανικών τους εργοστασίων. Η αναπάντεχη εισβολή του θανατηφόρου ιού και στη δική τους επικράτεια δεν μειώνει μόνο τα υπερκέρδη τους, αλλά και δεν τους εξαιρεί από τον αφανισμό χιλιάδων ζωών.
Δεν θα μπορούσαν ασφαλώς να μείνουν έξω από τη μεγάλη ζοφερή εικόνα, οι καθημερινές σκηνές με πρωταγωνιστές μονήρη ηλικιωμένα άτομα και τα οικογενειακά επεισοδιακά στιγμιότυπα, που ο περιορισμός στο σπίτι εν καιρώ πανδημίας και καραντίνας επηρέασε αρνητικά είτε ενίοτε θετικά τις ζωές και τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Σωτήρια η ενασχόληση με την κηπουρική και η συντροφιά με κατοικίδια ζώα, η γκρίνια και η επιθετική συμπεριφορά από μέλη της οικογένειας στον αντίποδα της αγαπητικής σύμπνοιας και της συνεργασίας στη συγκεντρωμένη οικογενειακή εστία, όπως και η στέρηση από τα παιδιά των αγαπημένων τους παππούδων και γιαγιάδων.
Η απομόνωση επίσης στο σπίτι ανέδειξε τη χρησιμότητα της ηλεκτρονικής επικοινωνίας, όπως εν προκειμένω την ανάληψη πρωτοβουλιών μέσα από τις ψηφιακές συσκευές τους μιας ομάδας παιδιών για συμπαράσταση στις δοκιμασίες φίλων τους είτε για ανάρτηση συμβουλευτικών συνθημάτων να αποφεύγουν τις επισφαλείς εξόδους, παραβιάζοντας τους κανόνες εις βάρος των γονέων και των ηλικιωμένων συγγενών τους. Ωστόσο, η οθόνη τής εξ αποστάσεως διδασκαλίας δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει τη ζωντανή παρουσία στο σχολείο, όπου νοσταλγούν να επιστρέψουν σύντομα. Και η ξεναγός νανοκόρη, συνοδεύοντάς μας προς το τέλος της πρωτόγνωρης αυτής περιήγησης, συνοψίζει τα προβλήματα και τις ταλαιπωρίες από τα δεινά της πανδημίας με την προσμονή της επανόδου στην κανονικότητα και τη χαρά της ζωής με τα μάτια των παιδιών. Με την εναγώνια προσδοκία της εξάλειψης του κορωνοϊού από προσώπου γης και της μεγάλης γιορτής της νίκης!
