Στην παράλληλή μας ζωή, σ’ αυτήν που οι άνθρωποι διαχωρίζονται σε «followers» και «φίλους», οι παλιοί ινσταγκραμικοί όροι είναι το νέο κομμάτι μιας δεδομένης επίπλαστης πραγματικότητας.
Το βλέμμα περιπλανιέται στοχευμένο μπροστά από μία ορθογώνια οθόνη ως προέκταση του χεριού που στηρίζεται στο κινητό σου τηλέφωνο, πατάς με τον αντίχειρα το αριστερό πλήκτρο στο πλάι ή, αν έχεις σταθερότητα και δεν τρέμουν τα δάχτυλά σου, κρατώντας την υποτυπώδη φωτογραφική σου μηχανή πατάς τη λευκή στρογγυλή μπάλα της κάμερας κάπως διακριτικά και στιγμιαία, ακούνητος για να μην χαλάσει το τέλειο πλάνο. Χαμογελάς. Ποζάρεις ξανά. Χαμογελάς. Δυο τρία κλικ για ασφάλεια. Είσαι ευτυχισμένος. Είσαι τέλειος. Το τοπίο γύρω σου ως ντεκόρ είναι το καλύτερο που θα μπορούσε να υπάρξει. Ζεις την ιδανική ατμόσφαιρα. Απογειώνεσαι στο θρίαμβο σου. Τα like θα είναι το χειροκρότημα του κοινού στην ιδιότυπη παράσταση που έστησες ναρκισσιστικά, σκηνοθέτησες ερασιτεχνικά και πρωταγωνίστησες άτεχνα. Πιστεύεις πως εννοούν το «μπράβο». Πως σ’ αγαπάνε και είναι όλοι -ναι, αυτό σκέφτεσαι πλανεμένος- πραγματικοί σου «φίλοι». Η κοινωνικότητά σου έχει βρεθεί στο καλύτερο δυνατό της σημείο – είσαι οικείος, είσαι μοναδικός, είσαι ανεπανάληπτος· είσαι σταρ. Συμφωνείς στην ψευδαίσθηση και επικροτείς αντίστοιχα τις δικές τους απόπειρες επίδειξης χαράς. Όλες επεξεργασμένες, όλες φιλτραρισμένες με clarendon, reyes, juno ή ludwig – μάτια χωρίς μαύρους κύκλους, μύτες γαλλικές, πρόσωπα χωρίς ρυτίδες με υαλουρονικά. Είσαι, πράγματι, πανέμορφος!
Αλλά και τόσο δυστυχισμένος.
Στην εποχή των selfies που τα είδωλα μετατρέπονται σε επεξεργασμένη πραγματικότητα με τη μέθοδο του HDR, τετραγωνισμένο και σε απόλυτη συμμετρία με την επαγγελματική μηχανή που δεν έχεις, το παρελθόν έχει αλλάξει οριστικά. Δεν ζεις. Κάνεις πως ζεις – μάλλον αποτυχημένα. Και γίνεσαι ο επιδέξιος εικονολήπτης του μεγαλύτερου ψέματος που τραβάει η κάμερά σου: Της ζωής σου. Αντικαθιστάς το τηλεφώνημα που θα ήθελες να κάνεις αλλά δεν τόλμησες, τον καφέ που θα έπινες παρέα με τον κολλητό σου, τη βόλτα, την υποτυπώδη ψυχαγωγία που στο παρελθόν, στα μακρινά 90s’, δεν θεωρούσες αυτονόητη, ως μία ακόμη ανάγκη σου να κοινοποιήσεις το πεπραγμένο και την παρουσία σου ζητώντας σαφή ανταλλάγματα: Ένα like, ένα δημόσιο σχόλιο, ένα share. Γεμάτος αγωνία. Δεν σου αρκεί ο εαυτός σου. Κάθε σου κίνηση θέλεις να ‘ναι πάρτυ, ομαδική πιστοποίηση της καθημερινότητας που θα ‘θελες να βιώνεις συνεχώς χωρίς να παρεμβάλλεται κάτι άλλο στην αμεσότητα που σου χαρίζει η νέα τεχνολογία. Η πραγματικότητα διαλύεται σε απόσταση αναπνοής κι εσύ πιστεύεις πως η ανύπαρκτη ευτυχία των άλλων όταν κοιτούν τη δική σου selfie συντονίζεται με τη δική σου ψυχολογική ανάγκη.
Τι κρίμα.
Ο Robert Cornelius, ο Αμερικανός που πρώτος τράβηξε με τη μηχανή του μία selfie δοκιμάζοντας το καινούργιο του φιλμ, ίσως να μην αντιλαμβανόταν την εξέλιξη της τυχαίας εκείνης δοκιμής στην παλιά Kodak φωτογραφική του, στο σαλόνι του σπιτιού του, δίπλα απ’ τον καθρέφτη. Και κανείς δεν έμαθε ποτέ αν αυτό επαναλήφθηκε, αν η ανάγκη του να δει τον εαυτό του ως είδωλο μπροστά του υπήρξε στιγμιαία ή επαναλαμβανόμενη. Πάντως, άνοιξε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή. Από τότε πρόεδροι και πλανητάρχες τράβηξαν selfies μαζί με ψηφοφόρους τους, άνθρωποι που πάτησαν στον πλανήτη Άρη, θρύλοι, stars, celebrities και καθημερινοί τύποι – κάποιοι από αυτούς μάλιστα σκοτώθηκαν στην προσπάθειά τους να επιτύχουν το τέλειο αυτοπορτρέτο πέφτοντας από βράχους, μπαλκόνια και φωταγωγούς ή οδηγώντας.
Αλλά το πάρτι συνεχίζεται.
Δε λέω. Όταν πρωτάνοιξα λογαριασμό στο Instagram τα έκανα κι εγώ αυτά – δέκα #selfies μέχρι να καταλήξω στη μία· που θα ‘βγαινα πιο όμορφος, πιο λαμπερός, πιο ελκυστικός. Αλλά, στην πορεία, και συγκρίνοντας, κατάλαβα πως τίποτα απ’ αυτά δεν έχει νόημα όταν το like είναι απλά μία φευγαλέα κίνηση δαχτύλου που δεν έχει κόπο· δεν έχει αίμα και ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Ύστερα παρατήρησα και την ψυχωτική διάθεση όσων υπερπροβάλλουν την ζωή τους μέσα από stories, ανούσια γκάλοπ όπου οι followers ψηφίζουν «ναι» και «όχι», απαντάνε σε «δημοσκοπήσεις» και δημόσια «ερωτήματα», εγκρίνουν ή απορρίπτουν εμμονικά – αυτό δεν είναι ζωή· είναι αυνανισμός ζωής.
Get a life!
Αν δεν έκανα μια δουλειά που σχεδόν «απαιτεί» (λόγω αλληλεπιδράσεων όσων ασκούν ως επάγγελμα το ινστραγκαμιλίκι) να είχα social media, θα τα ‘χα διαγράψει την επόμενη μέρα. Παρηγοριέμαι πως από την κλειδαρότρυπα «βλέπω» ένα περιθώριο θλιβερό που υποδύεται το ευτυχισμένο εν είδει μιας νέας κοινωνικής πραγματικότητας που θα ‘θελα να γνωρίζω· είναι κάποιοι τύποι που θα μπορούσα να στοιχηματίσω τι θα κάνουν το επόμενο λεπτό – με ορισμένους διασκεδάζω κιόλας. Παλιά, από κάποιον άγνωστό μας, ζητούσαμε τηλέφωνο «για να βρεθούμε», «για να τα πούμε» – τώρα αρκεί ο λογαριασμός του στο Instagram· έχεις γλιτώσει ώρες χαμένου χρόνου κατανοώντας από τις αναρτήσεις του περίπου τι είναι και πώς σκέφτεται. Κυρίως, (υποθέτεις) ποιος πραγματικά είναι.
Όμως, οι βασικότητες έχουν ήδη χαθεί. Άλλη η γοητεία του «αφιλτράριστου».
Φωτο: #Selfie της Τσέχας Yelena Demidova με τον σύντροφό της, στην Πράγα.
xatzigeorgiou@yahoo.com
Ελεύθερα, 23.1.2022.
