Η πλούσια πολιτιστική δράση του Γυμναστικού Συλλόγου Στροβόλου «Ο Κεραυνός» στο διάβα 100 χρόνων».
Από τα πρώτα του βήματα το 1922 ο Γυμναστικός Σύλλογος Στροβόλου (προτού ακόμη πάρει την επωνυμία «Κεραυνός») έδειξε τις προθέσεις του. Καλός ο αθλητισμός, βεβαίως! Είναι ευχάριστη και συναρπαστική ενασχόληση, ως μέσο για τη σωματική, την ψυχική και την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου, ιδιαιτέρως της νεολαίας. Αλλά οι προοδευτικοί άνθρωποι που πήραν την πρωτοβουλία για την ίδρυση Γυμναστικού Συλλόγου και στον Στρόβολο είχαν θέσει τον πήχη πολύ πιο ψηλά. Θα επέκτειναν τις δραστηριότητες του Συλλόγου πέρα από τον στίβο του αθλητισμού και θα στόχευαν στην παραγωγή πολιτισμού. Θα συνδύαζαν μάλιστα το τερπνόν μετά του ωφελίμου.
Το ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων ήταν, από τη μια, πόλος έλξης για τη νεολαία και γενικότερα τους κατοίκους του Στροβόλου, ενώ από την άλλη αποτελούσαν πηγή εισοδημάτων, με σκοπό την οικονομική ενίσχυση του νεοσυσταθέντος Συλλόγου. Στις 31 Ιανουαρίου 1926 «υπό ερασιτεχνών του Στροβόλου θα διδαχθή από σκηνής» το πατριωτικό δράμα «Ο Σταυρός», όπως αναφερόταν σε σχετικό δημοσίευμα εφημερίδας: «Δεν αμφιβάλλομεν ότι η παράστασις θα τιμηθή υφ’ όλων των δυναμένων, ένεκα του υψηλού και ευγενούς σκοπού της». Αξιοσημείωτη η επισήμανση «όλων των δυναμένων…», γιατί τότε το πενιχρό βαλάντιο των πλείστων ανθρώπων δεν τους επέτρεπε να πληρώσουν εισιτήριο για να παρακολουθήσουν θεατρική παράσταση. Κάτι τέτοιο ήταν πολυτέλεια, λόγω των άθλιων συνθηκών ζωής την εποχή της βρετανικής αποικιοκρατίας. Οι υπεύθυνοι του Συλλόγου επέλεγαν πατριωτικά δράματα, με σκοπό την καλλιέργεια εθνικής συνείδησης και την ενδυνάμωση των δεσμών με την Ελλάδα. Εκείνα τα χρόνια ο ελληνισμός βίωνε τις συνέπειες της μικρασιατικής καταστροφής.
Την ίδια περίοδο στον Στρόβολο λειτουργούσε το σωματείο «Αισχύλος», κύρια ασχολία του οποίου ήταν το ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων. Στον «Αισχύλο» έπαιζαν πρωτεύοντα ρόλο ορισμένοι δάσκαλοι που υπηρέτησαν στο αρρεναγωγείο του Στροβόλου. Πλούσια δράση ανέπτυξε ο Κωνσταντίνος Δ. Χριστοφίδης. Την πρωτοβουλία για τη σύσταση του Γυμναστικού Συλλόγου Στροβόλου το 1922 είχαν αναλάβει οι δάσκαλοι Πέτρος Μιχαηλίδης και Γεώργιος Πλατείδης, αλλά κατά τα επόμενα χρόνια μετατέθηκαν σε άλλα σχολεία. Έτσι πρόεδρος του Γ.Σ.Σ. «Ο Κεραυνός», μετά που ψηφίστηκε επίσημα το καταστατικό του την 1η Οκτωβρίου 1926 με αυτή την επωνυμία, αναδείχθηκε ο Ερωτόκριτος Αντωνιάδης, ο οποίος αρχικά εργάστηκε ως δάσκαλος, ενώ μετέπειτα ασχολήθηκε με επιχειρηματικές δραστηριότητες. Αυτά τα δεδομένα αποτελούν εξήγηση για το γεγονός ότι ο Σύλλογος έδινε έμφαση, εκτός από την αθλητική, στην πολιτιστική και επιμορφωτική δράση.
Ακολούθησαν κι άλλες θεατρικές παραστάσεις από τον «Κεραυνό», όπως το δράμα «Στέλλα Βιολάντη», «μετ’ εξαιρετικής επιτυχίας και εν μεγάλη συρροή κόσμου», όπως αναφερόταν σε δημοσίευμα στις 8.1.1927, καθώς επίσης η κωμωδία «Αγαθόπουλος ο ξενοχωρίτης» του Μολιέρου τον Αύγουστο του 1927. Το «πατριωτικώτατον δράμα» με τον τίτλο «Μάρτυρες και εκδικηταί» ανεβάστηκε στις 2 Οκτωβρίου 1927, κατά την εορτή του ιερομάρτυρος Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Η παράσταση οργανώθηκε στον περίβολο της εκκλησίας Παναγίας Χρυσελεούσας στον Στρόβολο, που διαμορφώθηκε κατάλληλα. Το οικογενειακό δράμα «Μία νύκτα – μία ζωή» παρουσιάστηκε στον ίδιο χώρο τον Αύγουστο του 1928. Όπως ανακοινώθηκε, οι εισπράξεις επρόκειτο να διατεθούν για τη διοργάνωση αθλητικών αγώνων από τον Γ.Σ.Σ. «Ο Κεραυνός».
Οι δραστηριότητες του Συλλόγου διευρύνονταν συνεχώς. Τον Απρίλιο του 1948 δημιούργησε την επιτροπεία Κοινωνικής Πρόνοιας «Κεραυνός», «συνεχίζων την ποικίλην αυτού κοινωνικήν δράσιν, εθνικήν, μορφωτικήν και αθλητικήν, και εις το πεδίον την φιλανθρωπίας», όπως έγραφε η εφημερίδα «Φωνή της Κύπρου» στις 17.4.1948. Κατά το επόμενο Σαββατοκυρίακο, στις 24-25 Απριλίου 1948, ο Σύλλογος ανέβασε το πατριωτικό δράμα «Παύλος Μελάς». Οι εισπράξεις επρόκειτο να διατεθούν «προς περίθαλψιν δυστυχούντων» κατά τις εορτές του Πάσχα. Την επιτροπεία στελέχωσαν κυρίες και δεσποινίδες Στροβολιώτισσες.
Ο «Κεραυνός» διατηρούσε κατά καιρούς και χορωδία. Όπως πληροφορούμαστε από δημοσίευμα της εφημερίδας «Φωνή της Κύπρου» στις 24.3.1951, κατά τον εορτασμό της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου στο οίκημα του σωματείου (που βρισκόταν ακόμη σε καφενείο) επρόκειτο να εκφωνήσει τον πανηγυρικό της ημέρας ο δικηγόρος Ζήνων Χρ. Σώζος. Στο πρόγραμμα της εκδήλωσης είχαν περιληφθεί απαγγελίες εθνικών ποιημάτων από δεσποινίδες και μέλη του Συλλόγου, καθώς επίσης η εκτέλεση πατριωτικών ασμάτων από χορωδία.
Θεατρικές παραστάσεις και άλλες εκδηλώσεις για φιλανθρωπικούς σκοπούς διοργάνωνε στο οίκημα του «Κεραυνού» και η Φιλόπτωχος Αδελφότης Στροβόλου. Στις 3 Μαΐου 1951 ανέβασε παράσταση παιδικού θεάτρου. Οι εισπράξεις διατέθηκαν για το «γάλα του παιδιού». Το εισιτήριο στοίχιζε δύο σελίνια, ενώ για τους μαθητές ήταν ένα σελίνι. Στην «εορτήν υπέρ των πτωχών», που πραγματοποίησε και πάλι η Φιλόπτωχος Αδελφότης, στις 10 Νοεμβρίου 1951 στο οίκημα του «Κεραυνού» παρευρέθηκε και ο νεοκλεγείς (τον Οκτώβριο του 1950) Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’.
Πολλές φορές διοργανώθηκαν επίσης εκθέσεις αντικειμένων χειροτεχνίας, που επίσης συνιστούσαν συμβολή του Γ.Σ.Σ. «Ο Κεραυνός» στην ανάπτυξη και διάδοση του λαϊκού πολιτισμού.
ΑΝΘΗΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΤΕΥΚΤΟ ΟΙΚΗΜΑ
Μεγάλη άνθηση γνώρισαν οι πολιτιστικές δραστηριότητες του «Κεραυνού» ύστερα από την ανέγερση του νέου οικήματός του, στην οδό Σταδίου 44 στον Στρόβολο, όπου στεγάζεται μέχρι σήμερα. Στα αρχιτεκτονικά σχέδια εξαρχής υπήρξε πρόνοια, ώστε η μεγάλη αίθουσα να μπορεί να διαμορφωθεί κατάλληλα για εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες κ.λπ., αφού διαθέτει και σκηνή. Ο χώρος αυτός χρησιμοποιείται για τέτοιους σκοπούς και στις μέρες μας από το καφεστιατόριο «Παλαιά Ελιά».
Το οίκημα του «Κεραυνού» πλημμύριζε από κόσμο, που έσπευδε να παρακολουθήσει διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως θεατρικές παραστάσεις, μουσικές συναυλίες, πανηγυρικούς λόγους για εθνικές επετείους κ.ά.
Άφησαν εποχή οι θεατρικές παραστάσεις που δόθηκαν από ερασιτέχνες ηθοποιούς του «Κεραυνού» με το ποιητικό έργο του Βασίλη Μιχαηλίδη «9η Ιουλίου 1821». Η επιλογή δεν ήταν τυχαία, αφού ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός που είχε απαγχονιστεί από τους Οθωμανούς με σκοπό να καταστείλουν οποιεσδήποτε επαναστατικές διαθέσεις από τους Κυπρίους, ήταν αδιάρρηκτα συνδεδεμένος με τον Στρόβολο. Μάλιστα ο «Κεραυνός» είχε πρωτοστατήσει στην προσπάθεια για την κατασκευή προτομής του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, που τοποθετήθηκε στον περίβολο της εκκλησίας της Χρυσελεούσας. Η τελετή των αποκαλυπτηρίων πραγματοποιήθηκε το 1930.
Από το πρόγραμμα της θεατρικής παράστασης που δόθηκε το 1963 πληροφορούμαστε ότι η διασκευή του ποιητικού έργου «9η Ιουλίου» για το θέατρο είχε γίνει από τον Α. Κούρο, ενώ τη διδασκαλία του έργου είχε αναλάβει ο Ανδρέας Κόκκινος, ο οποίος μάλιστα υπήρξε και ποδοσφαιριστής του «Κεραυνού». Οι σκηνογραφίες ανήκαν στον Ροβέρτο Αντωνιάδη, που ενσάρκωσε και τον ρόλο του Δημήτρη, ενώ η μουσική επιμέλεια στη Ρίτα Καλλινίκου, που ήταν και αφηγήτρια μαζί με τον Κώστα Κωνσταντίνου. Τον ρόλο του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού ερμήνευσε ο Χαράλαμπος Αλωνεύτης. Άλλοι ερασιτέχνες ηθοποιοί της παράστασης ήταν οι Πετράκης Γρουτίδης, Γεώργιος Κουβαράς, Νίκος Κωνσταντίνου, Λοΐζος Παπακωνσταντίνου, Τηλέμαχος Γιωρκάτζης, Σαββάκης Α. Ιωάννου, Μιχαλάκης Τιγγιρίδης, Ανδρέας Τριλλίδης, Ανδρέας Σακκάς, Ανδρέας Τράντας, Νίκος Δημητρίου και Αιμίλιος Γεωργιάδης.
Ο «Κεραυνός» ανέπτυξε πλούσια δράση στον τομέα του πολιτισμού χάρη στις προσπάθειες διοικητικών στελεχών του (όπως ο Ροβέρτος Αντωνιάδης, ο Κώστας Παναγίδης, ο Ανδρέας Παντέλας κ.ά.), που ανέλαβαν πρωτοβουλίες με ζήλο και ενθουσιασμό. Σε αυτό συνέτεινε και η σύσταση τμήματος νεολαίας και γυναικείου τμήματος. Αξιόλογη δράση είχαν η Νενέ Παναγίδου, η Λίτσα Λουκά, η Μάρω Γεωργιάδου, η Σούλα Πολεμίτη και άλλες.
Στο οίκημα του «Κεραυνού» διοργανώνονταν συναυλίες και από το Ελληνικό Ωδείο Στροβόλου, της Μάρως Σφήκα. Σε εκείνες τις συναυλίες κατά τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, όπως διαβάζουμε σε σχετικά προγράμματα, συμμετείχαν το 1960 στα φωνητικά οι Στάλα Κανάρη, Γιαννούλα Αχιλλέως, Μάγδα Σεργίδου, Μάρω Γεωργιάδου, Μάρω Μιχαηλίδου και στο πιάνο η Ήβη Μαμμίδου, ενώ το 1961 συμμετείχαν οι Νανά Θρασυβουλίδου, Θέλμα Παπαϊωάννου, Έλενα Στυλιανού, Αντρούλα Λοΐζου, Στέφη Κιμωνίδου, Μίκης Μιχαήλ, Ευγενία Αβρααμίδου, Κούλα Κανάρη, Ρόνα Χριστοφή, Θούλα Χριστοφίδη, Ειρηνούλα Μαρκίδου, Αλκμήνη και Έλλη Κοραή, Αγγελική Σφήκα, Γεωργία Πεππή, Λέλλα Νεοφύτου, Λίντα Αντωνίου, Λιζέττα Παπαδοπούλου, Μίκης Τριλλίδης, Ισμήνη Αγρότου, Ελένη Παύλου κ.ά.
Από το 1963 ο «Κεραυνός» απέκτησε πολυμελή χορωδία που συμμετείχε δραστήρια στους εορτασμούς εθνικών επετείων, γενικά στις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις του Συλλόγου, καθώς επίσης και σε εκδηλώσεις άλλων σωματείων. Παράλληλα, μεικτή χορωδία εύφραινε τις καρδιές των Στροβολιωτών ψάλλοντας και στην εκκλησία της Παναγίας Χρυσελεούσας κατά την Αγία Εβδομάδα. Τη σύσταση της χορωδίας είχε αναλάβει ο Φίλιππος Μπάφας, ο οποίος θυμάται με νοσταλγία:
«Δεν είμαι μουσικός, δεν σπούδασα μουσική, αλλά είχα το μεράκι. Έκανα τριφωνία χορωδιακά με εθνικά τραγούδια. Συγκέντρωσα αρχικά μερικούς φίλους που ήξερα ότι είχαν καλή φωνή, αργότερα κι άλλους, όπως ο Βάσος Βασιλείου, ο Νίκος Παντέλας, ο Κυριάκος Γρηγοράς, ο Πανίκος Νικολάου, ο Βάσος Παπαβασιλείου και άλλοι. Τραγουδούσαμε κυρίως πατριωτικά τραγούδια σε εθνικούς εορτασμούς. Μερικές φορές έπαιζα και φυσαρμόνικα σόλο. Στην εκκλησία της Παναγίας Χρυσελεούσας ψάλλαμε τον “Ακάθιστο ύμνο”, μεικτή χορωδία από 37 άτομα. Παράλληλα κατέγραφα ορισμένες φορές σε μαγνητόφωνο τις παρουσιάσεις μας και τις μετέφερα σε ψηφιακούς δίσκους. Διατηρήσαμε τη χορωδία για μερικές δεκαετίες».
Αξίζει επίσης να γίνει αναφορά και στις φιέστες που διοργάνωνε ο «Κεραυνός», που ήταν μεγάλα λαϊκά πανηγύρια, τα οποία απολάμβαναν χιλιάδες επισκέπτες στους χώρους του Συλλόγου.
* Τα δημοσιεύματα εντόπισε ο Χρύσανθος Χρυσάνθου, ο οποίος κατέγραψε και τις μαρτυρίες στο πλαίσιο προετοιμασιών για εορτασμό της 100ετηρίδας του «Κεραυνού». Παρακαλούνται όσοι διαθέτουν υλικά που αφορούν τις πολιτιστικές, κοινωνικές και αθλητικές δραστηριότητες του Συλλόγου, όπως φωτογραφίες, προγράμματα κ.λπ., να επικοινωνήσουν με τον Φαίδωνα Χατζηπαύλου, τηλ. 99473850, τον Ηρακλή Ηρακλέους, τηλ. 99609031, ηλ. ταχ. heraclish@gmail.com και τον δρα Χρύσανθο Χρυσάνθου, ηλ. ταχ. chry.chry60@gmail.com ή στο τηλ. 99686508. Οι φωτογραφίες, τα προγράμματα και οι μαρτυρίες που δημοσιεύονται εδώ προέρχονται από το αρχείο του Συλλόγου και τους Ροβέρτο Αντωνιάδη, στον οποίο οφείλονται πολλές φωτογραφίσεις εκδηλώσεων του «Κεραυνού», Φίλιππο Μπάφα, Λοΐζο Παπακωνσταντίνου, Κώστα Παναγίδη, Ανδρέα Παντέλα, Αδάμο Αδάμου, Ανδρέα Γεωργιάδη, κ.ά., τους οποίους ευχαριστούμε.
Κεντρική φωτο: Η φωτογραφία είναι από την παράσταση της «9ης Ιουλίου» το 1967.
Φιλελεύθερα, 31.10.2021.
