«Η μόνη κρίση που υπάρχει είναι καθαρά ψυχολογική μεταξύ καλλιτεχνών, όπου διασταυρώνονται και συγκρούονται ένα σωρό διαφορετικές ευαισθησίες, φιλοδοξίες και ζήλειες».
Έτσι απαντούσε ο Αλέξης Μινωτής τη δεκαετία του ’70 στο μέτωπο των επικριτών του την εποχή που διηύθυνε το Εθνικό Θέατρο. Και παράλληλα πρότασσε ως δικαιολογία για τον μαρασμό το ότι οι μεγάλοι καλλιτέχνες «χάθηκαν» κι οι νεότεροι «δεν είναι ανάλογου διαμετρήματος». Ο Μινωτής συγκαταλέγεται στους κορυφαίους θεατρανθρώπους του 20ού αιώνα, αν κι εντός του σιναφιού δεν έχαιρε και τόσο μεγάλης εκτίμησης για τον ερειστικό χαρακτήρα του.
Αν, παράλληλα, ρωτήσετε κάποιον από τους μαθητές και συνεργάτες του Κάρολου Κουν θα έχουν να σας διηγηθούν –σχεδόν νοσταλγικά- ιστορίες για τασάκια που σφύριζαν πάνω από τα κεφάλια τους όταν ο οξύθυμος και αυστηρός δάσκαλος έπαιρνε ανάποδες.
Τα δύο αυτά παραδείγματα σαφώς και δεν δικαιολογούν συμπεριφορές κατάχρησης εξουσίας και λεκτικής, ψυχολογικής ή –ακόμη χειρότερα- σωματικής βίας. Είναι απλώς μια υπενθύμιση ότι ο χώρος του θεάτρου δεν ήταν ποτέ αγγελικά πλασμένος, ούτε καλύτερος στην ουσία του από πολλούς άλλους χώρους όπου συντελείται συλλογική επαγγελματική εργασία. Αντίθετα, είναι συχνά ένα ανταγωνιστικό πεδίο συγκέντρωσης υπερτροφικών εγώ, ιδιόρρυθμων και εκρηκτικών χαρακτήρων και πολύ υψηλών τόνων, που για δεκαετίες οι εντάσεις εκλαμβάνονταν περίπου ως δημιουργική προϋπόθεση. Οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες, παρόλο που αν και ιδιαίτερα προβεβλημένος ο κόσμος του θεάτρου κατάφερνε να «κρύβει» τα κακώς κείμενα από τα αδιάκριτα μάτια των «έξω».
Πιστεύω εντούτοις ότι θα ήταν λάθος με αφορμή τις σοβαρές καταγγελίες κατά του Γιώργου Κιμούλη να δοθεί η αίσθηση ότι πίσω από τις κουίντες κρύβονται κατά κανόνα καταστάσεις βγαλμένες από το σύμπαν του… Γιάννη Οικονομίδη. Ποτέ δεν είναι αργά για αλλαγή και βελτιστοποίηση πρακτικών και συμπεριφορών κι ο θόρυβος αυτός ας ελπίσουμε να είναι πράγματι ο αχός του καινούριου που καταφθάνει με μανία θύελλας για να θέσει νέες, υγιέστερες βάσεις.
Πάντως, δεν μπορώ να μη συμφωνήσω με τον Δημήτρη Καταλειφό ότι το μόνο που δεν χρειάζεται αυτή την εποχή το θέατρο, όντας ξέπνοο από το πατατράκ της πανδημίας, είναι η εσωστρέφεια και ο αυτοκανιβαλισμός.
Φιλελεύθερα, 31.01.21
