Ο Στράτης Μυριβήλης γεννήθηκε στη Συκαμινέα Λέσβου το 1890. Το 1923 εξέδωσε στη Μυτιλήνη την εφημερίδα «Καμπάνα», όπου πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες ένα από τα εμβληματικότερα μυθιστορήματα της ελληνικής λογοτεχνίας «Η Ζωή εν τάφω», που προέκυψε από την εμπειρία του στα χαρακώματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Εκεί περιγράφει όχι την ηρωική, αλλά τη φρικιαστική διάσταση του πολέμου, με τη μορφή επιστολών, που βρέθηκαν στον στρατιωτικό σάκο ενός Μυτιληνιού λοχία, προς την αγαπημένη του. Έναν αιώνα αργότερα, η φρίκη και η συντριβή που εξισώνει όλους τους ανθρώπους, αποτυπώνεται από την ίδια την πραγματικότητα στο ελληνορθόδοξο κοιμητήριο της Παναγιούδας Λέσβου όπου βρήκαν καταφύγιο με τα υπάρχοντά τους περιπλανώμενοι μετανάστες και πρόσφυγες μετά την ολοκληρωτική καταστροφή του κολαστηρίου της Μόριας.
Οι νεκροί αποδείχτηκαν πολύ πιο καταδεχτικοί και φιλόξενοι από τους ζωντανούς που τους απέτρεπαν να στήνουν σκηνές στους δρόμους για να καταυλιστούν προσωρινά. Μάλιστα, αργότερα θίχτηκαν κιόλας κι έκαναν λόγο για «βεβήλωση» από πλευράς των απελπισμένων ανέστιων. Ακόμη χειρότερα, υπερπατριώτες μισάνθρωποι όταν δεν καταριούνται και δεν καταδιώκουν τους κατατρεγμένους κλαίγονται κι από πάνω ότι είναι οι ίδιοι τα «θύματα» αυτής της τραγωδίας, σάμπως και πρόκειται για ακρίδες που έστειλε ο Θεός τους.
Όχι όλοι, φυσικά. Διότι πραγματικοί άνθρωποι εργάζονται ήδη για να δώσουν χείρα βοηθείας σε εκτεθειμένους συνανθρώπους τους συγκεντρώνοντας είδη πρώτης ανάγκης.
Κι ο Μυριβήλης θα παρατηρούσε: «Η αγάπη κ’ η όχτρα έχουνε διεθνή γλώσσα».
Γ. Σαβ.
