Έργα του Θεόδουλου Γρηγορίου και της Claude Como, κάτω από τον τίτλο From Nature to Structure: Threads of Dialogue, εξερευνούν τον τρόπο με τον οποίο η ζωή και η αρχιτεκτονική αλληλοδιαπλέκονται, πώς το νήμα μετατρέπεται ταυτόχρονα σε ανάπτυξη και δομή, μνήμη και κατασκευή.

Η συνάντηση των δύο καλλιτεχνών, πόλεων και πολιτισμών, προσκαλεί το κοινό σε ένα ποιητικό ταξίδι ανάμεσα στη ζωντανή μορφή και την αρχιτεκτονική δομή, εκεί όπου το νήμα γίνεται γέφυρα μεταξύ κόσμων. Μέσα από μαλλί, μέταλλο, ύφασμα και σκυρόδεμα, η έκθεση εξερευνά τον τρόπο με τον οποίο η ζωή και η αρχιτεκτονική αλληλοδιαπλέκονται, πώς το νήμα μετατρέπεται ταυτόχρονα σε ανάπτυξη και δομή, μνήμη και κατασκευή.

Η επιμέλεια της έκθεσης υπήρξε ένα σπάνιο προνόμιο, και η συνάντηση των έργων της Claude Como και του Θεόδουλου Γρηγορίου έμοιαζε ταυτόχρονα φυσική και αναγκαία, εξηγεί ο επιμελητής της, Eudes Ajot.

«Οι πρακτικές τους αντανακλούν η μία την άλλη ενώ παραμένουν βαθιά διακριτές: η μία υψώνεται κάθετα μέσα από οργανική ανάπτυξη, η άλλη αναπτύσσεται οριζόντια μέσα από την αρχιτεκτονική, τη μνήμη και τη δομή. Ο χώρος της παλιάς Αποθήκης Χαρουπιών του Ιδρύματος PSI αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος αυτής της αφήγησης, προσφέροντας ιστορία, υλικότητα και αθόρυβη δύναμη για τον διάλογο ανάμεσα στο ζωντανό και το δομημένο.

Ο ρόλος μου ήταν να επιτρέψω σε αυτές τις ενέργειες να συνυπάρξουν, να εκφραστούν και να δημιουργήσουν έναν νέο τρόπο θέασης του μαλλιού, της μορφής και της Κύπρου ως τόπου διασταυρώσεων και μεταμορφώσεων».

Θεόδουλος Γρηγορίου: Η ηπιότητα της ύφανσης των μυστικών του ψυχικού κόσμου

Οι βαθιές αναζητήσεις του Θεόδουλου Γρηγορίου γύρω από τη μνήμη, τη δομή και τον χρόνο τον έχουν καθιερώσει ως μια εξέχουσα μορφή της σύγχρονης μεσογειακής τέχνης. «Στα έργα της έκθεσης στο Ίδρυμα PSI διαφαίνονται τεχνικές ύφανσης, χωρίς πολυχρωμία και αισθητισμούς, ώστε να αναδεικνύονται τα χαρίσματα και οι υφές του πρωτογενούς υλικού στη φυσική του μορφή, ενώ υποβόσκει η ιδέα των διαστρωματικών επεμβάσεων σε αρχιτεκτονικές δομές που μεταλλάχτηκαν σε διαφορετικούς χρόνους», εξηγεί ο ίδιος.

«Το ταπισερί, σε παραδοσιακές και μη τεχνικές, το ξεκίνησα από τα φοιτητικά μου χρόνια στο Βουκουρέστι — ή καλύτερα απορρέει από μνήμες και εμπειρίες των παιδικών μου χρόνων, ζώντας τη μαεστρία της μητέρας μου στον αργαλειό και στο κέντημα. Δεν ήταν μόνο η τεχνική, αλλά και η λιτή και απέριττη γεωμετρική αισθητική της, χωρίς φιοριτούρες και οπτικές φλυαρίες. Γύρω στα έξι μου τάιζα με φύλλα συκαμιάς στην αυλή μας την τελευταία παραγωγή μεταξοσκώληκα. Μετά είδα το μετάξι να υφαίνεται στον αργαλειό. “Ζωή από μετάξι”, λοιπόν!»

Θεόδουλος Γρηγορίου. Φωτογραφία: Στέφανος Κουρατζής

Σε κάθε φάση της σύνθετης δουλειάς του, που συνήθως πλάθεται με σκληρά υλικά όπως το τσιμέντο, το μέταλλο, το γυαλί και τα μεταλλεύματα, αντιπαραθέτει το άλλο μέρος του εαυτού του: την ηπιότητα της ύφανσης των μυστικών του ψυχικού κόσμου.

Για την υλοποίηση του «κεφαλαίου ύφανσης» διατηρεί ξεχωριστό εργαστήρι στο πατρικό του στη Μαλούντα, με τον αναγκαίο εξοπλισμό, καθώς και συνεργασίες με εργαστήρια του Aubusson στη Γαλλία, όπου υλοποιήθηκαν κάποια έργα. Υποβόσκει και στην υφαντική του η διάθεση για όγκο και έξοδο στον χώρο.

Στον κύριο άξονα της εργασίας του, όπου η ύφανση αποτελεί ένα παρακλάδι, συμβολικά παραθέτει συμπτώματα που κουβαλούν διαστρωματώσεις του χρόνου και της μνήμης. Σαν παρατηρητής χωρίς επίμονη επιστημονική τεκμηρίωση και με κάποια εικαστική αυθαιρεσία, κτίζει εικόνες που χαρακτηρίζουν τη μετάπλαση των πραγμάτων, εισχωρώντας κώδικες ανάγνωσης της υλικότητας που μας απασχολούν σήμερα.

Claude Como: Μεταμορφώνοντας την ύλη σε έναν χώρο αίσθησης

Η Claude Como είναι Γαλλίδα καλλιτέχνιδα με διεθνή παρουσία, της οποίας το έργο έχει εκτεθεί σε σημαντικούς θεσμούς, όπως το Palais des Beaux-Arts de Lille, το Musée de Louviers, το Fort Saint-Jean του Mucem και το Ίδρυμα Louis Vuitton. Με τις ζωηρές και καθηλωτικές υφαντουργικές εγκαταστάσεις της, έχει καθιερωθεί ως μία διακριτή και επιδραστική φωνή στη σύγχρονη τέχνη.

«Η καλλιτεχνική μου πρακτική εξερευνά την ιδέα του ζωντανού και τις πολλαπλές μορφές που μπορεί να λάβει, από μικροσκοπικές δομές έως σχήματα που αναδύονται και επεκτείνονται στον χώρο. Τα τελευταία χρόνια στράφηκα στο υφαντό μαλλί (tufted wool) για να συνεχίσω αυτή την έρευνα με πιο απτικό και βιωματικό τρόπο, μέσα από ελεύθερες μορφές».

Όπως τονίζει, το υλικό αυτό της επιτρέπει να δημιουργεί ζωντανές συνθέσεις που παραπέμπουν σε φυσικές κινήσεις και στην ενέργεια ζωντανών περιβαλλόντων, μεταμορφώνοντας την ύλη σε έναν χώρο αίσθησης.

«Στην Κύπρο, η παρουσίαση του έργου μου δίπλα σε αυτό του Θεόδουλου Γρηγορίου ανοίγει έναν ουσιώδη διάλογο ανάμεσα στη φυσική ανάπτυξη και την ανθρώπινη αρχιτεκτονική. Μέσα από το νήμα, τα έργα μας θέτουν το ερώτημα πώς η ζωή προσαρμόζεται, ξεδιπλώνεται και επανεφευρίσκει τις δομές που μας περιβάλλουν».