Η πάντα ανήσυχη ηθοποιός πιστεύει ότι ένας ρόλος χτίζεται δια της αφαίρεσης.

Γενναία και επιβλητική στη σκηνή, με διαδρομή που διασχίζει το κλασικό και σύγχρονο ρεπερτόριο, υπηρετεί το θέατρο με προσήλωση, πειθαρχία και μια ιδιότυπη εσωτερικότητα. Με αφορμή τη συμμετοχή της στον «Ταλαντούχο κύριο Ρίπλεϊ» της Πατρίσια Χάισμιθ στο Θέατρο Ένα, ένα έργο για τη λαχτάρα του «ανήκειν» και τα εύθραυστα όρια μεταξύ ταυτότητας και επινόησης, συζητάμε με την Έλενα Δημητρίου για τη μοναχικότητα ως επιλογή, την ενστικτώδη ανάγκη της αποδοχής, τη ματαιοδοξία και την αυτοκριτική, την ευαλωτότητα που φέρνει ο χρόνος, αλλά και για το θέατρο ως μια ατέρμονη άσκηση κατανόησης του ανθρώπου.

–Πιστεύεις ότι οι άνθρωποι τελικά, όπως ο Ρίπλεϊ, υποδυόμαστε ρόλους και στην πραγματική ζωή για να γίνουμε αποδεκτοί; Πιστεύω πως είναι μέσα στο «παιχνίδι» της ζωής το να υποδυόμαστε ρόλους χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ψέμα ή υποκρισία. Κανείς μας δεν είναι μονοδιάστατος. Σε κάθε συνθήκη, «ξεπετάγεται» ενστικτωδώς μια εκδοχή μας. Είναι ίσως η ικανότητα που έχουμε να προσαρμοζόμαστε σε κάθε συνθήκη. Είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης. Το πρόβλημα είναι όταν συνειδητά προσποιούμαστε ότι είμαστε κάτι άλλο από αυτό που είμαστε για να γίνουμε αρεστοί.

–Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει κανείς για να νιώσει ότι ανήκει κάπου και με ποιο τίμημα; Το «ανήκειν» είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη. Πολλοί από εμάς αντιστεκόμαστε για χρόνια σ’ αυτό αλλά κάποια στιγμή το αποδεχόμαστε. Επίσης, όλοι θέλουμε να είμαστε αποδεκτοί. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που θυσιάζουν την προσωπικότητα, την αξιοπρέπειά τους για να το πετύχουν ή για να μην το χάσουν. Θέλουν να είναι αποδεκτοί σε μια σχέση, μια παρέα, ένα επαγγελματικό σύνολο. Να είναι με τους πολλούς, με τους «δυνατούς». Παλαιότερα μού προκαλούσε  έκπληξη όλο αυτό. Έχω απογοητευτεί  από ανθρώπους που τους είδα να λειτουργούν έτσι.    Προσωπικά πιστεύω ότι το ιδανικό σ’ αυτή τη ζωή είναι να μπορείς και μόνος. Και δεν εννοώ πρακτικά, αλλά ψυχολογικά. Να έχεις τη δύναμη να μην ανήκεις όταν κάτι δεν σε εκφράζει. Όταν χάνεις κάτι από εσένα. Είναι σπουδαίο πράγμα η ομαδικότητα, αλλά σπουδαία είναι κι η μοναχικότητα. Και δεν εννοώ τη μοναξιά.

–Πώς αποφεύγει ένας ηθοποιός την παγίδα της καρικατούρας και πώς αναζητά την ανθρώπινη πλευρά; Όταν στην πρόβα συμβεί να νιώσω ότι ο ρόλος πάει να γίνει καρικατούρα, επιτρέπω στον εαυτό μου να το κάνει, να το βγάλει, να το ελευθερώσει κι αφού κατά κάποιο τρόπο το «χαρώ», αρχίζω να το μαζεύω. Γενικά, πιστεύω ότι ένας ρόλος κτίζεται δια της αφαίρεσης. Δοκιμάζεις πράγματα και μετά αρχίζεις να τα πετάς για να οδηγηθείς στην αλήθεια. Η υπερβολή είναι χρήσιμη γιατί σε οδηγεί στο μέτρο –υπό την προϋπόθεση ότι αντιλαμβάνεσαι τι είναι μέτρο- και στο χτίσιμο της λεπτομέρειας.

–Υπάρχουν ρόλοι που άφησαν «ίχνος» πάνω σου για χρόνια μετά; Κάτι που να άλλαξε τον τρόπο που βλέπεις τους ανθρώπους ή τον εαυτό σου; Κάθε φορά που θυμάμαι ένα ρόλο που έχω παίξει λέω ότι τώρα θα τον έκανα καλύτερα. Υπήρξαν ρόλοι που αγάπησα, τον καθένα για διαφορετικούς λόγους. Τους θυμάμαι σαν παλιούς φίλους που πέρασαν και χάθηκαν. Από κάποιους θυμάμαι ακόμα λόγια. Αλλά αυτό που συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μου και στο πώς αντιλαμβάνομαι τον κόσμο και τον εαυτό μου μέσα σ’ αυτόν, είναι η επαφή μου με τα θεατρικά κείμενα όλα αυτά τα χρόνια. Το θέατρο σε παροτρύνει να κατανοήσεις τον άνθρωπο. Η υποκριτική σε πάει ακόμα πιο πέρα. Σε αναγκάζει να μπεις στη θέση του. Να γίνεις αυτός.

–Έχεις υποδυθεί πολλούς διαφορετικούς γυναικείους τύπους. Τι καθιστά έναν γυναικείο χαρακτήρα πραγματικά ενδιαφέρων για σένα σήμερα; Μεταξύ άλλων είχα την τύχη να παίξω ρόλους του κλασικού ρεπερτορίου:  Σαίξπηρ, Μολιέρο, Στρίνμπεργκ, Γκαίτε, Ρακίνα, Ευριπίδη, Αριστοφάνη. Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν ονειρεύτηκα κάποιο ρόλο. Δεν είπα ποτέ «θέλω να κάνω αυτό». Ό,τι έπαιξα ήρθε σαν μια ευχάριστη έκπληξη.      Ενδιαφέρων ρόλος τώρα για εμένα είναι αυτός που θα με «αναγκάσει» να δοκιμάσω νέα πράγματα, να απελευθερωθώ στη σκηνή και να εκπλήξω πρώτα τον εαυτό μου.

–Με τα χρόνια, γίνεσαι πιο γενναία πάνω στη σκηνή ή πιο ευάλωτη; Γενναία πάνω στη σκηνή –ενίοτε και εκτός σκηνής- ήμουν από πάντα. Ο Εύης Γαβριηλίδης, όταν με προετοίμαζε για τις εισαγωγικές εξετάσεις, με αποκαλούσε «θρασεία». Όσο περνάνε όμως τα χρόνια, γίνομαι πιο ευάλωτη επειδή με εγκαταλείπει η λεγόμενη άγνοια κινδύνου. Όσο πιο υποψιασμένος είσαι, τόσο πιο ευάλωτος γίνεσαι.

–Σε μια εποχή που κυριαρχεί η εικόνα και οι πλείστοι μοιάζουν να σκηνοθετούν τον εαυτό τους, νιώθεις ότι και η υποκριτική κινδυνεύει να γίνει περισσότερο «πόζα» παρά βίωμα; Η υποκριτική πάντα «φλέρταρε» με την πόζα σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στο εμπορικό σινεμά. Τώρα στο θέατρο, πόση πόζα να πουλήσεις; Το θέατρο σε ξεγυμνώνει, σε αποκαλύπτει. Δεν σηκώνει τέτοια.

–Ποιο στοιχείο εκτιμάς ότι κρατά λειτουργικό το θέατρο στην Κύπρο σήμερα; Οι ηθοποιοί, που ενάντια σε κάθε αντιξοότητα εξακολουθούν να κάνουν αυτή την υπέροχα δύσκολη δουλειά.

–Ως θεατή τι σε συγκινεί περισσότερο: η τεχνική αρτιότητα και η δεξιοτεχνία ή το ρίσκο και η έκθεση; Η τεχνική αρτιότητα και δεξιοτεχνία σε συνδυασμό με την αλήθεια και τη συγκίνηση. Όλο αυτό το ονομάζω «ποίηση». Το ρίσκο και η έκθεση με αφήνουν αδιάφορη, πλην λαμπρών εξαιρέσεων. Γενικά το ενδιαφέρον μου χάνεται με ό,τι «φωνάζει» για προσοχή.

–Τελικά, η ωριμότητα απελευθερώνει από τη ματαιοδοξία; Ή μήπως παραμένει πάντα συστατικό στοιχείο της ιδιότητας του ηθοποιού και αναπόσπαστο κομμάτι της σκηνής; Με λες ώριμη επειδή έμαθες ότι έπαιξα πρώτη φορά στην Επίδαυρο το 1999; (γέλια) Θα απαντήσω για τον εαυτό μου. Δεν ξέρω αν έχω ματαιοδοξία ή αν είχα ποτέ. Μπορεί και να έχω, αλλά πάει χέρι- χέρι με μια ανελέητη αυτοκριτική. Αρχικά, να σου πω ότι δεν νιώθω πως έχω φτάσει κάπου. Και δεν το λέω από μετριοφροσύνη. Το θέατρο είναι για εμένα μια σπουδή που δεν τελειώνει ποτέ. Μια συνεχής δοκιμασία. Ποτέ δεν φτάνεις κάπου και καλύτερα έτσι. Με τα χρόνια, όμως, αρχίζεις ν’ αναγνωρίζεις στον εαυτό σου και κάποια χαρίσματα και να νιώθεις περισσότερη σιγουριά. Παραμένεις, όμως, ευάλωτος έχοντας επίγνωση της ευθύνης που φέρει η παρουσία σου πάνω στη σκηνή.

Ελεύθερα, 24.5.2026