Η Κύπρος συγκαταλέγεται σήμερα στις χώρες με το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη. Οι γυναίκες φτάνουν κατά μέσο όρο τα 84–85 έτη και οι άνδρες τα 81. Κι όμως, πίσω από αυτόν τον εντυπωσιακό αριθμό κρύβεται μια λιγότερο αισιόδοξη πραγματικότητα: ζούμε περισσότερα χρόνια, αλλά ένα μεγάλο μέρος αυτών τα περνάμε με προβλήματα υγείας και σοβαρούς περιορισμούς. Τα στοιχεία στο ρεπορτάζ της καλής συναδέρφου Μαριλένας Παναγή είναι αποκαλυπτικά. Τα υγιή χρόνια ζωής στην Κύπρο περιορίζονται γύρω στα 65, γεγονός που σημαίνει ότι τα τελευταία 15 έως 20 χρόνια της ζωής πολλών συμπολιτών μας συνοδεύονται από χρόνιες παθήσεις, μειωμένη κινητικότητα και εξάρτηση από άλλους.
Αυτό το «κυπριακό παράδοξο» δεν είναι τυχαίο. Είναι το αποτέλεσμα επιλογών δεκαετιών. Γυρίσαμε την πλάτη στη μεσογειακή διατροφή που μας μεγάλωσε και υιοθετήσαμε πρότυπα γεμάτα επεξεργασμένα τρόφιμα, ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά. Ξεχάσαμε την καθημερινή κίνηση και αντικαταστήσαμε το περπάτημα με το αυτοκίνητο, σε μια χώρα φυσικά όπου η δημόσια συγκοινωνία παραμένει ανεπαρκής. Ανεχθήκαμε υψηλά ποσοστά καπνίσματος και παχυσαρκίας, ακόμη και στα παιδιά, σπέρνοντας από νωρίς τα προβλήματα που θα θερίσουμε στην τρίτη ηλικία.
Το τίμημα είναι ορατό μετά τα 65. Διαβήτης, υπέρταση, καρδιαγγειακά και μυοσκελετικά νοσήματα δεν σκοτώνουν απαραίτητα, αλλά περιορίζουν δραστικά την ποιότητα ζωής. Οι γυναίκες ζουν περισσότερα χρόνια, συχνά όμως με οστεοπόρωση, αρθρίτιδα ή κατάθλιψη. Οι άνδρες, αντίθετα, πλήττονται συχνότερα από θανατηφόρα καρδιακά επεισόδια και φεύγουν νωρίτερα. Και όταν προστεθούν η μοναξιά, η έλλειψη μεταφοράς, η απουσία οργανωμένης κατ’ οίκον φροντίδας, η εξάρτηση από παιδιά και εγγόνια, τότε τα «χρόνια ζωής» μετατρέπονται εύκολα σε «χρόνια εγκλωβισμού».
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς δημογραφικό, είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό. Δεν αρκεί να καμαρώνουμε για το προσδόκιμο ζωής μας. Χρειάζεται να επενδύσουμε σοβαρά στην υγιή γήρανση. Αυτό σημαίνει επιστροφή στην απλή, ισορροπημένη διατροφή, ένταξη της άσκησης σε κάθε ηλικία, αξιοποίηση της πρόληψης που προσφέρει το ΓεΣΥ και κυρίως, πολιτικές που καταπολεμούν τη μοναξιά και διευκολύνουν την καθημερινότητα των ηλικιωμένων.
Η Κύπρος γηράσκει γρήγορα. Ένας στους έξι πολίτες είναι ήδη άνω των 65 και η αναλογία αυτή θα αυξηθεί. Έχουμε, όμως, ακόμη το δώρο του χρόνου. Το στοίχημα δεν είναι αν θα συνεχίσουμε να προσθέτουμε χρόνια στη ζωή μας, αλλά αν θα προσθέσουμε ζωή στα χρόνια μας. Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο προόδου μιας κοινωνίας.
panayiota.charalambous@phileleftheros.com
