Ένας αόρατος Ιμάμης και ένας πολύ ορατός πόλεμος

Το ιρανικό κοινοβούλιο απείλησε ότι, εάν οι ΗΠΑ δολοφονήσουν τον Ανώτατο Θρησκευτικό Ηγέτη του καθεστώτος, Αλί Χαμενεΐ, η υπόλοιπη θρησκευτική ηγεσία θα εκδώσει «φάτουα» — θρησκευτική οδηγία που τηρείται αναπόδραστα — καλώντας σε τζιχάντ, σε ιερό πόλεμο, εναντίον της Δύσης.

Η απειλή δεν είναι ρητορική. Και γι’ αυτό το ερώτημα «τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο» δεν επιδέχεται πρόχειρη απάντηση. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πόσο μαζική θα ήταν η ανταπόκριση. Μπορεί όμως να καταλάβει τι ακριβώς απειλεί το καθεστώς.

Ο Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης των σιιτών δεν είναι, στα μάτια των πιστών, ένας πολιτικός ηγέτης. Θεωρείται ότι κατέχει το «Βιλαγιάτ αλ-Φακίχ» — την Κηδεμονία της νομικής αυθεντίας. Με απλά λόγια: ασκεί την εξουσία αντί του ίδιου του Θεού.

Οι σιίτες πιστεύουν ότι ο Μωάμεθ είχε δώδεκα νόμιμους διαδόχους. Ο 12ος, ο Μουχάμαντ αλ-Μαχντί, δεν πέθανε. «Εξαφανίστηκε». Μπήκε σε κατάσταση «απόκρυψης» τον 9ο αιώνα. Πρώτα επικοινωνούσε μέσω αντιπροσώπων — η λεγόμενη Μικρή Απόκρυψη. Στη συνέχεια διέκοψε κάθε επαφή. Η Μεγάλη Απόκρυψη. Έκτοτε, λένε οι σιίτες, είναι παντού και πουθενά. Ζωντανός, αλλά αόρατος.

Και εδώ βρίσκεται το βολικό του πράγματος. Αφού ο Ιμάμης δεν μιλά, μιλά ο κηδεμόνας του. Ο ανώτατος κληρικός. Ο αγιατολάχ — το «σημάδι του Αλλάχ» δηλαδή επί της γης. Αυτός υποτίθεται ότι πράττει ό,τι θα επράττε ο Ιμάμης 12, εάν ήταν παρών.

Συνεπώς, ο Αλί Χαμενεΐ δεν είναι απλώς επικεφαλής ενός κράτους. Είναι, στη θεολογική αφήγηση των σιιτών, αντιπρόσωπος του 12ου Ιμάμη και άρα του ίδιου του Θεού. Ιερό πρόσωπο. Απρόσβλητο. Υπεράνω ανθρώπινου νόμου.

Αυτό ακριβώς επικαλούνται όταν μιλούν για φάτουα και τζιχάντ.

Βεβαίως, παρόμοιες απειλές είχαν ακουστεί και στο παρελθόν. Και όταν — όχι «εάν», αλλά όταν — έρθουν τα χτυπήματα, δεν θα έχουν καμία σχέση με όσα έχουμε δει μέχρι τώρα. Αν οι ΗΠΑ κινηθούν σοβαρά, θα κινηθούν για να τελειώνουν. Με πλήγματα μεγάλης κλίμακας. Και τότε είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα υπάρχει καν χρόνος για φάτουες, ιδίως αν το καθεστώς καταρρεύσει.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει. Το Ιράν, από τη στιγμή που μετατράπηκε σε «Ισλαμική Δημοκρατία», έχει ταυτιστεί με τη διεθνή τρομοκρατία. Όχι μόνο γι’ αυτό, αλλά και γι’ αυτό, ζει επί δεκαετίες υπό κυρώσεις.

Τα τελευταία χρόνια, πυρήνες του καθεστώτος έχουν διεισδύσει σε δυτικές χώρες. Σε ορισμένες — με πιο χαρακτηριστική τη Βρετανία — έχουν φτάσει στο σημείο να ασκούν ωμή βία κατά εξόριστων αντιφρονούντων και να διασυνδέονται βαθιά με τον υπόκοσμο. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι μπορούν να κάνουν αυτοί οι πυρήνες εάν δοθεί «θεϊκή εντολή».

Η μόνη ρεαλιστική ελπίδα είναι ότι, αν ο Τραμπ αποφασίσει να κινηθεί, θα το κάνει στοχεύοντας όχι απλώς τον Χαμενεΐ, αλλά ολόκληρη την πολιτικο-θρησκευτική συμμορία της Τεχεράνης — ή μάλλον τη θρησκευτικο-πολιτική, για να μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους σειρά — και θα προκαλέσει την ανατροπή του καθεστώτος.

Αλλά εδώ παραμονεύει ο μεγαλύτερος κίνδυνος: η συσπείρωση. Ο σκληρός πυρήνας του καθεστώτος εκτιμάται γύρω στο 20%. Λίγοι; Σε μια χώρα 93 εκατομμυρίων, μιλάμε για σχεδόν 19 εκατομμύρια. Και οι περισσότεροι ζουν από το καθεστώς: δημόσιοι υπάλληλοι, στρατιωτικοί, Φρουροί της Επανάστασης, πολιτοφύλακες.

Μήπως, λοιπόν, ένα αποφασιστικό χτύπημα οδηγήσει σε γενικευμένη ανάφλεξη; Μήπως ανοίξει τον δρόμο για κύμα τρομοκρατικών επιθέσεων στη Δύση; Μήπως και τα δύο; Ή μήπως τελικά τίποτα από αυτά;

Ένα είναι βέβαιο: έχουμε απέναντί μας ένα καθεστώς θεμελιωμένο σε παρανοϊκές θεολογικές δοξασίες και έναν άνθρωπο — επί των ημερών του οποίου έχουν εκτελεστεί δεκάδες χιλιάδες — που πιστεύει πραγματικά ότι είναι Εκπρόσωπος του Θεού. Α ναι. Και εκατομμύρια αμόρφωτων και φανατικών που πιστεύουν το ίδιο.

Όταν ο Χαμενεΐ αποκαλεί τους διαδηλωτές «εχθρούς του Θεού», δεν υπερβάλλει. Δεν παίζει με τις λέξεις. Φευ. Το εννοεί.

Και αν οι αλλεπάλληλοι διασυρμοί των τελευταίων ετών — από την ιδιοφυή επιχείρηση με τους βομβητές, μέχρι την εξουδετέρωση κορυφαίων στελεχών της Χαμάς μέσα σε εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης και, τελικά, το βατερλώ της κατάρρευσης ακόμη και της αντιαεροπορικής άμυνας του Ιράν — δεν τους έπεισαν ότι κάτι πάει τραγικά λάθος με τον Αλλάχ τους ή τον… Αόρατο Ιμάμη, τότε τίποτα δεν πρόκειται να τους πείσει τώρα.

Ειδικά εάν βρεθούν προ του ενδεχομένου ο κόσμος να απαλλαγεί οριστικά από την παρουσία τους. Κάτι που κάθε λογικός άνθρωπος ελπίζει να δούμε σύντομα. 

Έναντι όμως ποιού τιμήματος;