Ας σταματήσουμε επιτέλους να κρυβόμαστε πίσω από τον βολικό όρο «γλωσσικό ατόπημα». Αυτό που είπε ο Φειδίας Παναγιώτου στο podcast δεν ήταν μια ατυχής λέξη που του ξέφυγε, ούτε μια φράση που διατυπώθηκε λάθος και θα μπορούσε να ανακληθεί με μια ειλικρινή συγγνώμη. Ήταν κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο ανησυχητικό: έλλειψη παιδείας. Έλλειψη παιδείας όχι μόνο με την έννοια της άγνοιας, αλλά με την έννοια της επικίνδυνης αδιαφορίας για το βάρος των λέξεων και τη θέση από την οποία εκφέρονται. Κι όταν ένας εκλεγμένος ευρωβουλευτής, με δημόσιο βήμα και θεσμικό ρόλο, χρησιμοποιεί έναν υβριστικό, προσβλητικό και βαθιά απαξιωτικό χαρακτηρισμό για άτομα με νοητικές αναπηρίες, αναπαράγοντας στερεότυπα σε βάρος χιλιάδων συμπολιτών μας, τότε το ζήτημα παύει να είναι προσωπικό και γίνεται πολιτικό.
Τη στιγμή που ο 21χρονος παρα-αθλητής Λοΐζος Χρυσάνθου εξηγούσε με σαφήνεια και σοβαρότητα τις κατηγορίες των Παραολυμπιακών Αγώνων, μιλώντας για τη δική του διάγνωση και τη συμμετοχή του στην κατηγορία S-10, ο ευρωβουλευτής παρενέβη, ρωτώντας αν η κατηγορία S-14 είναι «για τους πελλούς». Δεν τον πίεζε κανείς, δεν μιλούσε εν βρασμώ, δεν προσπαθούσε να διατυπώσει μια σύνθετη σκέψη. Πέταξε τη φράση χαλαρά, γελώντας, σαν να εξέφραζε κάτι αυτονόητο. Αυτό δεν είναι γλωσσικό ολίσθημα, είναι επιμένω έλλειψη παιδείας και παντελής απουσία ενσυναίσθησης.
Η αντίδρασή του μετά το σχόλιο επιβεβαιώνει το πρόβλημα. Δεν υπήρξε άμεση συνειδητοποίηση, ούτε σαφής απολογία. Υπήρξε γέλιο και απόπειρα αλλαγής θέματος, λες και επρόκειτο για μια αθώα ατάκα που απλώς… δεν έκατσε καλά. Αν κάποιος καταλαβαίνει ότι έκανε λάθος, προσπαθεί να το διορθώσει. Όταν κάποιος απλώς προχωρά παρακάτω, δείχνει ότι δεν θεωρεί ότι έκανε λάθος ή αν έκανε αυτό δεν ήταν σοβαρό. Κι αυτό ακριβώς εκθέτει τον ευρωβουλευτή.
Ο Φειδίας Παναγιώτου εξελέγη προβάλλοντας την εικόνα του αντισυστημικού, του αυθεντικού, του ειλικρινούς, του ανθρώπου χωρίς φίλτρα. Όμως η αυθεντικότητα δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την αναπαραγωγή κοινωνικού ρατσισμού. Η ελευθερία του λόγου δεν απαλλάσσει από την ευθύνη του λόγου. Αντιθέτως, όσο μεγαλύτερο είναι το βήμα, τόσο βαρύτερες είναι και οι συνέπειες των λέξεων. Και το ζήτημα βεβαίως δεν αφορά μόνο την προσβολή προς τα άτομα με νοητικές αναπηρίες. Αφορά την ελαφρότητα και κυρίως την ανωριμότητα με την οποία ορισμένοι αντιλαμβάνονται τον δημόσιο ρόλο τους. Αν ο κ. Παναγιώτου θέλει πράγματι να εκπροσωπεί μια νέα πολιτική κουλτούρα, ας ξεκινήσει πρώτα από τα στοιχειώδη: τον σεβασμό. Γιατί χωρίς αυτόν, κάθε «αντισυστημικό» προσωπείο καταρρέει, αφήνοντας πίσω του ένα εκκωφαντικό κενό.
panayiota.charalambous@phileleftheros.com
