Ανήμποροι και αβοήθητοι νιώθουν πολλοί εκπαιδευτικοί όταν καλούνται να διαχειριστούν περιστατικά ενδοσχολικής βίας, σύμφωνα με την  ετήσια έκθεση της Ομάδας Ασφαλούς Σχολείου για τη σχολική χρονιά 2024 – 2025, που στηρίζεται σε στοιχεία διαχρονικής έρευνας για τη Βία στο Σχολείο. Όπως έγραψε σε ρεπορτάζ της στον «Φ» (7 Απριλίου 2026) η συνάδελφος Ευαγγελία Σιζοπούλου, η έρευνα διεξήχθη σε τρεις διαδοχικές φάσεις (2020 – 2024) από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου δρα Κώστα Φάντη σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας.

Ξεχωρίζω από την έκθεση την αναφορά ότι «οι εκπαιδευτικοί που είχαν κάποια εκπαίδευση σε θέματα βίας, είχαν μειωμένες πιθανότητες να νιώθουν αβοήθητοι και να αγνοήσουν περιστατικά σχολικής βίας και αυξημένες πιθανότητες να πιστεύουν στη σημαντικότητα της πρόληψης και να δουλεύουν με τον θύτη, συγκριτικά με εκπαιδευτικούς που δεν είχαν λάβει σχετική εκπαίδευση. Επιπρόσθετα, τα σχολεία που προωθούσαν την εκπαίδευση του προσωπικού σε θέματα βίας, είχαν μειωμένες εκφοβιστικές και παραβατικές συμπεριφορές».

Ο δρ Φάντης που διδάσκει Αναπτυξιακή Ψυχολογία στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου με επίκεντρο τη ψυχοπαθολογία παιδιών και εφήβων και την αντικοινωνική συμπεριφορά, μου είπε σε συνέντευξη που μου παραχώρησε τον Αύγουστο 2021 ότι η εκπόνηση της συγκεκριμένης έρευνας, που τότε ήταν στο αρχικό της στάδιο, «μπορεί να θεωρηθεί ως το πρώτο βήμα στην προσπάθεια μείωσης της σχολικής βίας στον κυπριακό πληθυσμό. Για πρώτη φορά – πρόσθεσε – θα μελετηθούν για τρία συνεχή χρόνια οι διάφορες μορφές βίας και παραβατικότητας από την προσχολική στην εφηβική ηλικία σε όλα τα σχολεία της Κύπρου».

Είχα ζητήσει από τον δρα Φάντη να σχολιάσει εκτιμήσεις εκπαιδευτικών ψυχολόγων ότι η βία στο κυπριακό δημόσιο σχολείο είναι περιορισμένη και ότι στη μεγάλη πλειοψηφία τους οι μαθητές θύτες σταματούν τη βία στα 14 χρόνια τους, χωρίς καμιά ειδική παρέμβαση. Μου είπε ότι δεν συμφωνεί με αυτή τη θέση. «Άλλα είναι τα ευρήματα από τις έρευνες που διεξάγω από το 2009 στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και από έρευνες άλλων συναδέλφων. Ειδικότερα για το θέμα της σχολικής βίας προσεγγίσαμε γύρω στα 17 χιλιάδες άτομα και πολλά από αυτά τα  παρακολουθήσαμε διαχρονικά. Δεν σταματούν τη βία στα 14 τους…απλώς η βία αλλάζει μορφή, καθώς από σωματική γίνεται λεκτική ή σχεσιακή, ενώ υπάρχει και ένα μικρό ποσοστό γύρω στο 4% που συνεχίζουν να ασκούν σωματική βία σε άλλους.

Από τις δικές μας έρευνες στην Κύπρο, αλλά και από έρευνες σε άλλες χώρες, προκύπτει ότι αυτά τα άτομα που στην προσχολική, παιδική, εφηβική ηλικία και στη νεαρή ενήλικη ζωή τους δείχνουν την ίδια επιθετική και βίαιη συμπεριφορά, είναι υπεύθυνα για πέραν του 70% των εγκληματικών πράξεων».