Αγαπητέ κύριε Ουριέλ Κέρτις,
Επιτρέψτε μου να σας καλωσορίσω επισήμως στην Κύπρο. Όχι εκείνη των τουριστικών φυλλαδίων, των επενδυτικών συνεδρίων και των ωραίων λέξεων όπως «ανάπτυξη», «όραμα» και «βιώσιμη προοπτική». Στην πραγματική Κύπρο. Εκείνη που φραστικά ζητά επενδύσεις με πάθος, αλλά τις υποδέχεται με καχυποψία όταν εμφανιστούν.
Θα σας πληγώσω, αλλά οφείλω να σας υποδείξω ότι λάθος χώρα επιλέξατε. Βλέπετε, στην Κύπρο έχουμε πρόβλημα με τις πραγματικές επενδύσεις. Με εκείνες που δεν μένουν σε slides παρουσιάσεων και σε πάνελ με βαρύγδουπους τίτλους για «το μέλλον της υπαίθρου». Είμαστε υπέρ της ανάπτυξης, αρκεί να μην έχει απαίτηση ο επενδυτής να αλλάξουμε οτιδήποτε. Ακόμη και όταν αφορά εγκαταλειμμένα και ερειπωμένα χωριά.
Η ιστορία με την Τρόζενα είναι η πιο τρανή απόδειξη. Ένα χωριό που δεν είναι απλώς εγκαταλελειμμένο. Ήταν ξεχασμένο. Μισός αιώνας σιωπής. Ερείπια. Σπίτια που κατέρρευσαν χωρίς να τα προσέξει κανείς. Μια κοινότητα που στο απόγειό της έφτασε τους 133 κατοίκους το 1946, αλλά στη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου είχε ουσιαστικά σχεδόν διαγραφεί από τον χάρτη. Στα πρώτα δημοσιεύματα για την υπόθεσή της, ελάχιστοι γνώριζαν την ύπαρξή της.
Αν αύριο εξαφανιζόταν τελείως, πιθανότατα θα το μαθαίναμε από κάποια τυχαία αναφορά ή και καθόλου. Και όμως, κύριε Κέρτις, πήγατε εκεί. Αγοράσατε 94 τεμάχια γης. Αποκτήσατε περίπου 15 από τα 30 ερειπωμένα σπίτια της κοινότητας. Και περίπου 150 στρέμματα που μετατρέπετε σε αμπελώνες. Συγγνώμη, αλλά αυτό φαντάζει τρελό.
Μάλιστα, αντί να σταματήσετε σε μια θεωρητική αναβίωση, επιδείξατε και απύθμενο θράσος. Προχωρήσατε σε κάτι, που στην Κύπρο μοιάζει σχεδόν εξωγήινο: Παρουσιάσατε σχέδιο!
Κύριε Κέρτις μου,
σοβαρά τώρα, θέλετε να κατασκευάσετε 64 κατοικίες; Από αυτές, 48 παραδοσιακές με πέτρα, ξύλο και κεραμίδια; Να αποκαταστήσετε άλλα 16 υφιστάμενα ερείπια; Θέλετε να κατασκευάσετε οινοποιείο; Αίθουσα γευσιγνωσίας; Εστιατόριο 100 θέσεων; Spa, γυμναστήριο, χώρους φιλοξενίας και κατασκηνωτικές υποδομές;
Μα είναι δυνατόν; Εκεί που υπήρχε η απόλυτη σιωπή, επιχειρείτε να βάλετε ζωή; Πάτε καλά; Δεν σας ενημέρωσε κανείς ότι κάπου εδώ ξεκινά το μοναδικό κυπριακό αντανακλαστικό; Στην Κύπρο, κύριε Κέρτις μου, είμαστε υπέρ των επενδύσεων με έναν πολύ συγκεκριμένο όρο: Να μην γίνονται αλλαγές. Να υπάρχουν μόνο σε συνέδρια, ομιλίες και κρατικά φυλλάδια με φωτογραφίες ανθρώπων που κοιτάζουν μακριά με ύφος οράματος.
Κύριε Κέρτις μου,
εδώ όταν μια επένδυση εμφανιστεί στην πραγματικότητα, τότε ενεργοποιείται το εθνικό μας σπορ. Η συλλογική καχυποψία, η οποία προκαλεί επιφυλακτικότητα.
Στην αρχή, υπήρξε σύγχυση για την ταυτότητά σας. Ως Ισραηλινό σας παρουσίαζαν οι φήμες. Τελικά μας προκύψατε Ούγγρος! Δηλαδή, μπορείτε να αγοράσετε οτιδήποτε στο νησί μας, όπως μπορούμε κι εμείς να αγοράσουμε οτιδήποτε στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ουγγαρία.
Μετά ήρθε η αγωνία για τις άδειες, για τις διαδικασίες, για το Natura 2000, για τα πάντα. Εδώ οφείλουμε να το πούμε ξεκάθαρα, οι διαδικασίες πρέπει να τηρούνται. Πάντοτε. Χωρίς εκπτώσεις. Και ναι, πρέπει να εξετασθεί και να προβλεφθεί ώστε τα έργα να μην επηρεάσουν το φυσικό περιβάλλον. Άλλο όμως αυτό και άλλο η παράνοια αντιδράσεων που παρακολουθούμε τις τελευταίες μέρες.
Υπάρχει, όμως, μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη θεσμική τάξη και στην επενδυτική παράλυση. Βάζουν γαρνιτούρα ευαισθησίας στην άρνηση για να κρύψουν τη δυσθεώρητη υποκρισία. Διότι άλλο είναι να λέμε «κάντε το σωστά» και άλλο να δημιουργείται η εντύπωση ότι κάποιος ήρθε να λεηλατήσει ένα χωριό, που εμείς οι ίδιοι είχαμε ξεχάσει ότι υπάρχει.
Το πιο ειρωνικό; Τα πρώτα έργα για τα οποία προκλήθηκε θόρυβος και αντιδράσεις, ήταν καθαρισμοί της περιοχής. Δηλαδή, η αφαίρεση βρωμιάς και ασχήμιας, που συσσώρευσε η εγκατάλειψη πολλών δεκαετιών. Κανονικά έπρεπε να σας πούμε κι ευχαριστώ γι’ αυτό αλλά…
Κύριε Κέρτις μου,
κάπου εδώ κάνει την εμφάνιση της μια ακόμη μοναδική κυπριακή τέχνη. Με μαεστρία μετατρέπουμε την ακινησία σε «κατάσταση ισορροπίας» και την κινητικότητα σε «ύποπτη δραστηριότητα».
Μην προσπαθήσετε να αντιληφθείτε πώς γίνεται από τη μια να ωρύονται όλοι για την ανάγκη ξένων επενδύσεων και παράλληλα, πολλοί από αυτούς να αντιδρούν στο κάθε σχέδιο της όποιας επένδυσης. Πώς γίνεται οι ίδιοι άνθρωποι να προκρίνουν ως ιδανική λύση να παραμείνει το σκηνικό της εγκατάλειψης. Για να συμπλέει με τις ρομαντικές αναρτήσεις περί «αυθεντικής υπαίθρου». Μέχρι να πέσει και η τελευταία πέτρα…
Κύριε Κέρτις μου,
αν τελικά αποχωρήσετε από αυτό το μικρό φρενοκομείο της Ανατολικής Μεσογείου, αν κουραστείτε από τη διαδικασία ή από τη γραφειοκρατία, μην εκπλαγείτε. Την αμέσως επόμενη μέρα, όλοι αυτοί που ουρλιάζουν γιατί θέλετε να ρίξετε εκατομμύρια στα χαμόσπιτα στα οποία έχουν εγκατασταθεί τα φίδια, θα κραυγάζουν τα γνωστά συνθήματα για την ύπαιθρο που ερημώνει.
Σε δέκα χρόνια, όταν θα αναρωτιόμαστε γιατί οι νέοι φεύγουν, γιατί τα χωριά πεθαίνουν, γιατί κανείς σοβαρός επενδυτής δεν αγγίζει περιοχές που ρημάζουν, θα θυμηθούμε ξανά την Τρόζενα. Το χωριό που για μισό αιώνα δεν ήθελε κανείς, μέχρι που εμφανίστηκε ένας «τρελός» να πετάξει ένα τσουβάλι εκατομμύρια για το αναστήσει. Εμείς, όμως, αποφασίσαμε ότι εκτός από «τρελός» ήταν και υπερβολικά «θρασύς». Διότι δεν ήθελε μόνο να πετάξει εκατομμύρια. Αλλά και να εξαφανίσει τα ερείπια και να ανεγείρει κτήρια!
