Όλες οι έρευνες καταδεικνύουν πως ανά το παγκόσμιο υπήρξε τα τελευταία χρόνια μια μεγάλη αύξηση του μεριδίου των κερδών, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ με ταυτόχρονη μείωση του μεριδίου των μισθωτών.
Ομοίως και η κυπριακή πραγματικότητα όπου, στη βάση των υπολογισμών της Στατιστικής Υπηρεσίας του κράτους, το μερίδιο των κερδών αυξήθηκε από το 18% του ΑΕΠ που ήταν το 2012, στο 26,7% του ΑΕΠ το 2021. Αντιθέτως το μερίδιο των μισθών μειώθηκε από το 48,2% στο 44,3% την ίδια περίοδο.
Οι εργαζόμενοι δεν βιώνουν τη μείωση του μεριδίου τους από το ΑΕΠ μόνο σε ονομαστικούς αριθμούς, αφού ο πληθωρισμός υπονομεύει περαιτέρω την αγοραστική τους δύναμη με φυσιολογικό επακόλουθο την αύξηση του ποσοστού των εργαζομένων που βρίσκονται κάτω ή κοντά στα όρια της φτώχειας.
Ο πληθωρισμός που τόσο επώδυνα τον βιώνουν τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα, δεν συνδέεται με τους μισθούς των εργαζομένων, αλλά τροφοδοτείται από τα υπερκέρδη που πραγματοποιούν μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας, της παραγωγής τροφίμων και αλλού.
Τις σοβαρές επιπτώσεις στους μισθούς επισημαίνει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζοντας πως οι μισθοί σε πραγματικούς όρους συρρικνώνονται συνεχώς απειλώντας την κοινωνική συνοχή.
Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα ETUC, μέλος των οποίων είναι και η ΣΕΚ, έχουν ξεκινήσει εκστρατεία ζητώντας βελτιώσεις στους μισθούς και φορολόγηση των υπερκερδών θέτοντας ως προτεραιότητα τις ακόλουθες πολιτικές:
>>Φόρος στα υπερκέρδη που πραγματοποιούνται, ιδίως από μεγάλες εταιρείες ενέργειας. Τα έσοδα θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την άμβλυνση της αυξανόμενης ανισότητας, την ενίσχυση των μισθών, την ενίσχυση των δικτύων κοινωνικής προστασίας και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας μέσω επενδύσεων σε μια δίκαιη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία.
>>Αυξήσεις του θεσμοθετημένου κατώτατου μισθού, (όπου υπάρχουν), και επανέναρξη συλλογικών διαπραγματεύσεων, ιδίως σε κλαδικό επίπεδο, για την επίτευξη δίκαιων αυξήσεων μισθών για όλους τους εργαζομένους.
>>Αναχρηματοδότηση και παράταση του μηχανισμού στήριξης έκτακτης ανάγκης SURE της ΕΕ για τη σταθεροποίηση της οικονομίας και την προστασία των θέσεων εργασίας και την υποστήριξη εθνικών κοινωνικών μέτρων για την ανακούφιση των συνεπειών του πολέμου στην Ουκρανία.
>>Μεταρρύθμιση της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ενέργεια θα πρέπει να αναγνωριστεί ως ένα σημαντικό δημόσιο αγαθό και ότι οι επενδύσεις πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης, όπως είναι οι ανεπαρκείς επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια και οι συνέπειες των ιδιωτικοποιήσεων.
>>Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου δίδοντας δικαίωμα στα συνδικάτα να συμμετέχουν ισότιμα στη διαδικασία σχεδιασμού και εφαρμογής μέτρων για αντιμετώπιση της κρίσης. Η ενίσχυση της συλλογικής διαπραγμάτευσης θα πρέπει να αξιοποιηθεί ως το αποτελεσματικότερο εργαλείο προστασίας των εργαζομένων και διασφάλισης αξιοπρεπών και δίκαιων μισθών.
Οι περιβαλλοντικές απειλές σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές και ενεργειακές κρίσεις θα πρέπει να προσεγγιστούν ως ευκαιρία για μεταρρυθμιστικές αλλαγές που θα οδηγούν σε μια πιο κοινωνικά δίκαιη αγορά εργασίας και σε μια πιο πράσινη οικονομία, στοχεύοντας ένα πιο υγειές περιβάλλον και μια αειφόρο ανάπτυξη.
Η κρίση πρέπει να αντιμετωπιστεί πρωτίστως με κοινωνικά και δημοσιονομικά μέτρα και όχι μέσα από λανθασμένες επιλογές, όπως οι αυξήσεις επιτοκίων, το πάγωμα μισθών και την επιστροφή στις χρεωκοπημένες πολιτικές λιτότητας, οι οποίες επιδεινώνουν την κατάσταση και δημιουργούν περαιτέρω οικονομική και κοινωνική αποσταθεροποίηση. Οι επιχειρήσεις έχουν βελτιώσει τη θέση τους και αύξησαν σημαντικά τα κέρδη τους την τελευταία δεκαετία.
Τώρα είναι η ώρα που θα πρέπει να δώσουν αυξήσεις και στους εργαζομένους, οι οποίοι με τη σειρά τους θα ενισχύσουν την αγοραστική τους δύναμη και θα τονώσουν περαιτέρω την οικονομία.
* Βοηθός Γενικός Γραμματέας της ΣΕΚ.
